Ter dood veroordeeld om woorden

De dochters van Aasia met een foto van hun moeder, die ter dood is veroordeeld wegens blasfemie. (FOTO REUTERS )

De christen Aasia (45) is de eerste vrouw in Pakistan die wegens godslastering tot de doodstraf is veroordeeld. Een dorpsgenote bracht de zaak aan het rollen, een imam diende de klacht in.

Najma Younis zit vermoeid op een gevlochten bed in het midden van het binnenplaatsje van haar tweekamerhuis van steen en leem. Op haar arm ligt een ziek kind, een ander jengelt.

Kinderen uit de buurt turen nieuwsgierig door de ramen naar binnen. De rest van het dorp laat Najma links liggen, sinds haar oudere zus Aasia anderhalf jaar geleden werd opgepakt wegens het belasteren van de profeet Mohammed.

Dat is letterlijk een doodzonde in Pakistan, waar de wet op blasfemie heel streng is. De 45-jarige Aasia, analfabeet, heeft dat aan den lijve ondervonden, want ze werd vorige maand veroordeeld tot de doodstraf en zit in de gevangenis. Ze is de eerste vrouw in Pakistan die wegens godslastering de doodstraf heeft gekregen.

Haar man, zijn tweede vrouw en hun vijf kinderen zijn elders ondergedoken, uit angst dat hen iets overkomt. Het leven in hun dorp Ittan Wali, een gehucht zo’n zes uur rijden van de Pakistaanse hoofdstad Islamabad, wordt de familie vrijwel onmogelijk gemaakt door de andere dorpelingen. De overgrote meerderheid in Ittan Wali is moslim, Aasia’s familie behoort tot de kleine minderheid christenen in het dorp.

„Nu zijn we helemaal alleen, terwijl eerder de mensen ons nog wel wilden ontmoeten”, zegt de 31-jarige Najma verdrietig en vermoeid. Haar verdriet contrasteert met de idylle die Ittan Wali lijkt te zijn. De opkomende sprietjes op de rijstvelden, bomen en andere gewassen zijn weelderig groen. De zon geeft het landschap een gouden gloed, maar daarachter schuilt een gitzwarte geschiedenis.

Medio 2009 was Aasia samen met haar islamitische buurvrouwen in de velden falca aan het plukken, kleine paarse bessen. Tijdens de lunch dronk ze water uit dezelfde beker als haar islamitische dorpsgenoten, vertelt haar zus.

„Christen, als je van ons bestek gebruik maakt, waarom bekeer je jezelf dan niet tot islam. Dan huwelijken wij je uit aan een moslim”, hadden de buurvrouwen volgens Najma gezegd. „Waarom zou ik dat doen; ik heb dochters en een goede man”, was het antwoord van Aasia.

Een van de buurvrouwen die er bij was, Mafia Sattar, heeft een ander verhaal. Zij zegt dat Aasia boos werd. „Ze zei dat na het overlijden van de profeet Mohammad, vrede zij met hem, zijn lichaam werd opgegeten door wormen en toen pas werd begraven”, citeert de 20-jarige Mafia met een felle blik.

Zij ervoer die uitspraak als een grove belediging van de profeet. Haar jongere zus Asma, die er ook bij was, vertelde het verhaal aan Qari Mohammad Salim, de lokale imam.

Salim riep daarop door de luidsprekers van zijn moskee dat christenen een lesje moesten krijgen, zegt Najma. „Ze is smerig” en „we hangen haar aan de galg”, zou hij door zijn luidsprekers hebben geroepen.

Vijf dagen later riep haalde Salim religieuze geleerden en ruim 200 bewoners naar het dorpsgebouw. „We gaan haar vermoorden, zeiden sommige mensen”, herinnert dorpeling Mohammad Ashraf zich de bijeenkomst. Aasia zou ook aanwezig zijn geweest en bekend hebben, maar haar zus zegt dat ze thuis zat.

De lokale imam diende een klacht in bij de politie, die Aasia arresteerde. Na een proces van anderhalf jaar werd ze vorige maand ter dood veroordeeld wegens blasfemie.

„We denken de hele tijd aan haar, aan wat er met haar zal gebeuren”, zegt Najma verslagen. Aasia’s gevluchte echtgenoot heeft ze nog een keer gezien op een begrafenis, maar waar ze nu zijn weet ze niet. Intussen moet haar familie ook ruim 1000 euro boete betalen, zegt Najma. „Waar moeten we dat geld vandaan halen? We hebben alleen dit huis.”

Inwoners van het dorp zeggen juist trots te zijn dat Aasia door hun optreden de doodstraf heeft gekregen. „Toen de rechtbank de straf uitsprak waren we ontzettend blij en we bedankten Allah”, zegt Salim. Mafia kan niet wachten tot Aasia dood is. „Het zal zijn alsof we opnieuw geboren worden”, zegt ze met een glinstering in haar ogen.

Aasia’s doodstraf leverde ongekende aandacht op van lokale politici, extremistische mullahs en media in binnen- en buitenland. Belangrijke media in Pakistan steunen Aasia, en hebben de discussie aangezwengeld over de omstreden godslasteringswet, die door mensenrechtenactivisten in en buiten Pakistan ’discriminerend’ wordt genoemd. Aasia is volstrekt onterecht veroordeeld en moet onmiddellijk worden vrijgelaten, stelt onder meer Human Rights Watch, dat verder aandringt op herziening van de wet.

De kwaliteit van het debat laat veel te wensen over, zegt journalist Talat Hussain, tevens presentator bij de nationale televisiezender Dawn. „Men is slecht geïnformeerd en dat vervuilt de discussie”, aldus Hussain. „Er is geen sprake van een analyse van wetsclausule tot wetsclausule. Justitiële zaken worden vermengd met religieuze zaken, waar daarna emoties bijkomen die weer vermengd worden met politieke zaken.”

De journalist steekt de hand ook in eigen boezem. „Wij als media moeten onszelf beter informeren over hoe de wet gewijzigd zou kunnen worden, voordat een beter gefundeerd publiek debat plaats kan vinden.”

Toch is het geen verloren debat. Een prominent lid van de grootste partij, Sherry Rehman, durfde het aan om een wijzigingsvoorstel in te dienen voor de blasfemiewet. Eigenlijk wil ze liever helemaal van de wet af, zei ze tegen het Pakistaanse blad Newsline. „Schrappen is wat we willen, maar wijzigingen hebben een grotere kans om het te halen”, aldus Rehman.

Dwarsliggers zijn vooral religieuze parlementsleden, maar ook Rehmans partijgenoot en minister voor justitie Babar Awan. Hij verklaarde dat er niet aan de godslasteringswet wordt getornd zolang hij minister is. Een alliantie van religieuze partijen en organisaties heeft voor volgende week vrijdag en januari demonstraties aangekondigd tegen wijziging van de wet.

De discussie gaat ook over een eventuele gratieverlening door president Zardari, die hiertoe volgens de grondwet gerechtigd is. Naar verluidt zou Zardari hier ook toe genegen zijn, maar tot een besluit is hij nog niet gekomen. Onder anderen de gouverneur van de provincie Punjab waar Ittan Wali ligt, Salman Taseer, drong als een van de eersten op gratie aan. Hij kwam meteen in botsing met religieuze extremisten.

De overheid moet zich niet met islam bemoeien, zei Maulana Yousaf Qureshi, een radicale imam uit de noordwestelijke stad Peshawar. Hij loofde ruim 4000 euro uit voor degene die Aasia zou vermoorden. „We verwachten dat ze wordt opgehangen en als dat niet gebeurd vragen we de moedjaheddin en de taliban om haar te vermoorden”, aldus de geestelijk leider, die aan het hoofd staat van een kleine groep volgelingen. Hoewel hij oproept tot geweld, wordt hij niet vervolgd voor zijn uitspraken.

De vraag is of de aandacht gunstig is voor de zaak van Aasia. „Het is dubbel”, zegt Edwin Baelde van de Nederlandse stichting de Ondergrondse Kerk, een organisatie die opkomt voor vervolgde christenen in verschillende landen. Vorige maand bezocht hij de ter dood veroordeelde vrouw.

„Aasia zit nu klem tussen machtsprocessen die haar ontstijgen. Dat geeft haar aan de ene kant een zekere status dat is goed voor haar veiligheid. Daarentegen is ze niet langer anoniem, dus als ze wordt vrijgesproken loopt ze grote risico’s”, aldus Baelde.

Aasia kan zeker niet terugkeren naar haar eigen dorp als ze wordt vrijgesproken. „Als de straf wordt uitgevoerd is deze hele discussie voorbij. Maar als hogere rechtbanken haar vrijlaten dan kan iedereen haar vinden en haar naar haar einde sturen”, zegt Salim, de imam in Ittan Wali. „Zelfs al heeft ze het bij vergissing gezegd, het is onvergeeflijk.” Dorpelingen zijn het daarmee eens, zeggen ze desgevraagd.

Dat kan ook niet anders, zegt Aasia’s zus Najma. „Ze moeten wel nu het een religieuze zaak is geworden.” Ook voor haar is alles veranderd. „Dorpsgenoten kwamen vroeger naar ons huis. We aten en dronken samen. Nu is het hier niet geschikt meer voor ons. Ze vallen ons lastig en willen ons uit onze tent lokken. We willen ergens anders heen, maar niemand wil ons huis kopen”, zegt Najma zichtbaar afgemat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden