Televisie besmet

Gek hoe televisie en het nieuws je beeld verkleuren. Ik weet niet of we daar vroeger ook zoveel last van hadden toen het allemaal nog via plakkaten aan de muur van het gemeentehuis bij je binnenkwa. Of er kwam een heraut in je dorp en buren fluisterden het laatste nieuws aan je door. Ik stel me zo voor dat je het wel tot je nam maar dat je er weinig concreets bij zag en dus raakte het je ook niet zo. Tegenwoordig kunnen we ons dingen maar al te levendig voorstellen, bijvoorbeeld hoe een onthoofding er in het echt uitziet, of de ruiming van dieren op een getroffen boerderij.

Het is dat we niet bij onze collectieve dromen kunnen, omdat de code daarvan nog steeds niet door de neurowetenschappers is gekraakt (wat een zegen dat de AIVD of NSA ons daar nog altijd niet kan betrappen), maar ik zou wel eens willen weten of in de loop der eeuwen onze dromen en nachtmerries ook fundamenteel veranderd zijn. Als ik het 'Dromenboek' van Frederik van Eeden van een eeuw geleden er op nasla lijkt het met die verandering wel mee te vallen: dezelfde ongare associaties als tegenwoordig, dezelfde vreemde kronkels maar als het om angst en seks ging werd-ie in zijn verslagen opeens heel preuts en vaag ('lascief van mevrouw Dinges gedroomd'), en ik denk dat juist in die sectoren de grootste veranderingen te bespeuren zijn. Hoe dan ook, nadat dertien jaar geleden de vliegtuigen zich in de Twin Towers hadden geboord kon ik geen vliegtuig meer achter een schoorsteen zien opdoemen of ik moest denken aan dat ongeëvenaard memorabele moment op elf september.

Dit weekend zag ik wat eenden inhet kroos van een vijver drijven, pikkend naar duister voedsel en onwillekeurig dacht ik aan de vogelgriep. Zaten er geen smienten tussen, de jongste debutanten onder onze angstaanjagers, de leden van een vijfde colonne die als Syriëgangers hun tamme soortgenoten de dood injoegen. En over jihadisten gesproken, dertig jaar geleden woonde ik in de Amsterdamse Pijp, te midden van wat toen nog gezellig gastarbeiders heette. Ik voelde mij een wereldburger omdat ik gewoon tussen exotische mensen woonden die er soms uitzagen alsof ze zojuist uit de Levant naar ons toe waren gezeild, als de vreemdelingen uit 'Lettres Persanes' van Montesquieu zeg maar, lange jurken, imposante, niet-westerse baarden. Tegenwoordig denk ik als ik ze zie, hoe je het ook wendt of keert, aan moslim-fundamentalisten. Afgelopen weekend wandelde ik door een onschuldige Nederlands buurtje.

In de verte hoorde ik twee mannen met elkaar praten, niet eens overdreven luid of de een met misschien een beetje meer stemverheffing dan de ander. Toen ik dichterbij kwam zag ik ze staan, aan weerszijden van een heg. Waarover spraken zij, die twee daar aan die heg? Geen flauw idee maar ik dacht onmiddellijk: 'De rijdende rechter!', alsof mensen niet ongestraft meer over hun wederzijdse heg met elkaar kunnen praten. Eenden, islamieten, buren, alles lijkt besmet door televisiebeelden. Misschien moeten we dat ding maar eens een tijdje uitzetten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden