Tegen pessimisme heb ik me altijd verzet

Een politicus is een passant, die uit betrokkenheid tijdelijk plaatsneemt in de Kamer, zei Femke Halsema bij haar afscheid.

Femke Halsema van 2002 tot gisteren: fractievoorzitter GroenLinks

Het moment is aangebroken. Ik verlaat de Tweede Kamer. Vanaf mijn 32ste ben ik met hart en ziel volksvertegenwoordiger geweest. Als fractievoorzitter heb ik GroenLinks de afgelopen acht jaar, vanaf 2002, mogen leiden, in een rumoerige, maar ook historische politieke tijd.

Sinds 2001 is ons land mee gesleurd in grote internationale gebeurtenissen. Na de aanslag op de Twin Towers stuurde Nederland soldaten naar Irak en Afghanistan. Voor elke parlementariër, voorstander of zoals ik tegenstander, is dat een zware verantwoordelijkheid. Die draag je zelf en voel je diep van binnen. In mijn fractie waren dit de moeilijkste en meest emotionele discussies.

In Nederland zijn er twee politieke moorden gepleegd. Dat leek onmogelijk in de kabbelende jaren negentig, toen ik als Kamerlid begon. Nederland is door deze dramatische gebeurtenissen veranderd. De tegenstellingen zijn scherper geworden, tussen mensen, tussen bevolkingsgroepen, tussen politici.

Daarbij heeft de economische crisis mensen onzekerder gemaakt. Veel ouders zijn bang dat hun kinderen het minder goed krijgen dan zijzelf. Terwijl ons geloof in vooruitgang hapert, wordt populistisch flink gedaan over de laatste hype, het zoveelste incident.

Toen ik net aantrad als fractievoorzitter leende ik een uitspraak van de wetenschapper Karl Popper: ‘Er is een plicht tot optimisme’. Tegen pessimisme heb ik me altijd verzet, tegen cynisme nog meer. Het antwoord op angst en somberte in onze samenleving mag geen beklemming en repressie zijn. Juist nu moeten wij onze vrijheid versterken en vieren.

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat juist nu de omstandigheden lastig zijn, mensen meer kansen krijgen, meer keuzevrijheid? Daarbij hoort dat je het vrije woord verdedigt, ook voor je politieke tegenstanders. Ik beschouw dat als een voorwaarde voor een vreedzame en open samenleving. Hoe onbeschaafd en oeverloos de woordenstroom soms ook is.

In de afgelopen jaren hebben mijn collega’s en ik een groot aantal voorstellen gedaan voor een moderne verzorgingsstaat, een sterke arbeidsmarkt en een duurzame economie. Ik kan niet ontkennen dat ik soms wat voor de troepen heb uitgelopen, en commentaar in mijn eigen partij en daarbuiten heb uitgelokt. Maar ik stel vast dat onze strijd voor emancipatie van outsiders op de arbeidsmarkt, en voor komende generaties die niet mogen worden opgezadeld met onze milieuvervuiling en spilzucht, weerklank heeft gevonden.

En ik stel vast dat nu, in 2010, GroenLinks een sterke, vrijzinnige en progressieve partij is. GroenLinks is gebouwd op een traditie van oppositie en maatschappelijk activisme. Parlementaire politiek kan ook alleen sterk zijn als het verbonden is met de maatschappelijke onderstroom van verzet en protest.

De grotere tegenstellingen tussen mensen beschouw ik als één van de hoofdproblemen van onze tijd. Politieke polarisatie drijft mensen verder uiteen en verkleint onze gezamenlijke kracht om de grote sociale problemen het hoofd te bieden.

Mijn ideaal was en is dat linkse en progressieve partijen de handen ineen weten te slaan en samen een alternatief presenteren dat machtig is, autoriteit heeft, en daardoor kiezers en politieke tegenstanders verleidt.

De afgelopen jaren is GroenLinks een serieuze gesprekspartner geworden voor linkse en rechtse partijen en voor heel verschillende maatschappelijke organisaties.

De afgelopen zomer heeft GroenLinks voor het eerst deelgenomen aan de onderhandelingen over een paars-groen kabinet. Dat dit er niet is gekomen, is jammer, maar het is ook een logisch gevolg van de verkiezingsuitslag en de krappe rechtse meerderheid die toen is ontstaan.

Nu zit mijn werk erop. Althans in het parlement. Ooit zei ik in een interview dat je in de politiek een passant moet blijven, die uit publieke betrokkenheid tijdelijk plaatsneemt in de blauwe stoeltjes, niet om ermee te verkleven. Voor een passant ben ik behoorlijk gewend geraakt.

Nu een nieuwe generatie onder leiding van Jolande staat te trappelen, trek ik verder. Mij rest alleen dank te zeggen. Aan mijn collega’s en medewerkers: ik zal jullie missen. En ik wil dank zeggen aan alle mensen die ik de afgelopen twaalf en een half jaar heb mogen vertegenwoordigen.

Dank u wel!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden