Teleurstelling bij het opsnuiven van Olympische sfeer

De Olympische winterspelen van Albertville zijn geschiedenis. De ene organisator wordt weer een anoniem mens, de andere droomt van het ministerschap. CBS leed fors verlies, maar is desondanks zeer tevreden. Intussen zocht de gewone man tevergeefs naar het unieke Olympisch gevoel. Dat er trouwens niet meer is met die laboratoriumspelen van tegenwoordig.

JOHAN WOLDENDORP

ALBERTVILLE - De Franse spoorwegen vervoerden de afgelopen zestien dagen een kleine driehonderdduizend mensen naar de diverse Olympische lokaties. Een record, oordeelde een zegsman van de SNCF. Maar om de Spelen te zien, hadden de reizigers ook kunnen samenscholen in de stationshal van pakweg Chambery. Er hing een HDTV die de kijkers de indruk gaf dat ze geen seconde van het spektakel hoefden te missen. Desondanks bewogen zich de voorbije weken ruim een miljoen mensen door de Savoie, in een soms heldhaftige en zeker bewonderenswaardige poging alles met eigen ogen op te vangen. Bij het alpine skien, het bobsleeen en nog een handjevol sporten was dat een vrome illusie en kon niemand de verleiding weerstaan een blik op het grote scherm langs het parkoers te werpen, waarop keurig tijden, tussentijden en posities werden aangegeven. Voor het merendeel van de toeschouwers moet de reis naar de Savoie een ander doel hebben gediend: het ging niet om de wedstrijden, maar om iets op te snuiven van de unieke Olympische sfeer. Het was immers alweer lang geleden dat de (West-)Europeanen daartoe - menselijkerwijs gesproken - in staat werden gesteld. De laatste, met auto, bus en trein berijdbare Winterspelen dateerden van 1976 (Innsbruck), de laatste Zomerspelen in die categorie zelfs van '72 (Munchen). Moskou was in 1980 nog ontoegankelijk, Serajewo vier jaar later te ver en te deprimerend.

Het was aan het straatbeeld van de Olympische hoofdstad in ruste, Albertville, af te zien. Of de mensen hadden al toegangskaartjes via dure en vaak onaantrekkelijke abonnementen - kaartjes voor het schaatsen, prima, maar dan ook voor curling, rodelen, kunstspringen, enzovoort - of ze meenden in de sfeerloze buitenwijk waar alle demontabele en blijvende herinneringen aan de zestiende Winterspelen waren neergezet, een verstrooiend pretpark te ontdekken. Legio waren de uit nood geboren zwarthandelaren, die zelfs voor de helft van de prijs de kaartjes niet kwijt konden, die ze eerder in de maag gesplitst hadden gekregen.

Teleurstelling

Menigeen kon een gevoel van diepe teleurstelling niet onderdrukken. Fantastische voorstellingen hadden de debutanten onder de kijkers vooraf gehad. Het goddelijke Olympische Odyssee-gevoel zou hen vangen en twee weken lang nooit meer loslaten. Getild worden door de plaatselijke middenstand? Gelukzalig trek je je portemonnee. Verplicht worden nog enkele dagen in je hotel door te brengen, omdat de arrangementen om onduidelijke redenen nog een paar dagen na de sluitingsceremonie doorlopen? Het apres-skigevoel heeft je nog nooit zo boven de werkelijkheid doen zweven. Mochten de Olympische Spelen ooit terugkeren naar Olympus, dan moet het er uitzien als een sprookjesbos. Maar in plaats van het kunnen wegdromen in prachtige fantasieen, sjokten de mensen mismoedig als op die druilerige novemberochtend naar de aftandse ijsbaan in Deventer, waar al sinds jaar en dag - en voor wie eigenlijk - de strijd om de IJsselcup wordt verreden. En wanneer de Fransen de ijsbaan van Albertville hadden overkapt, dan was je in Heerenveen naar Friesland-Nederland gegaan.

NOC-voorzitter Huibregtsen ervoer het nauwelijks anders. Hij zat oorspronkelijk in het official-hotel in Courchevel. Hij zegde zijn kamer op, omdat hij dan zeker wist dat de Spelen hem door de vingers zouden glippen. Hij boekte een kamer in Albertville, maar liet zich weer uitchecken omdat hij dan geen sneeuw zou zien. In Meribel proefde hij eindelijk iets van het warme Olympische winterspelen-gevoel. En toen het schaatsen er op zat, nodigde hij de Nederlandse Olympia-gangers uit een dagje te komen skien. Konden ze thuis tenminste vertellen dat ze naar de Winterspelen waren geweest.

Het moesten de Spelen van de glimlach geworden, en gelukkig, het zijn de Spelen van de glimlach geworden. Als een tevreden man blikt Jean-Claude Killy, voorzitter van het plaatselijke organisatiecomite Cojo, terug op de zestiende Winterspelen. Als beloning voor het goede werk schijnt IOC-president Samaranch voor de drievoudig kampioen van Grenoble (1968) het lidmaatschap van de Olympische beweging in petto te hebben. Maar als het aan Killy ligt - zegt hij duikt hij terug in de zee van de anomiteit, waar hij bij het smeden van de Olympische aspiraties van Albertville was opgevist. "De mensen buiten de organisatie hebben ook de afgelopen dagen weinig van mij vernomen. De sporters moesten het woord voeren. Ik wilde achter de schermen bezig zijn. Ik heb de Spelen als sporter meegemaakt en heb er daarna als televisiekijker van genoten. Wat nog in het rijtje ontbrak, was achter de coulissen kijken. Ook dat ver schafte me veel genoegen. Nu alles voorbij is, denk ik dat niemand mij nog vaak tegen het lijf zal lopen. En ik hoop dat niemand me zal missen."

Gaullist

Van de andere co-president van Cojo, Michel Barnier, zal de wereld daarentegen nog veel vernemen. Hoopt hij. Als jongetje van acht maakte hij zijn bedoelingen al kenbaar. President De Gaulle bracht een bezoek aan Albertville. De kleine Michel drong zich door de menigte naar voren, kwam voor de machtige leider te staan en gaf hem bibberend een hand. Vanaf dat moment was hij gaullist. Hij liep later op de universiteit voorop in studentenopstanden en liet geen twijfel over zijn ambities bestaan: hij zou en wilde politicus worden. "Om rechtschapen in de politiek te kunnen functioneren, zul je eerst een echt vak moeten leren," adviseerde zijn moeder hem. Het politieke wonderkind van de Savoie kwam in de organisatie van Albertville 1992 terecht en raakte af en toe ernstig in conflict met Killy. Maar glimlachend sloten ze vrede en glimlachend traden ze de afgelopen tijd naar buiten. Mocht zijn partij in Frankrijk aan de macht komen, dan is Barnier in voor een ministerschap. In 1986 zou het hem al zijn aangeboden. Andere tongen zeggen dat het hem door zijn Olympische escapades is 'ontnomen'.

De Winterspelen van Albertville waren als de meeste andere. Te langgerekt gezien het vrij beperkte programma, terwijl de lokaties te ver van elkaar waren verwijderd om een innige verbondenheid met het evenement te krijgen. In Lillehammer zal het over twee jaar niet anders zijn. Er zijn in Noorwegen een paar knappe organisatoren opgestaan, alles verloopt volgens schema, de openings- en sluitingsceremonie zullen nog fantastischer worden, er zal wel een (beperkt) verlies worden geleden en de lokaties liggen wederom ver uit elkaar. Het Olympisch territorium strekt zich uit van Hamar, 56 kilometer ten zuiden van Lillehammer, tot Kvitfjell, dat 45 kilometer boven het Olympisch epicentrum ligt.

De bezoekers die in Oslo worden ondergebracht, kunnen de Spelen desnoods daar in de stationshal volgen. Olympische winter- en zomerspelen zijn natuurlijk al lang laboratorium-evenementen geworden. De regisseurs, de cameramensen, de computers, de producers, de anchormen, de verslaggevers en de deskundige oud-sporters gieten alles in buisjes en hopen er een mooi mengseltje van te maken.

Zonder televisie geen topsport. Maar zonder topsport is er ook geen televisie. CBS voelde zich de afgelopen dagen voor 243 miljoen dollar de koning te rijk. Over twee jaar betaalt het Amerikaanse netwerk 300 miljoen dollar voor de Spelen van Lillehammer. NBC heeft Coob in Barcelona 401 miljoen dollar overgemaakt om de Zomerspelen te kunnen coveren. De avontuurtjes kosten de beide omroepen handen vol geld, maar ze zouden zich beroerd voelen als de concurrentie er mee aan de haal gaat. Het is - en dat geldt niet alleen voor de Olympische Spelen, het geldt soms voor de meest onbenullige evenementen - een kwestie van defensief zaken doen geworden. Verwerf ik de rechten niet, dan verlies ik ook mijn kijkers. CBS wreef zich in Albertville met dubbel genoegen in de handen omdat het verlies van het Olympisch prestigeprojekt beperkt lijkt te blijven tot 15 a 20 miljoen dollar in plaats van de begrote 50, meldt de Franse krant Le Figaro.

Niet bekend

Investering

Het opkopen van tv-rechten van sportwedstrijden is in geen ander land dan de Verenigde Staten zo'n peperdure diepte-investering geworden. CBS was in 1960 de eerste omroep die voor het uitzenden van Olympische wedstrijden betaalde. De Winterspelen van Sqauw Valley waren toen 50 000 dollar waard. Dat jaar voldeed de omroep ook nog een derde van de rechten van de Zomerspelen in Rome, zijnde ruim 37 000 dollar. Daarna vertoefde CBS 32 jaar niet in het Olympisch circuit. Tegenwoordig heeft het concern er een politiek van gemaakt de meeste grote evenementen voor de neus van de concurrentie weg te kapen. Vorig jaar had CBS de honkbal- en American footballcompetitie onder contract staan. De omroep trok de meeste kijkers naar zich toe, maar sloot het boekjaar wel af met een verlies van 85 miljoen dollar; zo'n 160 miljoen gulden. In 1990 maakte CBS 'zonder' sport nog een winst van 110 miljoen dollar.

Het IOC vaart er zo wel bij, dat het zich zorgen maakt over de continuiteit van de bedrijfsvoering. Twintig jaar geleden had het comite slechts twee miljoen dollar in kas, nu is Samaranch met twee marketingbureaus bezig ook andere geldbronnen (grote sponsors) aan te boren om financieel niet geheel afhankelijk van tv-maatschappijen te worden. De redder in de nood moet wel zijn plaats kennen. Intussen heeft de laatste rijder om de IJsselcup het licht in het stadion uitgedaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden