Tegenstander Ben Ali krijgt een mager onthaal

tunis - – Met één vooroordeel is in ieder geval afgerekend. Rached Ghannouchi is geen Ayatollah Khomeini. Toen de oprichter van de islamistische partij Ennahda afgelopen zondag na een ballingschap van 22 jaar voet zette op het vliegveld van Tunis, stonden daar slechts enkele duizenden mensen om hem te begroeten. Dat was nog eens iets anders dan het massale onthaal dat de Iraanse geestelijke in 1979 wachtte in Teheran.

Wantrouwen boezemt Ghannouchi er niet minder door in. Dat is in de eerste plaats te danken aan Zine El Abidine Ben Ali. Gedurende twee decennia rechtvaardigde de verdreven Tunesische dictator zijn repressieve bewind door te wijzen op de dreiging die Ghannouchi voor de geseculariseerde Tunesische samenleving vormde. Om zijn gelijk te illustreren wees Ben Ali op de slachtpartijen die radicale moslims aanrichtten in buurland Algerije.

Maar kun je Ennahda wel vergelijken met de strijders van de Gewapende Islamitische Groep (GIA)? Een kans om het tegendeel te bewijzen heeft de partij van Gannouchi in ieder geval nooit gekregen. Nadat Ennahda tijdens de parlementsverkiezingen van 1989 17 procent van de stemmen haalde werd de partij verboden en haar leden werden bruut vervolgd.

Ennahda heeft kenbaar gemaakt te zullen meedoen met de verkiezingen die binnen zes maanden in Tunesië worden gehouden. Ondertussen probeert Ghannouchi de publieke opinie ervan te overtuigen dat hij een Khomeini noch een Bin Laden is. Zo stelt hij dat hij niet streeft naar soevereine macht en dat democratie noodzakelijk is om tegengestelde meningen en belangen in de samenleving te verenigen. Hij beweert dat hij zich in sociaal-economisch opzicht verwant voelt met de Scandinavische sociaal-democraten. Ook zegt hij de mainstream islam te vertegenwoordigen. Hij bezweert niet te zullen tornen aan de rechten die vrouwen in Tunesië genieten (om te scheiden bijvoorbeeld).

Ja, ja zeggen zijn tegenstanders dan. Zodra hij aan de macht is, dan kraait hij wel anders. Maar volgens islamspecialisten is die vrees onterecht. Zo stelt de Franse hoogleraar Olivier Roy dat islamistische partijen als Ennahda lering hebben getrokken uit het falen van de politieke islam, en zij erkennen dat er geen derde weg bestaat tussen democratie en dictatuur. Wanneer Ghannouchi stelt dat hij zich verwant voelt met de AKP van de Turkse premier Erdogan, wijst dat volgens Roy in deze richting. In The New York Times schreef Roy dat deelname van Ennahda aan het politieke proces, terroristische groeperingen als Al Kaida de wind uit de zeilen neemt.

Hoe groot het draagvlak voor Ghannouchi’s partij in Tunesië is blijft door het ontbreken van peilingen een mysterie. Sommige analisten, zoals de Franse Maghrebspecialist Pierre Vermeren, menen dat het potentieel voor een islamistische partij in Tunesië aanzienlijk is.

Anderen, zoals Roy, menen dat de huidige generatie Tunesiërs in het geheel niet wordt gemotiveerd door religie of ideologie, maar wil leven als ieder ander in de westerse wereld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden