Teleurstellend schooladvies, maar goede Citotoets: wat nu?

In eerste jaar met 'leidend schooladvies' tasten scholen en ouders het belang van de Citoscore af

Luca Keller is zo'n twijfelgeval onder de 165.000 achtstegroepers die afgelopen week hun Cito-uitslag kregen. In groep 7 scoorde hij goed op zijn 'entreetoets', een voorloper van de Cito-eindtoets. Een schooladvies vmbo-theoretische leerweg/havo leek er wel in te zitten. Maar in groep 8 kreeg Luca toch het bericht dat de lagere kaderberoepsgerichte leerweg meer iets voor hem was.

Zijn ouders waren teleurgesteld, maar de basisschool was duidelijk. Keek je naar zijn prestaties over de afgelopen jaren, dan deugde het advies. Ouders Ed Keller en Tamara Carli meldden Luca toch aan voor vmbo-t op het Pallas Athene College in hun woonplaats Ede, maar hij werd geweigerd vanwege zijn lage advies. Luca moet daarom gaan reizen naar een goede vmbo-school in Arnhem.

Afgelopen week bleek Luca opnieuw goed in toetsen: hij kreeg een score van 534 voor zijn Cito, hoog genoeg voor vmbo-t/havo. Vader Ed kwam erachter dat scholen sinds dit jaar het advies moeten heroverwegen van leerlingen die een Cito-score halen die boven het schooladvies uitkomt. "Want dat had de basisschool me nooit verteld." Zou Luca dan alsnog in Ede naar de mavo kunnen? "Donderdag heb ik met de schooldirecteur en de leerkracht gesproken. Zij hebben er mee ingestemd om het advies op te hogen. Ze gunnen het Luca. Ik heb hem meteen weer bij het Pallas Athene aangemeld. Of hij wordt aangenomen, is nog afwachten. Want de basisschool wil de middelbare school ook vertellen dat ze niet voor 100 procent achter het nieuwe advies staan."

Ed Keller is een van de tientallen ouders die de afgelopen weken contact hebben opgenomen met de informatiediemst van Ouders &Onderwijs (voorheen Landelijke Ouderraad) over het schooladvies van hun kind. Na de Cito-uitslagen van dinsdag en woensdag steeg het aantal telefoontjes weer. "Ouders willen weten hoe ze hun kind nu alsnog op een hoger niveau naar de middelbare school kunnen laten gaan", zegt woordvoerder Arline Spierenburg. "Het gaat om alle type adviezen: kinderen met vmbo die naar de havo willen, of kinderen met havo/vwo die een vwo/gymnasium-advies willen."

Basisscholen houden zich op de vlakte of de Cito-score dit jaar erg afwijkt van het schooladvies. "We moeten de analyse nog maken", zeggen zij vrijwel unaniem. DUO, dat alle scores en adviezen bijhoudt, komt in juli met een overzicht.

De grote vraag is of het nieuwe systeem, waarin alleen het schooladvies telt, de leerlingen ook plaatst waar ze horen. De leerkracht moet een eigen advies geven dat hij niet meer kan staven met een Cito-score. Of dat leidt tot goede adviezen, blijkt eigenlijk pas over een paar jaar: zitten de leerlingen dan nog op het schoolniveau waarvan de juf of meester in groep 8 dacht dat zij het aankonden?

Of ouders met de Cito-score in de hand in opstand gaan komen tegen het schooladvies, is afwachten, zeggen de juffen Marina Gilden en Leonie Blom van de Larense Montessorischool. Zij hebben de ouders al verteld dat ze de adviezen in principe niet wijzigen. "Dat werkt het beste. Kinderen maken daardoor de Citotoets veel rustiger." Leerkrachten kunnen overigens niet zomaar zeggen dat zij de adviezen niet aanpassen, merkt Spierenburg op. "Als een leerling de eindtoets beter maakt dan verwacht, moet het advies altijd worden heroverwogen. Aanpassen is niet verplicht."

Herbert de Bruijne, voorzitter van de Amsterdamse basisscholenkoepel BBO, erkent dat het zo'n eerste jaar altijd nog een beetje 'zoeken' is. "Maar áls een advies aangepast wordt, dan moet een basisschool daar ook helemaal voor staan. Je kunt niet enerzijds zwichten voor ouders en het advies verhogen, en het anderzijds afzwakken richting de middelbare school. Die moet helemaal kunnen vertrouwen op het advies." Maar doen ze dat ook bij aangepaste adviezen? "Er zijn altijd leerlingen bij die een beetje een twijfelgeval zijn. Bij hen kun je met de Cito-score echt tot een ander oordeel komen."

Zelfs als het advies wordt opgehoogd, kun je niet altijd naar de school van je voorkeur, voorziet onderwijsadviseur Astrid Barten van Panta Rhei uit Voorburg. "De inschrijfdata zijn voorbij. Als kinderen alsnog naar een categoraal gymnasium willen, is daar vaak geen plaats meer."

In Amsterdam hebben ze met dat probleem al rekening gehouden. Hoewel alle Nederlandse achtstegroepers al toegelaten zijn tot een middelbare school, volgen de Amsterdammers pas over twee weken. Als alle aangepaste schooladviezen binnen zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden