'Tel Aviv aast op Antwerpse stenen' door Han Koch

AMSTERDAM - “Diamonds are a girl's best friend”, zingt de dame op het telefoonbandje van de Hoge Raad voor de Diamant (HRD) in Antwerpen. Het meisje mag dan weten wie haar beste vriend is, de Antwerpse diamantbeurs zelf tast daarover sinds een persreis naar de beurs van Tel Aviv, geörganiseerd door mediaconsulent Hans Knoop, in het duister.

Tot de graag geziene vrienden behoren zeker niet de rijkswachters. De Antwerpse diamantbeurs wordt de laatste maanden met enige regelmaat bezocht door de bijzondere opsporingsbrigade van de rijkswacht, de BOB.

Op de beurs zelf, maar vooral ook middels huiszoekingen in het diamantkwartier bij het Centraal Station, wordt gespeurd naar diamantfirma's die de Belgische belastingwetten overtreden of op een andere manier frauderen.

Het jongste succes van de BOB is de aanhouding van een vader en zijn twee zoons in de Antwerpse Schupstraat. Het drietal werd maandag opgepakt. Zij worden ervan verdacht een lading steengruis te hebben geëxporteerd, terwijl op de vrachtbrief stond dat het om diamanten ging.

Een ambtenaar van Economische Zaken, een diamantexpert, zou door het drietal zijn omgekocht om zijn medewerking te verlenen. De transactie-truc moest een gat in de boekhouding vullen dat mogelijk is ontstaan door verkopen die voor de belasting buiten de boeken werden gehouden.

Witwassen

En dan is er ook nog het schandaal rond de broers Eli en Marcel die zwart geld uit de diamanthandel zouden hebben witgewassen bij de kleine Antwerpse Max Fischerbank. Die bank zou ook zijn gebruikt door Fouad Abbas, de bemiddelaar voor de drugsorganisatie van Johan V . alias De Hakkelaar.

Rust en vertrouwen heeft de diamantbranche nodig om zaken te doen. Maar die rust is verstoord. En niet alleen door de acties van de BOB, maar ook door een even opmerkelijke als geheimzinnige persreis. Ruim een maand geleden togen zes journalisten, vijf Vlaamse en een Nederlandse (van De Telegraaf), naar Tel Aviv op uitnodiging van de omstreden ex-journalist, thans media-consulent Hans Knoop.

De zes kregen een programma aangeboden inclusief vliegreis, verblijf in het Yamit Hotel in Tel Aviv en gesprekken met topmanagers van diamantairs en de diamantbeurs in Ramat Gan, een voorstad van Tel Aviv. De journalisten mochten alles vragen en kregen keurig antwoord, behalve op één vraag: Wie betaalde nu de reis? En de diamantbranche is nog steeds op zoek naar het antwoord.

Hans Knoop, de man die ooit, zij het met enige hulp, de oorlogsmisdadiger Menten traceerde en nu woordvoerder is voor onder meer pornokoning 'Dikke Charles' Geert en de Zeeuwse seksmagnaat Gerard Cok, wil de naam van zijn opdrachtgever niet prijsgeven. “Al blijf je tot het jaar 2000 doorvragen, ik zeg het toch niet. Ik heb een zwijgplicht tegenover mijn opdrachtgevers”, zegt Knoop vanaf zijn adres in het Belgische Schilde.

“Het enige dat ik kwijt wil, is dat de reis het initiatief is van een semi-overheidsinstelling in Israël met als doel Belgische diamantairs te laten zien dat Tel Aviv een redelijk alternatief is voor Antwerpen”, aldus Hans Knoop.

Anti-semitisme

Maar waarom zou Tel Aviv zich als alternatief aanbieden en dat in een branche waarin de partijen van oudsher de afpsraak hebben niet in elkaar vijver te vissen. Sterker nog de beurzen van Tel Aviv en Antwerpen hebben voldoende belangen over en weer om de relatie niet op het spel te zetten. De Israëlische diamantairs kopen ruwe diamant in Antwerpen en omgekeerd kopen de Antwerpse collega's geslepen stenen op de beurs van Ramat Gan.

Maar Knoop houdt vol dat de Israelische semi-overheidsinstelling de eigen beurs wilde profileren met de persreis, nu het klimaat in België is verslechterd: “Dat is een kwestie van timing. Er zijn dagelijks fiscale razzia's in Antwerpen, het klimaat is unheimisch en vertoont zeker anti-semitische trekken. Het is slecht werken in die onrust. Israël heeft een goede infrastructuur opgebouwd en fiscale obstakels uit de weg geruimd. Dat wilde mijn opdrachtgevers laten zien en ze zijn tevreden over de berichten die de journalisten hebben gepubliceerd.”

In een van de publicaties suggereert Forem, de directeur van de beurs in Ramat Gan dat kopers niet bevreesd hoeven te zijn voor vragen over de herkomst van het geld waarmee de diamanten worden betaald. Er wordt hier niet gevraagd naar de kleur van het geld, zou hij hebben verklaard. En met name die opmerking heeft kwaad bloed gezet in Antwerpen.

De beurs, die binnen de Wereldfederatie voor diamantbeurzen zo zwaar telt dat hij vier stemmen mag uitbrengen heeft een brief gestuurd naar Tel Aviv om te protesteren tegen deze vorm van klantenlokkerij. Een woordvoerster van de Hoge Raad voor de Diamant in Antwerpen wil wel bevestigen dat die brief er is, maar beurs noch Hoge Raad wil de inhoud toelichten.

Verschillende Israëlische bronnen spreken tegen dat er ook maar één overheidsinstelling in Israel is die zo'n persreis zou organiseren. “Wie daar belang bij heeft, zou dat gewoon kenbaar maken en er niet geheimzinnig over doen”, aldus een goed ingelichte bron. “Als het om een Israelische opdrachtgever zou gaan, zou dat al lang zijn uitgelekt.”

Zowel in Antwerpen als in Tel Aviv wordt druk gespeculeerd over de opdrachtgevers van Knoop. De meest gehoorde theorie is dat Knoop is betaald door een Antwerpse diamantair die de beurs een hak wil zetten en zelf België wil verruilen voor Tel Aviv. Dit jaar nog wordt daar de handel in ruwe diamant opgepakt en zou Tel Aviv een geduchte concurrent van Antwerpen moeten worden.

In kringen van de Antwerpse diamantbeurs weet men niet precies meer wat te geloven. Als Knoop gelijk heeft, is de relatie met Tel Aviv nog verder verstoord dan alleen door de uitspraak van Forem. Heeft Knoop een verhaal opgehangen dan moet het 'verraad' mogelijk in de eigen kring worden gezocht. En ook dat is geen aanlokkelijke gedachte.

Een deel van de Antwerpse diamantairs is het negatieve imago zat en heeft zich verenigd in een action group. De malafide handelaren onder de 1 500 in Antwerpen, moeten uit de sector worden gegooid, vindt de groep. Die verder ijvert voor internationale regelgeving waarbinnen de diamantenhandel zich moet gaan voltrekken. En die laatste wens wordt zeker gevoed door de vrees dat de wereldhandel in diamant zich kan gaan verplaatsen naar het 'fiscaalvriendelijker' Tel Aviv.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden