Tegendraads, scherp en onafhankelijk feministe

AMSTERDAM - Hilda Verwey-Jonker kwam niet zo lang geleden nog in de krant. Dat was bij het overlijden van prinses Juliana met wie ze in Leiden had gestudeerd. Vriendinnen waren ze daar niet geworden; daarvoor was de afstand tussen de 'rode' Hilda en Juliana te groot. Maar ze hadden wel een band -'Soestdijk' belde haar tot tien jaar geleden met regelmaat.

De feministe Hilda Verwey-Jonker was een van de weinige vrouwen van die generatie met een eigen carrière. Ze studeerde in 1932 af als sociologe, een pas begonnen richting aan de Amsterdamse letterenfaculteit. Haar man Evert Verwey werkte bij Philips in Eindhoven, waar het gezin met vier kinderen woonde. Daar werd Verwey-Jonker in 1934 lid van de gemeenteraad voor de SDAP, de voorloper van de PvdA, die ze na de Tweede Wereldoorlog zou helpen oprichten.

Haar hele loopbaan bleef ze bestuurlijk en politiek werk doen, ook in de Eerste Kamer en de Sociaal-Economische Raad (SER). Verwey-Jonker werd vaak in colleges gevraagd omdat ze een vrouw was, zoals ze het zelf stelt in haar autobiografie (1988) 'Er moet een vrouw in'. Maar haar medebestuursleden prezen haar om haar onafhankelijke geest, haar scherpte en kennis.

Ze stond aan de wortels van belangrijke doorbraken in de emancipatie van Nederlandse vrouwen. Na de Tweede Wereldoorlog benadrukte ze, ook in een advies aan de Ser, het belang van getrouwde vrouwen op de arbeidsmarkt. Verzet daartegen kwam vooral van de kant van vrouwen en van de katholieke kerk, die terecht vreesde dat werkende vrouwen aan anti-conceptie zouden doen.

Door haar werk en opvattingen verwierf ze een belangrijke positie in de feministische beweging, en kreeg ze in 2000 de Aletta Jacobsprijs. Verweys moeder heeft Aletta Jacobs, de eerste vrouwelijk arts in Nederland, goed gekend. Door het feministische en intellectuele milieu -beide ouders waren leraar, vader was remonstrants en moeder vrijzinnig hervormd- was het vanzelfsprekend dat Hilda ging studeren. Bovendien wist ze dat ze het van haar uiterlijk niet moest hebben. In haar autobiografie schrijft ze over haar geringe lengte (1.48 m): ,,Ze zagen in mij een kind of een debiele volwassene.''

Een ander punt waar Verwey-Jonker zich sterk voor maakte, was de vergrijzing van Nederland. Ze vond dat Nederlandse vrouwen meer kinderen moesten krijgen. In 2000 pleitte ze in een interview met Trouw voor een hogere pensioenleeftijd: ,,Ik heb zelf nooit het gevoel gehad dat ik op mijn 65ste moest ophouden. Maar Nederlanders zijn te lui. We zijn consumenten geworden, we willen pret maken.''

Ze werd in 1993, aanvankelijk tegen haar zin, de naamgever van het Hilda Verwey-Jonkerinstituut (1993) voor de bestudering van integratie-vraagstukken.,,Ik vond het geen pas geven een instituut te vernoemen naar een nog levend persoon.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden