Telkens twee kanten van één medaille

Interview | Emilio Guzman twijfelt wat af in zijn tweede cabaretprogramma. Hij maakte van zijn zwakte zijn kracht.

In 'Een dunne dekmantel', zijn tweede voorstelling, laat Emilio Guzman een intrigerende strijd zien. Hij legt zichzelf met al zijn tegenstrijdige eigenschappen op de snijtafel en laat zich zo van een heel kwetsbare kant zien. We zien iemand vol twijfel, die ook nog eens erg van nuance houdt. Twee op het oog dodelijke eigenschappen voor een cabaretier, maar Guzman weet er wel raad mee. Met zijn droge grappen en zijn lijzige stem weet hij van zijn zwakte zijn kracht te maken.

Zo laat hij bijvoorbeeld via zijn schizofrene oom Leo zien hoe onze verzorgingsstaat afgebroken wordt. Een heldenepos - oom Leo zet een revolutie op touw in het gesticht waar hij noodgedwongen verblijft - dat dus geen gelukkig einde kent. Guzman: "Ik wil met dit programma protesteren tegen onverschilligheid. Je kunt op het podium gaan staan met een vingertje, maar kijk je wel naar jezelf? Ben je integer genoeg om te roepen? Dat heb ik geprobeerd: om iets te roepen, maar niet op een schijnheilige manier. Ik hak op politici in, vrij ongenuanceerd trouwens, maar ik gebruik diezelfde botte bijl voor mijzelf. En ik twijfel voortdurend. Dat is hoe altijd alles eruit ziet in mijn leven. Zelfs boodschappen doen: ik kan dit kopen, maar ik kan het ook niet kopen. Ik ben ervan gaan leren genieten. Ik zie het als een spel. Bovendien, er zijn al zo veel meningen. Daar is echt een overschot aan. En het is zo ontstaan dat je niet eens een specialist hoeft te zijn om toch iets te roepen. Jan Mulder heeft een mening over alles en dat is oké, want hij was vroeger voetballer. Ik begrijp dat echt niet."

Een vrouwelijk geweten
Guzman slingert in 'Een dunne dekmantel' zijn publiek heen en weer zoals hij zichzelf heen en weer slingert: steeds langs beide kanten van de medaille. Een prachtige vondst daarbij is dat zijn geweten gespeeld wordt door de jonge actrice Pepita Steins Bisschop. Guzman: "Ik wist vanaf het begin dat het een vrouw moest zijn. Ik vond het logisch dat mijn vrouwelijke kant zich zou ergeren aan mijn mannelijke kant die graag grappen wil vertellen en de bink wil uithangen. Ik doe graag grote uitspraken, maar verzand meestal in nuance. En vrouwen vinden mij vaak een zeur omdat ik kritisch ben op alles." Guzman lacht. Hij zal het vaker doen tijdens het gesprek. Niet omdat hij daarmee alles weglacht, maar om zijn uitspraken te relativeren en er een beetje de spot mee te drijven.

De cabaretier maakt zich druk over veel dingen in de maatschappij, zegt dat hij links stemt, maar geeft meteen toe dat voornamelijk te doen omdat hij zich dan goed voelt. Hij leest, ondanks zijn dyslexie, boeken en volgt het nieuws. Toch wil hij niet de waan van de dag meenemen in zijn theaterprogramma's. De politiek vindt hij 'een soort GTST maar dan met alleen maar Ludo's (de slechterik van de serie, red.)'. "Maar ik word er heel verdrietig van als ik zie wat de politici belangrijk vinden."

Guzmans kracht is dat hij grote thema's weet terug te brengen tot menselijke proporties. Dit keer bijvoorbeeld door het verhaal over zijn oom te vertellen. In zijn eerste programma, dat over populisme en willen scoren ging, kwam hij ook al op een persoonlijk spoor. "Toen ik er langer over nadacht, wist ik: ik ben door een echte populist opgevoed. Mijn vader wilde scoren in de liefde, maar kon niet omgaan met de consequenties van die liefde. Dus zei hij: 'Ik ben je vader, onthoud mij, heb me lief.' Vervolgens belde hij niet meer." Weer die lach. En de droge conclusie dat dit dus kennelijk een motief in zijn werk is.

Domme tirade
Grote vraag blijft waarom Guzman zo streng is voor zichzelf. Aarzelend bekent hij dat hij als de dood is dat mensen hem dom vinden. "Ik denk dat het komt door het gezin waar ik uit kom. Mijn moeder heeft er ook last van. Zij komt uit een heel slimme familie, maar ging zelf naar de mulo. Haar kracht ligt juist in haar creativiteit. Maar ze heeft mij en mijn broer opgevoed met: kun je dat wel zo zeggen? Mág je dat wel zeggen? Met andere woorden: ben je wel intelligent genoeg en heb je die mening wel voldoende doordacht? Dat zit me vaak in de weg. Toen zei een collega-comedian tegen me: 'Schrijf eens iets zonder nuance. Ga dan een keer iets doms maken'. Dat heb ik gedaan." Die scène is een tirade tegen het eind van de voorstelling geworden. Als Steins Bisschop hem als geweten zo heeft opgehitst dat hij alles eruit gooit. Het werkt heel grappig omdat Guzman het zo geraffineerd opgebouwd heeft. "Het komt uit mijn tenen en iedereen en alles krijgt ervan langs. Heerlijk."

Jezelf onderscheiden
En dan is er natuurlijk ook nog die oudere broer die ook cabaretier is. Javier Guzman werd vooral bekend met zijn openhartige shows over zijn alcohol- en cocaïneverslaving. Nogal een klus om daar artistiek gezien bij in de buurt te komen. "Ik hou zielsveel van mijn broer en ik gun hem alles. Maar het was heel lastig omdat we allebei hetzelfde wilden, namelijk: cabaretier worden. Weer die twee kanten. Het heeft ervoor gezorgd dat ik in het begin veel kwetsbaarder was, bang om vergeleken te worden. Bang dat mensen dachten: moet hij ook zo nodig. Terwijl, ik kan niks anders! De andere kant is dat ik door de bekendheid van mijn broer heel hard heb moeten werken. Het heeft me kritisch gemaakt op mezelf. Ik moest zorgen dat het goed genoeg was wat ik deed. Daardoor ben ik gewend om echt dicht bij mezelf te blijven."

Emilio Guzman - Een dunne dekmantel
Emilio Guzman (32) wordt geboren op Las Palmas en komt op driejarige leeftijd met zijn moeder en oudere broer Javier naar Nederland. Hij studeert Moderne Nederlandse Letterkunde, maar stopt met studeren als hij in 2003 wordt aangenomen bij Comedytrain, een gezelschap van stand-upcomedians in Amsterdam. In 2010 wint hij de Publieksprijs op het Leids Cabaret Festival, een jaar later speelt hij zijn eerste voorstelling 'Doen en laten'. 'Een dunne dekmantel', in regie van Laura van Dolron, is zijn tweede. Tournee t/m 29 mei, informatie: www.emilioguzman.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden