Telkens bonje met de Kamer uit Groningen

Wat hebben de bewindslieden van Rutte II bereikt? Ze verdedigen waarschijnlijk voor het laatst de begroting van hun departement: in maart zijn er verkiezingen. Vandaag: minister Henk Kamp (VVD, economische zaken).

Afspraak is afspraak, ook als het om windmolens gaat

Minister Henk Kamp van economische zaken heeft deze kabinetsperiode meer aan schone energie gedaan dan al zijn voorgangers bij elkaar. Het is een wellicht wat wonderlijke constatering, maar wel een juiste.

Kamp is bewindspersoon namens de VVD, de partij die hardop roept dat 'windmolens niet op wind draaien, maar op subsidie'. Maar Kamp is ook een man van 'afspraak is afspraak'. Of zoals PvdA-leider Diederik Samsom onlangs nog zei: "deze minister is niet echt een warm voorstander van windenergie. Maar als je iets met elkaar hebt afgesproken, dan heb je aan Kamp de beste. Hij wijkt voor geen millimeter."

Dat 'iets' slaat op het Nationaal Energieakkoord. Het kabinet sloot in 2013 een monsterverbond met werkgevers, vakbonden en milieuorganisaties, bedoeld om de verduurzaming van Nederland eindelijk eens van de grond te krijgen. Aan de onderhandelingstafel bleek Kamp een taaie en soms onbuigzame gesprekspartner, tot frustratie van de milieubeweging. Het aandeel duurzame energie dat Nederland in 2020 moet halen, werd daardoor naar beneden bijgesteld: van 16 naar 14 procent, de minimumeis van de Europese Unie.

Het gemopper hierover is inmiddels verstomd. Vriend en vijand roemen de wijze waarop het kabinet het energieakkoord uitvoert. Directeur Joris Thijssen van Greenpeace deelde afgelopen zondag bij 'Vroege Vogels' een 'groot compliment' uit aan premier Rutte en minister Kamp. Thijssen: "Na twintig jaar stilstand gebeurt er eindelijk iets."

Zo kan het gebeuren dat deze VVD-minister regelt dat Nederland de komende jaren de grootste windmolenparken ter wereld laat bouwen in de Noordzee. En dat in Wassenaar nota bene een GroenLinks-wethouder protesteert omdat een deel van deze turbines in het zicht van de kustbewoners worden geplaatst. Kamp wil van geen wijken weten.

Het energieakkoord staat al sinds de ondertekening onder druk vanwege resultaten die achterblijven. Anderhalve week geleden verscheen de jaarlijkse Nationale Energieverkenning en wat bleek: de doelen uit het akkoord komen in zicht. Er is zelfs goede hoop dat ook de 14 procent duurzame energie in 2020 wordt gehaald. De minister zelf heeft daar nooit aan getwijfeld.

De Tweede Kamer zal overwegend tevreden zijn. Maar kritiek klinkt er ook. De blik van Kamp gaat niet veel verder dan 2023, het jaar dat het energieakkoord afloopt. Welke gevolgen Nederland verbindt aan het bejubelde klimaatakkoord in Parijs is nog steeds onduidelijk. De kolencentrales zullen ook de komende jaren nog wel blijven draaien.

Altijd die schaduw

Er zijn weinig leden van dit kabinet die zo vaak in aanvaring kwamen met de Tweede Kamer als Henk Kamp. Lange tijd kon deze minister bij belangrijke onderwerpen rekenen op de steun van beide coalitiepartijen. Totdat de PvdA zich op gezette tijden tegen Kamp keerde.

Eind 2014 riep een 'groene' Kamermeerderheid het kabinet op voorlopig geen schaliegas uit de grond te halen, tot onvrede van het kabinet. In 2015 keerde de Tweede Kamer zich tegen gaswinning bij Terschelling. In diezelfde periode regelde de Kamer dat Groningers met schade aan hun woning, niet meer hoeven te bewijzen dat dit het gevolg van aardbevingen is. Kamp kon zijn irritatie niet verhullen.

Eind 2015 volgde de wens van een Kamermeerderheid om alle kolencentrales in Nederland 'gefaseerd' te sluiten. Dit jaar keerde de Kamer zich tegen het besluit van Kamp om proefboringen naar gas bij Schiermonnikoog toe te staan. Begin 2016 zei de VVD-minister tijdens een interview: "De samenwerking met de PvdA is niet meer zo goed als die in het begin was." Na afloop van een ministerraad, medio 2015, liet Kamp zich ontvallen: "Elke week hoor ik dat we ergens tegen zijn. De Kamer is tegen schaliegas, tegen gas uit Rusland. De gaswinning in Groningen moet drastisch naar beneden. Ik zou weleens willen meemaken dat de Kamer zich ergens vóór uitsprak."

Bodem beeft minder, maar onvrede is gebleven

Over het huidige ministerschap van Henk Kamp hangt een donkere schaduw. De aardbevingsproblematiek, als gevolg van de gaswinning in Groningen, is hardnekkig.

Kamp trad op 5 november 2012 aan als minister van economische zaken in het tweede kabinet-Rutte, minder dan drie maanden nadat de grond in het plaatsje Huizinge langer en heftiger schokte dan ooit tevoren. De beving had een kracht van 3,6 op de schaal van Richter. Den Haag was definitief wakker geschud: de gaskraan moest dichter. En snel.

De minister wordt sindsdien achtervolgd door de kwestie. Hij moet rekening houden met het lot van de Groningers, de wensen vanuit de Tweede Kamer, de belangen van Shell en Exxon (verenigd in de Nederlandse Aardolie Maatschappij), met de energiebehoefte van burgers en bedrijven en niet te vergeten met de staatskas. Daar vloeien jaarlijks miljarden in dankzij de Groningse gasboringen.

In 2013 ging die gaskraan niet dichter. Integendeel. In 2012 pompte de Nam 47,5 miljard kubieke meter gas op uit het Groningenveld, het jaar erna 53 miljard. Kamp wilde eerst aanvullend onderzoek naar de relatie tussen de bevingen en de gaswinning.

Vanwege een koude winter ging de kraan zelfs een slagje de andere kant op. Groningen stond op de achterste benen, zeker omdat het Staatstoezicht op de Mijnen had geadviseerd de gasproductie 'zo snel als mogelijk en zo veel als mogelijk' terug te brengen.

Wingewest

Tijdens zijn bezoeken aan het beefgebied stuitte Kamp stelselmatig op demonstraties. Groningen liet overduidelijk weten dat het geen 'wingewest' meer wil zijn. Sinds 2013 heeft de minister de gaswinning stapje voor stapje teruggebracht. 53 miljard kuub werd 45, toen 35 en dit jaar 27.

De komende vijf jaar zal de winning niet boven de 24 miljard kuub gas per jaar uitkomen. Dit is de absolute ondergrens, vindt Kamp. Hier moet Groningen het mee doen.

Inmiddels is het aantal aardbevingen afgenomen, net als de kracht ervan. Maar de onvrede is gebleven. Groningers worstelen met de Nam over afhandeling van schade, veroorzaakt door de bevingen.

Er zijn mensen die willen verhuizen, maar hun woning niet meer verkocht krijgen.

Het 'herstel van vertrouwen', waar politiek Den Haag de mond van vol heeft, heeft Kamp niet kunnen bewerkstelligen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden