Teleurstellende 'Platée' mist een moeras en een pointe

Opera
Koor van De Nederlandse Opera, Akademie für Alte Musik Berlin en solisten olv René Jacobs met 'Platée' van Rameau op 4/4 in Muziektheater Amsterdam. Daar t/m 14/4; via Radio 4 op 23/4. www.dno.nl

Moerasnimf Platée is onuitstaanbaar qua karakter én oerlelijk qua uiterlijk; een slijmerig soort pad. Althans, zo zagen componist Jean-Philippe Rameau en zijn tekstdichters haar toen ze in 1745 een ballet bouffon rondom Platée creëerden en de rol aan een man toebedeelden. Het werd geen succes, maar in onze tijd waarin de kolderieke opera weer vaak wordt uitgevoerd, is er bij elke nieuwe enscenering volop (leed)vermaak om de nimf in kwestie.

Bij de nieuwste 'Platée', die door Nigel Lowery in opdracht van De Nederlandse Opera werd gemaakt, is dat vermaak er slechts mondjesmaat, in ieder geval niet volop of schaterlachoproepend. In het uur vóór de pauze werd er maandag door het premièrepubliek in de Amsterdamse Stadsschouwburg zelfs hoegenaamd niet gelachen - een unicum als het om 'Platée' gaat. Lowery nam zijn Platée het moeras, haar koninkrijk, af en maakte van haar een oppertoiletjuffrouw in een modern wooncomplex waar men - heel vreemd - openbare toiletten heeft. Met dat gegeven doet Lowery vervolgens helemaal niets, het is puur een bedacht plaatje, een kijk-mij-eens-wat-een-goed-bedacht-alternatief voor Platée's oorspronkelijke natte, geurende omgeving.

Tenor Colin Lee, die voor het eerst in de huid van Platée kruipt, is hier allerminst een amfibie-achtig wezen. Ja, wie of wat is deze Platée eigenlijk? Een vreemde kruising tussen Benny Hill, Hyacinth Bucket, Dame Edna en de stiefmoeder-travestiet uit 'La Cage aux Folles'. Een dikkige vrouw met een varkensneusje, die droomt van een burgerlijk huwelijk. Want dat is de onderliggende regiedraai aan deze productie: wie wil er nou zoiets burgerlijks als trouwen?

Als Platée in het begin al wordt afgewezen door Cithéron (Martijn Cornet, verkleed als padvinder), vraagt zij: 'Dis donc pourquoi? Quoi. Quoi?' Rameau speelt daar vernuftig met de klank van Platée's uitroepen, een verborgen kikkerkoor en kwakende hobo's. Het effect mist in deze enscenering iedere grond en de pointe gaat hopeloos verloren. De lullige speelgoedkikkertjes die Lowery later (veel te laat) als substituut laat opdraven, maken dan niets meer goed.

Erger is dat Lee, hoe goed hij ook zingt, heel hard moet werken om de lachers op zijn hand te krijgen. De lelijkheid en arrogantie van het wezen dat hij moet spelen, zijn verdwenen, en dat maakt het spel en het spotdrijven met haar nogal ongeloofwaardig. Zelfs het schurende epiloogje dat Lowery en dirigent René Jacobs na slot aan de opera toevoegen kan daar niets aan veranderen.

Sopraan Inga Kalna is onverwacht niet de supersopraan die van de rol van La Folie een hysterisch succes kan maken. Ze zoekt de hoge tonen amper op en wordt door Lowery gestoken in de smoezelige bruidsjurk van Miss Havisham uit Dickens' 'Great Expectations'. Dickens is wellicht verplichte kost op scholen in Lowery's Groot-Brittannië, maar ons Nederlanders zegt deze Miss Havisham niets. Watteau's schilderij 'L'Embarquement pour Cythère' zal wat bekender zijn, maar wat voegt een groot voordoek met juist dat schilderi toe aan de openbare urinoirs waartussen Platée staat te moppen? Losse eindjes, gratuite associaties.

Hoewel Jacobs en de Akademie für Alte Musik maandag een hele tijd nodig hadden om de boel in het gareel te krijgen en te houden, vergoedt hun muzikale aandeel veel. Jacobs en zijn musici kruipen wél in de huid die Lowery en zijn choreograaf Amir Hosseinpour afwierpen. Het ensemble uit het koor van DNO maakt eveneens grote indruk, ook als acteurs.

Een ezel in een doorzonwoning, en een steeds in de verkeerde opera opduikende oppergod Wotan veroorzaken goeie lachsalvo's in de zaal, maar aan het eind konden de regisseurs een fikse afrekening in ontvangst nemen. Terecht, want hun 'Platée' stelt zwaar teleur. Gelukkig herneemt de Nationale Reisopera de 'Platée'-productie uit 2002 in november. Die is echt leuk!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden