Tempelier: redder vanpelgrims

In zijn 'onafhankelijkheidsverklaring' identificeert Breivik zich met de middeleeuwse ridderorde van de tempeliers.

Zijn verhandeling roept verbazing op: hoe kan een massamoordenaar zo bedaagd schrijven over een historisch onderwerp?

De tempeliers speelden een hoofdrol bij de kruistochten naar Palestina, van 1100 tot 1300. De rechtvaardiging voor deze zeer gewelddadige campagnes was de bescherming van Europese, christelijke pelgrims, die heilige plaatsen bezochten in Egypte en Palestina. Directe aanleiding: nieuwe Turkse moslimheersers hadden kerken en synagoges verbrand.

In de zevende en achtste eeuw hadden Arabische legers een groot deel van het christelijke Byzantijnse rijk veroverd, waaronder Palestina en Noord-Afrika. Zelfs waren ze doorgestoten tot het zuiden van Europa, met name Spanje en Sicilië. De kruistochten waren onderdeel van een soort christelijk tegenoffensief, dat behalve op het 'heilige land' Palestina ook op Spanje was gericht.

De kern van de christelijke strijdmacht vormden Europese ridders. Ze veroverden de kustgebieden van wat nu Syrië, Libanon, Israël en Palestina is. In Jeruzalem stichtten ze een christelijk koninkrijk, nadat ze eerst een slachting hadden aangericht onder moslims, joden en zelfs inheemse christelijke geloofsgenoten. Middeleeuwse burchten herinneren aan de ridders. In de Libanese burgeroorlog (1975 tot 1990) hebben strijdbendes ze nog gebruikt.

De pelgrims waren verlost van islamitische heersers maar niet van banditisme. In steden waren ze veilig, daarbuiten niet. Hier begon de rol van de tempeliers. Hun naam ontleenden ze aan de tempel van de bijbelse koning Salomo, die zich mogelijk bevond onder het Tempelplein in Jeruzalem. Daar staan twee heilige islamitische gebouwen, de raadselachtige 'Koepel van de rots' en de Al- Aksamoskee, waar de kruisridders hun hoofdkwartier hadden.

Negen ridders trokken zich het lot van de pelgrims aan en verenigden zich in 'de orde van de arme ridders van Christus'. Ze noemden zich 'strijdende monniken' en onderwierpen zich aan de benedictijnse leefregels. Hun doel was de bescherming van de pelgrimsroute.

Moslims zullen hen vooral hebben beschouwd als bezetters, Europese pelgrims zullen een positiever beeld van hen hebben gehad. Midden-Oosterse christenen, toen nog een veel groter percentage van de bevolking dan nu, verkeerden in een lastige tussenpositie, voortdurend worstelend met de vraag op welk paard ze moesten wedden. Tegenwoordig staat het woord kruisvaarder bij moslims symbool voor alles wat slecht is aan de westerse beschaving. Bin Laden speelde daarop in toen hij in 1998 het 'Islamitische front voor jihad tegen zionisten en kruisvaarders' oprichtte.

De tempeliers waren succesvol. Bij inzamelingsacties in Europa kwamen ze zelfs in het bezit van hele landerijen. Ze konden een strijdmacht bekostigen met meer ambities dan alleen bescherming van pelgrims. Maar bij een beleg van Damascus hakten moslims dit nieuwe tempeliersleger in de pan.

In 1187 heroverde de Egyptische sultan Saladdin Jeruzalem op de kruisridders. De tempeliers verplaatsten hun hoofdkwartier naar Edessa (tegenwoordig Sanliurfa in Turkije), vervolgens naar Akka en ten slotte, na de ondergang van het kruisvaardersrijk naar Cyprus.

In de tussentijd had vooral de Franse koning zich tegen de orde gekeerd, die rechtstreeks onder bevel van de paus stond en een staat binnen de staat was geworden. In 1314 hief de paus de orde op.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden