Tel Aviv feest, Jeruzalem houdt zich stil

'De weg van Rabin heeft gewonnen' luidde gisternacht de tekst op een groot spandoek op het Rabin-plein in Tel Aviv. Spontaan waren tienduizenden toegestroomd. Zingend, hossend, kussend onthaalden zij om halfvier 's nachts hun leider, de nieuwe premier van Israël, Ehoed Barak.

Inez Polak

Het waren dezelfde gezichten maar dan vier jaar ouder. Het waren dezelfde jongeren die hier op de avond van vier november 1995 hadden staan juichen toen Jitschak Rabin hun vrede beloofde. Dezelfde ontzette jongeren die nog geen uur later huilend in elkaars armen waren gevallen na het vernemen van de onheilstijding: Jitschak Rabin is vermoord. De week daarop zouden ze bijeenkomen, hun kaarsjes aansteken, hun liedjes zingen over de verloren vrede, de vervlogen hoop.

,,Ze hebben ons de staat afgepakt'', had de avond van de moord een medewerker van Rabin gereageerd. ,,We hebben onze staat terug'', riep gisternacht een uitgelaten feestvierder.

Lea Rabin belde met Ehoed Barak, prees en feliciteerde hem in alle toonaarden. ,,Voor het eerst sinds de moord op Jitschak'', zo zei ze, ,,heb ik weer hoop, kan ik weer lachen.''

In de gevangenis van Beer Sjeva, had Jigal Amir, de moordenaar van Jitschak Rabin, niet de moeite genomen zijn stem uit te brengen. Drie jaar geleden had hij nog Netanjahoe gestemd. Maar nu was het hem om het even. ,,Bibi of Barak, beiden volgen in de voetsporen van Rabin. Laat Barak het maar worden, dan kan rechts zich weer verenigen'', had hij zijn moeder in een telefoongesprek gezegd. En daar half spottend aan toegevoegd: ,,Als Barak wint eindigt hij misschien net zoals Rabin.''

In Tel Aviv vierden ze feest. In Jeruzalem bleef het stil. Tel Aviv had van Jeruzalem gewonnen. Driekwart van de inwoners van Tel Aviv had Barak gestemd. Driekwart van de inwoners van Jeruzalem had Bibi gestemd. De strijd tussen de twee steden symboliseert de strijd tussen de seculieren en de orthodoxen, of misschien wel tussen de hedonisten en de fundamentalisten. Maar beiden weten dat hun overwinning of verlies tijdelijk is en vooral zeer gedeeltelijk. De echte strijd om het karakter van de staat Israël moet nog beginnen.

,,Rabin kan daar boven weer lachen'', klonk het in de nacht op het plein in Tel Aviv. ,,Dit is nou poëtische gerechtigheid'', merkte een waarnemer op. Het kon wel eens bij poëtisch blijven. Want de kans is groot dat Ehoed Barak zich van zijn linkervleugel zal afkeren en zijn handen uitnodigend zal uitstrekken naar rechts. Rabin is Baraks grote voorbeeld. Maar Barak heeft van Rabin geleerd.

Barak weet dat Rabin één cruciale fout heeft gemaakt. Rabin heeft vrede gesloten met de helft van Israël achter zich, zonder zich te bekommeren om de andere helft, die zich bedrogen, vervreemd, onthecht voelde. Barak hamert erop: Hij ,,wil premier van iedereen zijn''.

Barak weet ook dat niet hij de verkiezingen heeft gewonnen, maar dat Bibi Netanjahoe de verkiezingen heeft verloren. De verkiezingsuitslag is geen aardverschuiving, hoe onverwacht groot het verschil tussen Barak en Netanjahoe ook is. De Israëliërs hadden gewoon genoeg van Netanjahoe en hebben nu gekozen voor een man van het politieke midden, een man die misschien nog beter dan Netanjahoe vrede én veiligheid kan brengen. Zomaar een Israëliër zei het gisteren simpel: ,,Drie jaar geleden heb ik Bibi gestemd, maar hij heeft er niks van gemaakt. Nu wil ik Barak een kans geven.''

De Israëliërs hebben de afgelopen achttien jaar bij elke verkiezing de zittende regering weggestemd. In het beste geval was de uitslag een gelijkspel, dat vervolgens een moeizame regering van nationale eenheid van beide grote partijen opleverde. Dat ditmaal is gebroken met die patstelling, mag Netanjahoe geheel op eigen conto schrijven. Hij wist al zijn naaste medewerkers van zich te vervreemden en zag zijn ministers één voor één vertrekken, omdat ze genoeg hadden van list en bedrog. Aan de vooravond van de verkiezingen bleken ook hele partijafdelingen te zijn opgestapt.

Netanjahoe had de vernedering zien aankomen. Op de verkiezingsdag kreeg hij 's ochtends de eerste meldingen binnen over de overweldigend hoge opkomst in het noorden van Tel Aviv, het bolwerk van de linkse rijken. Niemand daar had zich deze keer, zoals drie jaar geleden, laten bedwelmen door rooskleurige peilingen en het strand verkozen boven de stembus. Even later volgden meldingen over samenwerking tussen de Russische partij en de Arbeiderspartij.

Om vier uur, de stemming was nog in volle gang, zette Netanjahoe zich aan het schrijven van zijn rede voor die avond. Alleen zijn vrouw Sara wist er van.

Een halfuur na sluiting van de stembus kondigde de premier van Israël aan dat hij van plan was een 'pauze' te nemen in de politiek. Het was een waardige speech, complimenteerden zijn rivalen hem. Of was het zo'n typische manoeuvre van Netanjahoe, die de nacht van de lange messen niet wilde afwachten?

Rubi Rivlin, een van de vrolijker kopstukken in de Likoed, had al wekenlang verteld hoe zijn vader hem ooit gewaarschuwd had: ,,Zorg ervoor dat je op de weg naar de top niemand kwetst. Want op de weg naar beneden staan ze je allemaal op te wachten.'' De rij wachtenden in wat Benjamin - Bibi - Netanjahoe heeft overgelaten van de Likoed, is lang, heel lang.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden