Televisie is een drug.

Het is de aarzeling die opvalt. Verontschuldigend, haast weifelend, verwijst Hanneke Groenteman een van haar katten naar een andere stoel. Het beest gaat en zij kan zitten, om te vertellen hoe ze overleeft in Hilversum.

Groenteman oogt kordaat, maar kan breekbaar praten. Op de momenten tenminste die zij daarvoor uitkiest. Het gesprek kent derhalve een wisselend tempo. Echo's uit het verleden krijgen een afgemeten toon, ondanks de vele gedateerde foto's aan de wand van de even volle als knusse keuken. Waarom daarbij stilstaan als de toekomst lonkt?

Het is een vraag die niet veel leeftijdsgenoten zullen stellen. Dat is haar verdienste. Ze durft wederom de strijd aan te gaan met haar zenuwen. Ze durft wederom de strijd aan te gaan met het weerbarstige medium dat televisie heet. Want een strijd is het, benadrukt ze. ,,Een strijd om me niet ten onder te laten gaan in de techniek. Om mezelf niet kleiner en vlakker te laten maken dan ik wil zijn.''

Hanneke Groenteman, 65 jaar inmiddels, volgt Paul Witteman op als presentator van 'B en W', waarin dagelijks op Nederland 3 'het gesprek van de dag' wordt gevoerd. Een uitverkiezing die om meer dan één reden als een kado'tje voelt.

Ze noemt het Vara-praatprogramma, dat in de week van 13 september weer begint, de eredivisie van de journalistieke televisieprogramma's. ,,Een beetje toegankelijk, dus op mijn niveau.''

Hoogst verbaasd was ze over het telefoontje van Vara-voorzitter Vera Keur. Ze had zichzelf al min of meer verzoend met een bestaan zonder televisie. Zij voelt zich weliswaar nooit zo oud als ze is, maar de wetten die Hilversum regeren zijn meedogenloos voor zestig-plussers, weet ook Groenteman.

In de afgelopen rustige maanden, relatief gezien, had ze haar kansen op een terugkeer op het scherm berekend. Ze is, stelt ze feitelijk, geen kijkcijferkanon. Haar marktwaarde is niet hoog en op haar thuisnet, Nederland 3, leek geen passende stoel meer vrij. De Vara wil immers kijkers trekken, de VPRO wil vernieuwen en de NPS wil allochtonen.

Logisch dat ze helemaal 'stom verbaasd' was over het aanbod van de Vara. Natuurlijk vroeg ze om bedenktijd, hoewel ze eigenlijk meteen ja had willen roepen.

Ze is vooral bekend van het kunst- en cultuurprogramma 'De Plantage', maar heeft in het verleden voor de radio ook actualiteitenrubrieken gepresenteerd: 'Middageditie' en 'Met het oog op morgen'. De onderwerpen die ze in 'B en W' zal moeten bespreken, ervaart ze als vertrouwd.

,,Ik voel me gezond onzeker over deze stap. Er zullen vast wel slapeloze nachten volgen, maar 'B en W', dat past bij me.''

Ze klinkt voor haar doen verrassend zelfverzekerd. In een dubbelinterview voor Vara TV Magazine, vorig jaar, vroeg buurman en vriend Paul de Leeuw haar waarom ze ondanks enthousiasme vaak afstand houdt bij het aangaan van nieuwe avonturen. Hoe komt dat?

Groenteman, destijds: ,,Angst denk ik, dat ik me indek, beveilig. Voor kritiek.'' Groenteman nu: ,,Ik ben niet zoals Paul. Hij is altijd op zoek naar nieuwe dingen. Ik ben veel onzekerder. Ik denk sneller: dat is niks voor mij. Ik ben niet grappig. Ik reageer alleen adrem. Ik hecht gewoon veel meer aan veiligheid.''

Die is bij de televisie ver te zoeken, weet ze als geen ander. Begonnen bij Het Parool en gerijpt bij de radio, ervaart Groenteman het werken voor de televisie als een striptease, waarbij de regie elders ligt. ,,Televisie is midden op de Dam gaan staan met de broek naar beneden en dan afwachten of je wordt uitgelachen of niet.''

,,Een presentator krijgt veel over zich heen. Ik ook. De Tineke van de grachtengordel, ben ik genoemd. Er is geschreven dat de VPRO ook eens een huisvrouw heeft neergezet. Daar moet je een antwoord op vinden, want het mag je niet aantasten. Ik ben daar aardig in geslaagd: gezond beledigd zijn.''

Vanaf september zal er een nieuwe ronde volgen met haar critici. Ze durft de confrontatie aan en dat siert haar. Juist het feit dat de Vara haar heeft gevraagd, geeft vertrouwen.

Zeventien jaar lang werkte ze voor de rode omroep. In 1975 begon ze er als eindredacteur van het programma 'Radioweekblad' en in de seizoenen die volgden presenteerde ze onder meer 'Ophef en Vertier'. Maar toen ze was uitgekeken op de ether en een overstap naar de televisie ambieerde, gaf de Vara geen gehoor. Tot nu.

Groenteman spreekt op vertrouwelijke toon, zolang de onderwerpen haar zinnen. Ze noemt zichzelf een 'aandacht-junkie'. De televisie is haar drug. Dat verklaart veel, en volgens Groenteman genoeg. Op de vraag waar die behoefte vandaan komt, reageert ze met een zucht. ,,Het wezen van de journalistiek is het verlangen om gehoord te worden.''

Laat haar jeugd erbuiten. Alsjeblieft. Laat haar kinderjaren die zij tijdens de Tweede Wereldoorlog deels ondergedoken en gescheiden van haar ouders doorbracht overal buiten.

,,Alles wat de eerste zes jaren van een leven scheef groeit, alle mechanismen die een kind moet ontwikkelen om in een moeilijke situatie te overleven, blijven altijd een rol spelen.

Het is eigenlijk hetzelfde als iemand die geboren wordt met een te kort been. Dat been wordt nooit langer. Je kan aangepaste schoenen dragen en jezelf een andere houding aanmeten, maar het gegeven verandert niet. Wel jijzelf daarom heen. Op mijn leeftijd ben ik daar wel klaar mee.''

Ze noemt zichzelf een opportunist. ,,Ik zorg dat ik niet hunker naar iets dat er niet is.'' Het gegeven moet kaal blijven, beslist Groenteman. Niet de verklaring erachter is interessant, volgens haar, maar de toepassing ervan. De eigenschap komt in ieder geval van pas in het grillige Hilversum.

De fotograaf staat op de stoep, samen met haar tweede kat. Groenteman was vergeten dat het beest buiten was, in de regen. Ze verontschuldigt zich weer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden