Review

Tekortgedaan door het leven

Na haar alom geprezen debuut 'Zuiderkruis' (1999) en het bijna even unaniem verguisde 'Blauwbaard' (2000), ligt er nu weer een nieuwe roman van Pauline Slot. Een roman over, ja waarover eigenlijk? 'Tegenpool' is een roman die over van alles gaat en dus over niets. Wie toch een of meer thema's wil ontdekken in deze losjes rond een winterse zeereis geconstrueerde vertelling, komt uit op familierelaties en moederschap, of liever gezegd het verlangen naar een kind.

'...to want and to want, and not to have...' Deze zinsnede uit Virginia Woolfs 'To the Lighthouse' die 'Zuiderkruis' siert als motto, zou ook niet misstaan hebben in 'Tegenpool'. Slots hoofdpersoon, de veertigjarige, biseksuele wetenschapsjournaliste met kinderwens, Katherine Shakespeare, is namelijk wat je noemt gefrustreerd. Op verongelijkte toon brengt ze verslag uit van haar twaalf dagen durende tocht rond kerst met de M/S Midnatsol, één van de boten van Hurtigruten, de postbootservice van Bergen naar het uiterste noorden van Noorwegen. Hier spreekt iemand die zich door het leven chronisch tekortgedaan voelt, afgunstig kijkend naar wat anderen hebben en wat zij niet heeft. Een normale familie bijvoorbeeld, want wie heet er nou Shakespeare en komt nota bene ook nog eens uit een Haagse acteursfamilie?

Behalve Katherine zijn ook haar broers Oswald en Lysander en zus Lavinia vernoemd naar personages uit Shakespeare's stukken. De homoseksuele Lysander en de gereformeerd geworden Lavinia hebben zich later omgedoopt tot respectievelijk Xans en Lia. Dat is inderdaad een beetje veel van het goede. En het wordt er niet beter op als zulke leukigheden afgewisseld worden met bloedige ernst. Drama is er volop als Lia zwaargewond raakt tijdens de kerstvakantie. Verder zijn er nog onthullingen over twee doe-het-zelf-abortussen van moeder zaliger en haar mislukte poging zich van de ongeboren Katherine te ontdoen. 'Tegenpool' lijkt daardoor nu eens op een klucht, dan weer op een slecht geschreven familiedrama tjokvol symbolische verwijzingen en parallelconstructies.

'Tegenpolen' voor Katherine zijn er bijvoorbeeld in de gedaante van de brave Lia en broer Xans. De warmvoelende Xans vertrekt als scheepskok richting Antartica. Katherine, niet voor niets genoemd naar de 'feeks' uit Shakespeare's 'The Taming of the Shrew', vaart de noordelijke poolcirkel tegemoet. Daarmee herhaalt Slot min of meer de structuur van haar debuut waarin de hoofdpersoon een reis maakte naar het zuidelijk halfrond, in de voetsporen van een overleden vriendin. Toen was een speurtocht naar de eigen identiteit de drijfveer. Nu lijkt er geen ander motief te zijn dan te ontsnappen aan een kerstfeest met de familie. Kil observeert Katherine de anderhalve medepassagier die daar blijkbaar ook geen zin in had. Nauwgezet worden nietszeggende conversaties opgetekend met oudere echtparen die vanaf het panoramadek het schemerduister inturen en zich te goed doen aan de gerookte zalm bij het buffet. Tussendoor filosofeert Katherine over haar onvervulde kinderwens, want onder de gasten bevindt zich ook de Zwitserse Juliette met haar babyzoontje Noël. Gelukkig voor de jaloerse Katherine is Juliette bijna de hele reis lang uitgeschakeld door zeeziekte, zodat ze zich kan opwerpen als surrogaatmoeder. Even ziet het er naar uit dat Katherine toch nog aan haar reproductieve verlangens kan voldoen. Vlak voor het einde van de reis, duikt er namelijk een jonge, blonde Noor op. Maar ondanks de kans dat het DNA-stokje nu doorgegeven gaat worden door uitbundige seks op de golfslag van de Midnatsol, besluit Katherine van een uitstapje op de wal met Noël niet naar de boot terug te keren. Maar dan zijn we al aan het slot van de roman. Juist nadat we na de voortkabbelende gespreksanalyses, de e-mailtjes met Xans en de telefonades met broer Oswald over de gewonde Lia wel aan wat spanning toe waren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden