Tentenkampen na vier jaar terug van weggeweest in Kiev

Naast het parlement staan inmiddels zo'n veertig protesttenten opgesteld.Beeld EPA

Precies vier jaar na de Majdanrevolutie staan er opnieuw tenten bij het parlement in de Oekraïense hoofdstad. De grieven van de demonstranten zijn helder, maar een alternatief voor Porosjenko ontbreekt.

Het is winter in Kiev en het ruikt naar brandend hout. De geur doet denken aan vier jaar geleden, toen Oekraïners massaal opriepen tot het vertrek van de toenmalige president. Nu zijn de demonstranten terug, hoewel de omvang van het protest veel kleiner is. Er staan veertig tenten opgesteld - ditmaal niet op het Majdanplein, maar naast het parlement.

Igor Soboljev, parlementariër namens de partij Zelfredzaamheid, heeft corruptiebestrijding in zijn portefeuille en vergadert de hele dag. Maar zodra hij zijn kantoor uitloopt, hangt hij een Oekraïense vlag om zijn schouders en begeeft hij zich naar het tentenkamp, dat een maand geleden werd opgezet.

In tent nummer tien, waar de 'commandant' huist, pookt hij met een ijzerstaaf de vlammen op. Buiten soebatten demonstranten of ze autobanden in de fik zullen steken bij het kantoor van president Petro Porosjenko. Ze zijn kwaad en ongerust: een van hun mannen, een Georgische veteraan, is op klaarlichte dag gekidnapt nadat hij persona non grata is verklaard door de veiligheidsdienst. "Beleid maken lukt in dit land alleen onder voortdurende druk van de samenleving", aldus Soboljev.

Livestream

Net als tijdens de Majdanrevolutie, die vandaag precies vier jaar geleden begon, is er een geïmproviseerde keuken in het tentenkamp waar besnorde mannen soep uit papieren bekers slobberen. Overal hangen spandoeken tegen de president.

De harde kern van de demonstranten bestaat uit veteranen van het Oekraïense leger. Er zijn permanent zo'n tweehonderd mensen aanwezig, 'maar als we willen kunnen we het elk moment laten groeien', aldus Soboljev. Zijn dagelijkse verslag vanuit het tentenkamp, via een livestream op Facebook, wordt door duizenden mensen bekeken.

Ondanks de rommelige sfeer hebben de demonstranten concrete en helder geformuleerde doelen waar de belangrijkste hervormingsexperts zich achter scharen. De eerste eis is een transparante kieswet, waarmee duidelijk moet worden wie je vertegenwoordigt als je een partij stemt. Nu zijn de kieslijsten geheim, waardoor oligarchen hun stromannen in het parlement kunnen zetten.

Druk

Daarnaast moet de immuniteit voor strafvervolging van parlementariërs worden opgeheven, zodat corrupte politici kunnen worden bestraft. Tenslotte willen de demonstranten een anti-corruptie gerechtshof, zodat de malversaties die door het nieuw opgerichte anti-corruptiebureau worden onderzocht ook vervolgd kunnen worden.

De druk lijkt te helpen. Vorige maand, prompt nadat het tentenkamp was geïnstalleerd, nam president Porosjenko het initiatief voor een nieuwe wet om de immuniteit van parlementariërs aan banden te leggen. Twee weken geleden stemde het parlement, terwijl buiten zo'n tweeduizend mensen demonstreerden, tot veler verrassing in met een eerste versie van een wijziging van de kieswet.

Maar volgens Soboljev schippert Porosjenko. Hij wil zo min mogelijk veranderen, maar ondertussen ook de gemoederen niet te veel verhitten. Van enig initiatief tot de vestiging van een anti-corruptiehof is geen sprake, en via de procureur-generaal, een vriend van de president, wordt gedreigd met processen tegen onderzoekers van het anti-corruptiebureau - dat al een aantal hooggeplaatste functionarissen in de buurt van de president onderzocht. "De politieke top haat de nieuwe wetgeving en wil die kostte wat het kost stoppen", zegt Soboljev. "De parlementsvergaderingen over corruptie zijn tot een gevecht verworden."

Zakenbelangen

In de avond gaan er inderdaad autobanden in de fik. De politie grijpt niet in. In de middag volgt een zogenoemde 'volksvergadering' bij het parlementsgebouw. Een kleine duizend mensen, voornamelijk ouderen, luisteren naar Michail Saakasjvili, de voormalige president van Georgië. Hij fungeerde enige tijd als gouverneur van de Oekraïense havenstad Odessa maar heeft nu zijn pijlen op Porosjenko gericht en sloot zich aan bij de demonstranten.

"Porosjenko is gedoemd zich te gaan gedragen als Janoekovitsj", zegt Soboljev. "Hij gebruikt zijn presidentschap immers om zijn zakenbelangen veilig te stellen."

Probleem voor de demonstranten: een alternatief voor Porosjenko ontbreekt. In de peilingen staat Joelia Timosjenko, voormalig premier en een rijke zakenvrouw, aan kop. "Het oligarchische systeem moet omver, maar het gaat er ons niet om dat de president vertrekt. We willen uit deze protestbeweging nieuwe leiders destilleren."

Saakasjvili, die zich tijdens de bijeenkomst opwerpt als nieuwe premier, is niet zo populair. "Hij is een belangrijk gezicht, maar het gaat bij hem vooral om hemzelf", verraadt Soboljev onderlinge strubbelingen bij de opposanten.

Lees ook:
Oekraïne takelt af van binnenuit
Spasiba? Djakoejoe! Oekraïne neemt met taalwet verder afstand van Rusland
Onrust in de achtertuin: 'We verliezen de grip op de randen van Europa'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden