Televisie / Collectieve huivermomenten

AMSTERDAM - Het begint langzaam aan iets vertrouwds te krijgen om op televisie een koninklijke rouwstoet vanuit Paleis Noordeinde in Den Haag via dat merkwaardige utiliteitsgebouw van het Instituut Defensie Leergangen naar de binnenstad van Delft te zien trekken.

Een kleine twee uur lang luisteren naar het klepperen van paardenhoeven en naar de commentaren van militair deskundige Van Leeuwen hebben van elke doorsnee-monarchist een kenner van rangen en tenues gemaakt. Zo weet ik na drie begrafenissen het verschil tussen een bereden artillerist en een lid van het garderegiment van de fuseliers of dat tussen een affuit en een brik. ,,Die met die blauwe sjerp is de adjudant-generaal'', zei ik achteloos tegen mijn verbaasde partner. Nieuw voor mij was wel 'de ere-escorte van de stuksbemanning', maar dat had iets met die affuit te maken.

Maar zelfs Van Leeuwen raakte -nu alle strijdkrachtonderdelen stonden te dringen om mee te doen- af en toe de draad kwijt. Een ere-afzetting van onderofficieren van de Koninklijke Marine bleek in werkelijkheid een ere-afzetting van het Korps Mariniers (dacht ik het niet) en de ere-afzetting van de Koninklijke Marechaussee bestond natuurlijk uit kadetten van de Koninklijke Militaire Academie in Breda.

Ja, er was veel militair vertoon op die nevelig-koude zaterdag en dat beeld werd versterkt door de veteranen die zich soms stokoud en stram langs de route hadden opgesteld. Maar de oud-strijders van de vergane fronten hielden zich kranig. Toen aan een Eerste Hulp-medewerker werd gevraagd of er nog meldingen waren, zei hij: ,,Ja. Net was er een man die zat te rillen in zijn rolstoel.'' ,,Wat had-ie?'', vroeg daarop de verslaggever. ,,Hij had het koud.''

En er was veel ontroerends. In de eerste plaats natuurlijk dat ogenblik waarop de Missing Man-formatie met fantastische timing donderend over het marktplein vloog -schitterend door de regie in beeld gebracht. Tijdens de live-uitzending waren ze niet te zien geweest maar in latere nieuwsuitzendingen werden ook nog beelden getoond uit de cockpit van een van de F-16's en was op het moment suprême -het wegdraaien van de Spitfire- het commando 'execute now' te horen. Beneden op het marktplein schoot op dat moment bij honderden een brok in de keel.

Roerend ook de woorden van Carel ter Linden over de prins die zijn vleugels soms iets te wijd uitsloeg, over psalm 139 en over de glimlach bij zijn dood. En een funerair hoogtepunt was die stilte waarin alleen de stappen hoorbaar waren van de dragers die zich voor een allerlaatste keer over de kist gingen ontfermen, gevolgd door het moment waarop die kist heel geleidelijk oprees in hun armen en het koor het 'Abide with me' inzette. En onafwendbaar en onomkeerbaar marcheerden ze de diepte in van die grafkelder, die de massaal met ons meekijkende Duitsers zo fraai een 'Gruft' noemen. Een collectief huivermoment. Zo'n bijzetting, zei Reinildis van Ditzhuyzen bij het Duitse ZDF, is precies wat ons sinds 2 november zo verwarde land nodig had. Dat leek me twijfelachtig. Heel lang kan je je aan zo'n Gruft niet warmen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden