Telefilm over Uruzgan toont hoe verwarrend een vredesmissie is

Het is een decembernacht in de vallei in Uruzgan, Afghanistan. In een dorp gaan de Taliban als beesten tekeer en dorpelingen schreeuwen en huilen. Korporaal Postma bekijkt het op afstand met de nachtkijker: 'Waar wachten we op!? Wanneer komen we in actie?'

Sergeant Mulder: 'Niet. Tot ik mijn info heb.'

Postma: 'Dus we gaan hier zitten wachten tot er daar een dorp wordt uitgemoord?'

Mulder: 'Geen discussie. Ingerukt.'

Postma, bijtend met zijn geweer omhoog: 'Waarom geven ze ons dít als we het nooit mogen gebruiken?!'

Het is een cruciale scène in de EO-telefilm 'Kamp Holland' over een Nederlands bataljon op vredesmissie in Uruzgan. Hij doet ook denken aan die andere oorlog waar Nederland op vredesmissie was en niet mocht schieten. Onverteerbaar, vindt korporaal Postma, maar heeft hij gelijk? Er is hier zo weinig goede informatie dat het lastig inschatten is waar het gevaar vandaan komt en wat de grotere gevolgen zijn.

De makers van deze film willen graag meer begrip kweken voor de 'heftige en ingewikkelde situaties' waar die jonge mannen en vrouwen van defensie in terechtkomen. Dat lukt. De film is heftig, en zo verwarrend dat je je in hun dilemma's kunt inleven.

Het verhaal begint als het konvooi op een bermbom rijdt waarbij een soldaat sneuvelt. In de chaos erna schiet korporaal Postma (de hoofdrol van Matthijs van de Sande Bakhuyzen) een verdachte Afghaan neer, ook al bleef de gevraagde toestemming uit. Een officieel onderzoek volgt. Postma dreigt te worden aangeklaagd wegens een oorlogsmisdaad. Wie van de collega's in het bataljon dekt hem nog, en waar houdt de loyaliteit op?

Aan de hand van flashbacks ontrafelen zich de gebeurtenissen die leidden tot hun fatale aanwezigheid in die vallei. Ze laten een Talibangroep ontsnappen, krijgen een versterkte groep tegenover zich, zien het dorp overhoop geschoten worden en moeten omgaan met het slachthuis dat ze daar de volgende morgen aantreffen. En dan die bermbom. Bij totaal gebrek aan overzicht nemen de personages toch bepalende beslissingen. Pas wanneer Postma bij iedereen navraag doet naar de situatie, begrijp je hoe iedereen door zijn eigen problemen in beslag was genomen.

Een oorlogsfilm zonder oorlogshandelingen - en hij bezorgt je juist daardoor de rillingen op je rug. Regisseur Boris Paval Conen weet de spanning achter de actie voelbaar te maken. Het is psychologie in plaats van actie, dilemma's in plaats van daadkracht. Die knappe insteek komt van het oorspronkelijke scenario van Geert Lageveen en Leopold Witte voor toneelgroep Orkater. Zij bivakkeerden in 2008 zelfs twee weken in Kamp Holland voor hun research.

De EO liet Uruzgan-veteranen naar de film kijken en kon opgelucht ademhalen: ze herkenden zich in het verhaal. Als kijker herken je voor het eerst hoe verwarrend zo'n opbouw- en vredesmissie in oorlogstijd eigenlijk is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden