Tekort aan zorgplekken dreigt voor gehandicapten

Staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid. Beeld anp
Staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid.Beeld anp

De gehandicaptenzorg verwacht dat zij dit jaar een grote groep mensen met een ernstige beperking een plek moet gaan weigeren in de instelling of voor begeleid wonen.

Dat blijkt uit een onderzoek dat de koepel van deze instellingen, de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN), vandaag publiceert. Daarin is de 165 aangesloten instellingen gevraagd naar hun ervaringen met het budget dat zorgverzekeraars verstrekken. Zes op de tien instellingen verwachten dit jaar te weinig plekken te kunnen bieden voor cliënten met een ernstige, veelal verstandelijke beperking - in instellingen of bij plekken voor begeleid wonen. Bij een kwart van de instellingen is er onvoldoende geld om cliënten met busjes of taxi te vervoeren.

Een even groot deel noteert dat voor gehandicapte kinderen in een instelling de toeslag vervalt, waarmee ze op dit moment begeleiding krijgen gericht op hun ontwikkeling of sociaal-emotionele vorming. De hulp thuis voor mensen met een lagere zorgbehoefte staat bij één op de vijf instellingen onder druk.

Grote druk
De gehandicaptenzorg gaat de komende jaren op de schop, waarbij onder meer lichtere zorg naar de gemeente gaat. Mensen moeten langer thuis blijven wonen. Wie nog een indicatie heeft, mag wel blijven wonen. Dat betekent dat bij nieuwe cliënten en bij herindicaties de druk groot is om geen beoordeling voor een plek binnen een instelling af te geven.

De VGN constateert dat de zorgkantoren - afdelingen bij de zorgverzekeraars verantwoordelijk voor uitvoering van de AWBZ - bij die overgang voor de muziek uitlopen. Staatssecretaris Van Rijn (PvdA, volksgezondheid) heeft toegezegd dat alle cliënten die nu in een instelling wonen daar mogen blijven. Maar er zijn volgens VGN instellingen die rapporteren dat zorgkantoren niet meer voor alle zittende cliënten willen betalen.

Extra hand uitsteken
"Iedereen onderschrijft de wens dat we ervoor moeten zorgen dat mensen langer thuis kunnen blijven", zegt VGN-directeur Hans Schirmbeck. "Maar dat gaat niet zomaar. Het uitvoeren van de landelijke afspraken, waarbij in een paar jaar tijd een miljard wordt bezuinigd, kost al moeite genoeg. Daar moeten zorgkantoren geen aanvullend beleid op zetten. Dan worden de gehandicapten extra gepakt." Voor een individuele instelling kan het er volgens hem op uitdraaien dat het aantal beschikbare plaatsen uiteindelijk met een kwart zal afnemen.

Ook bij deze mensen zal de omgeving de komende jaren een extra hand moeten uitsteken, maar Schirmbeck wijst er wel op dat dit bij juist de ernstig gehandicapten vaak moeilijk uitvoerbaar zal zijn. "Die doen vaak al een flink beroep op de mensen om hen heen. De omgeving kan ook niet alles."

De VGN gaat proberen om in overleg met de zorgkantoren en het ministerie van VWS de dreigende kortingen af te zwakken.

Ook verzekeraars merken problemen
Volgens een woordvoerder van Zorgverzekaars Nederland (ZN) zijn de zorgkantoren enkel uitvoerders van het landelijk beleid. "Daarin wordt ingezet op minder plaatsen binnen de instelling, en bezuinigd. Dat gaan mensen natuurlijk merken." Hij herkent niet het beeld van het overijverige zorgkantoor dat scherper inkoopt dan de landelijke afspraken. "Mensen houden een wettelijk recht op zorg. Ook wij krijgen signalen dat het landelijk beleid voor problemen zorgt, onder andere bij het aantal plekken in een instelling. Dat geven wij zeker door aan het ministerie van VWS."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden