Telefoon gestolen? Pak de dief via internet!

Internet biedt slachtoffers van diefstal, oplichting of slechte service enorme mogelijkheden om hun gram te halen. De risico’s zijn echter groot. „Het sociale web is erg machtig.”

Het verhaal is ondertussen legendarisch op internet. Een mobiele telefoon werd vergeten in een taxi in New York. De eigenaresse, Ivanna, kwam er snel achter en stuurde bericht na bericht in de hoop dat de vinder de telefoon terug zou brengen. Het had geen resultaat. Ten einde raad kocht ze exact dezelfde telefoon, een Hiptop 2 Sidekick.

Het is een model dat KPN ook in Nederland op de markt brengt en de Hiptop heeft functies waar de gemiddelde mobiele beller niet eens aan denkt. Naast de agenda, de internetmogelijkheden en de camera is het bij deze telefoon zo dat van alle gegevens die op de telefoon staan direct een back-up wordt verzonden naar een privé-site van de eigenaar.

Toen Ivanna met haar nieuwe telefoon inlogde zag ze daar foto’s en berichten van een onbekend meisje dat nu haar oude telefoon gebruikte. Ivanna zag dat alle berichten waarin ze vroeg of de eerlijke vinder de telefoon wilde teruggeven, waren gewist. Ze besloot haar vriend Evan Guttman in te schakelen om de telefoon terug te krijgen.

Guttman pakte de zaak direct groots aan. Hij zette het hele verhaal op internet met daarbij de foto’s die gemaakt waren nadat de telefoon verloren was.

Al snel kreeg hij reacties, duizenden. „Veel mensen zeiden: ’Ik ben mijn telefoon ook kwijtgeraakt en ik wilde dat ik dit had gedaan”, vertelde Guttman aan de New York Times.

Bloggers wisten de internetpagina, het adres en de naam van het meisje te achterhalen. Haar website stroomde vol met commentaar. Mensen reden langs haar huis en riepen ’Dief!’ naar willekeurige voorbijgangers. De broer van het meisje, die in het leger zat, stuurde een mail naar Guttman met de waarschuwing dat de site van het web af moest. Guttman zette ook deze bedreiging op internet en de broer werd bij zijn superieuren geroepen die gewaarschuwd waren door bloggende militairen.

De politie van New York, die aanvankelijk geen aandacht besteedde aan de zaak, werd platgemaild en gebeld door verontwaardigde bloggers. Uiteindelijk arresteerde de politie het meisje onder verdenking van heling. Ivanna kreeg haar mobiele telefoon terug. Guttman had met zijn opmerkelijke actie een duidelijk bewijs geleverd van de mogelijkheden van het ’sociale internet’.

http://www.uzy.nl - site waar Wouter Broekhof ontwikkelingen op internet bijhoudt

http://www.consumerist.com – Amerikaanse site die fouten en misstanden bij bedrijven registreert en openbaarmaakt

http://www.youtube.com – site waarop veel filmpjes staan van misstanden. Ondermeer de UPC film uit Helmond, de opnames van Vincent Ferrari

http://www.internetoplichting.nl – Nederlandse site waar verhalen over oplichting bij internetveilingen worden uitgewisseld.

http://www.amirtofangsazan.blogspot.com/ - site waarop de privé gegevens van de verkoper van een kapotte laptop staan

http://www.evanwashere.com/StolenSidekick/ - site met het hele verhaal over de gestolen telefoon in New York

„Internet geeft mensen enorm veel macht”, zegt Wouter Broekhof, die op zijn weblog ontwikkelingen op internet bijhoudt. Volgens hem is het een goede zaak dat mensen nu in staat zijn dit soort acties te ondernemen. „Bij het voorbeeld van die telefoon zag je dat de politie weinig deed. Pas toen het sociale web in actie kwam gebeurde er iets.''

Volgens Broekhof is het risico dat er misbruik wordt gemaakt niet zo groot. „De internetgemeenschap bepaalt zelf welk verhaal populair wordt. Dat is een belangrijk filter.” Hij is niet bang dat bloggers via verzonnen verhalen iemands reputatie gaan beschadigen. „Er is altijd wel iemand die twijfelt en de ware toedracht ontdekt.”

Ook bedrijven zijn steeds meer het mikpunt van klachten die via internet bekend worden gemaakt. Zo filmde een internetgebruiker uit Helmond de ontvangst van een voetbalwedstrijd via zijn digitale UPC verbinding. Het filmpje waarop te zien is hoe het beeld stilstond, uitviel en zwaar stoorde werd door vijftienduizend internetters bekeken.

In de Verenigde Staten is de ontwikkeling al veel verder. Daar zijn consumentensites die zich alleen richten op het bekendmaken van fouten van bedrijven. Volgens de bloggers worden de sites op de voet gevolgd en in sommige gevallen werd de misstap direct rechtgezet om verdere negatieve publiciteit te voorkomen.

Zo was er het beruchte geval van Vincent Ferrari die zijn abonnement bij de internetaanbieder AOL wilde opzeggen. De helpdeskmedewerker bleef maar liefst 21 minuten aandringen bij Ferrari om toch vooral zijn abonnement te houden. Hij vroeg zelfs of hij Ferrari’s vader kon spreken. Het hoogtepunt was wel dat de medewerker Ferarri zei: ’Op een dag, als u weer bent gekalmeerd, zult u zich realiseren dat ik alleen maar wilde helpen en dat het voor u eigen bestwil was geweest als u had geluisterd’.”

AOL trok het boetekleed aan nadat de blog door honderdduizenden werd gezien. Ferarri werd zelfs geïnterviewd door een Amerikaans televisiestation. De betreffende medewerker werd ontslagen, meldde AOL in een excuusbrief.

„Het is niet goed om op deze manier eigen rechter te spelen”, zegt hoogleraar sociologie van de informatiemaatschappij aan de Universiteit van Twente Jan van Dijk. Persoonlijke zaken worden volgens hem ten onrechte in de openbaarheid gebracht. Zo worden maatschappelijke regels overtreden. „In de digitale maatschappij gelden in principe dezelfde regels als in de gewone maatschappij. Nu wordt een privégesprek plotseling openbaar gemaakt.” Aangezien de helpdeskmedewerker niet wist dat het gesprek werd opgenomen was het volgens Van Dijk onacceptabel om de opname op internet te zetten.

Hoewel Nederland volgens Wouter Broekhof achterloopt op de VS, zijn er wel degelijk sites die misstanden willen rechtzetten. Zo is er een site waarop mensen hun slechte ervaringen met internetveilingen uitwisselen en zo oplichters willen tegengaan. Ook bedrijven zijn in Nederland regelmatig het mikpunt. „UPC heeft nu zelfs een team pr-mensen die het web in de gaten houden en die negatieve berichten bestrijden”, vertelt Broekhof.

De reactie op een miskoop bij een internetveiling laat volgens de Twentse hoogleraar Van Dijk juist duidelijk de gevaren zien van de sociale macht van het internet. Een Britse student die via de internetveilig eBay een niet werkende laptop verkocht, werd op internet aan de schandpaal genageld. De koper zette als wraak persoonlijke gegevens en gênante foto’s van de student op internet en trok met die site meer dan een miljoen bezoekers. De verkoper vertelde een Britse krant dat zijn leven een hel was geworden. Zijn reputatie was voorgoed geruïneerd terwijl de laptop volgens hem niet eens kapot was.

„Deze ontwikkeling noem ik de ‘empowering van het internet’. Individuen die zich organiseren kunnen via internet enorm veel macht krijgen. Dit kan gebruikt worden voor goede en slechte zaken. Er zijn sociale netwerken van terroristen en criminelen maar ook van consumenten die hun recht zoeken”, verklaart Van Dijk. „Mensen beseffen nog niet goed wat ze kunnen uitrichten met het internet.”

Hoogleraar Informatierecht Egbert Dommering sluit zich aan bij van Dijk. „Mensen realiseren zich niet wat het effect is van een blog. Daarom nemen ze de drempel om iets te publiceren te snel. Ook op internet gelden de regels van de maatschappelijke behoorlijkheid.” Wanneer privé-informatie op internet wordt gezet heeft het slachtoffer volgens deze hoogleraar een goede mogelijkheid om deze schending van de privacy aan te vechten en de informatie te laten verwijderen.

Het principe van de schandpaal op internet vindt Dommering verwerpelijk. Het is volgens hem goed mogelijk dat AOL normaal gesproken haar klanten uitstekend helpt. Nu wordt door het openbaar maken van dit ene beperkte voorbeeld het bedrijf beschadigd. „Wanneer een journalist één keer slecht geholpen zou worden en op basis daarvan zou schrijven dat het hele bedrijf slechte service biedt dan is dat onbehoorlijke journalistiek.” Op internet zouden die regels volgens Dommerink ook moeten gelden; het maatschappelijke effect van een blog is soms net zo groot.

Blogger Wouter Broekhof is juist blij met de macht die het internet aan individuen biedt. Bedrijven moeten volgens hem nu meer service gaan bieden omdat hun reputatie anders beschadigd raakt. „Het grote verschil met vroeger is dat je toen de krant moest bellen als je iets had meegemaakt. Zij bepaalden dan of het geplaatst werd. Tegenwoordig is het een fluitje van een cent om een weblog te maken en nu bepalen de kijkers of het bekend wordt.”

Volgens de blogger heeft deze ontwikkeling een grote toekomst in Nederland. „Nu lopen we nog een beetje achter op de VS, maar uiteindelijk zal het hier ook op grote schaal doorbreken. Ook voor een Nederlandse variant van consumerist.com is ruimte. Nederlanders zijn een klagend volk en het internet is daar een mooie uitlaatklep voor.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden