Tempo uitsterven van dieren komt in stroomversnelling

Een Europese lynx in wildpark Hanau Klein-Auheim in het westen van Duitsland.Beeld anp

De natuur op aarde heeft het onverminderd zwaar te verduren. De populaties wilde dieren zijn tussen 1970 en 2012 met gemiddeld 58 procent afgenomen. Bij onveranderd beleid is in 2020 twee derde van de populaties zoogdieren, vogels, vissen, reptielen en amfibieën verdwenen.

Het is een zich herhalend slecht bericht uit het Living Planet Report dat het Wereld Natuur Fonds elke twee jaar uitbrengt. In die studie brengt het WNF het wereldwijde natuurverlies in kaart. Sinds 1970 neemt het aantal wilde dieren vrijwel onafgebroken af. Alleen in 2009 was een heel lichte verbetering te zien.

Vooral dieren in en rond rivieren, delta's en moerassen krijgen grote klappen. De gemiddelde omvang van die populaties zoetwaterdieren is tussen 1970 en 2012 met 81 procent gedaald. Door de bouw van stuwdammen voor energie, watergebruik door de landbouw, vervuiling en zware visserij hebben vogels, vissen en dieren als rivierdolfijnen het zwaar.

Niet alleen iconische soorten
Vele soorten staan onder druk, waarschuwt het WNF, lang niet alleen iconische soorten zoals orang-oetans, olifanten en neushoorns. Door de huidige intensieve voedselproductie zijn leefgebieden van dieren veel kleiner geworden. Daarnaast zorgen klimaatverandering en stroperij voor een afname van wilde dieren. Het beroep van de mensheid op natuurlijke hulpbronnen is veel groter dan wat de aarde duurzaam kan produceren.

Ondanks die deprimerende cijfers over natuurverlies, gloort er ook hoop, constateert het WNF. De mens is ook in staat het tij weer te keren. Wat vooral werkt is het vergroten en verbinden van beschermde gebieden. Daardoor is bijvoorbeeld het aantal reuzenpanda's in China toegenomen. In Europa laat de lynx zich weer zien dankzij natuurbescherming. En in Nederland zijn de bever en de otter met succes opnieuw uitgezet. Wel stelt het WNF dat alleen natuurbescherming niet voldoende is. Vooral de landbouw en de energievoorziening zullen drastisch duurzamer moeten.

Het Living Planet Report komt dit jaar voor de elfde keer uit. Het is gebaseerd op metingen van 14.152 wilde populaties van 3706 gewervelde diersoorten. Het WNF werkt daarvoor samen met wetenschappelijke instituten zoals de Zoological Society of London en het Stockholm Resilience Center.

Bedreigd en op de weg terug
-Wilde zwaan: bijna verdwenen. Door bescherming hersteld.
-Aziatische leeuw: aantal in Indiaas wildpark verdubbeld.
-Vlagdolfijn: kwam voor in China. Is mogelijk uitgestorven.
-Europese lynx: was verdwenen. Nu weer circa 108 exemplaren.
-Haringhaai: afgenomen met 77 à 88 procent.
-Bengaalse gier: kwam voor in Pakistan. Is vrijwel verdwenen.

Slechter:
Vlagdolfijn
Deze zeldzame rivierdolfijn, of baiji, komt alleen voor in de Chinese Yangtzerivier en is ernstig bedreigd door de scheepvaart, visserij en de bouw van dammen. De soort is niet meer waargenomen en mogelijk dus al uitgestorven.

Bengaalse gier
In het gebied Toawala in Pakistan is de populatie gieren vrijwel verdwenen. Het wijdverbreide gebruik van ontstekingsremmer diclofenac in de veehouderij is de boosdoener. Gieren die de karkassen van met dit medicijn behandelde dieren eten, krijgen nierproblemen.

Haringhaai
In de Noordwest-Atlantische Oceaan is de haringhaai in veertig jaar tijd met 77 tot 88 procent afgenomen. Overbevissing is hiervan de oorzaak.

Beter:
Europese lynx
In Frankrijk was de lynx in 1970 verdwenen. Natuurbescherming hebben het dier weer een kans gegeven, laatste schattingen gaan uit van 108 exemplaren.

Aziatische leeuw
In het Gir Nationaal Park in India is het wild vertienvoudigd dankzij bescherming en de verhuizing van veeteelt. De populatie leeuwen is ruim verdubbeld.

Wilde zwaan
Door excessieve jacht was de wilde zwaan begin 20ste eeuw bijna verdwenen. Door betere bescherming is het aantal zwanen in Noordwest-Europa, waaronder Nederland, sterk toegenomen. Tussen 1974 en 2002 werd een stijging van 119 procent gemeten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden