Tegen 'As van de Overvloed'

AMSTERDAM - De Beweging van niet-gebonden landen, midden vorige eeuw groot geworden onder Soekarno, Nasser, Tito en Nehru, telt meer leden dan ooit: 116. Maar een factor van gewicht, als in de tijd van deze illustere staatshoofden, is de organisatie al lang niet meer.

De Non-Aligned Movement (NAM) sluit vandaag een tweedaagse bijeenkomst af in de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur, de dertiende conferentie sinds de oprichting in 1955. Met de nieuwelingen Oost-Timor en St.Vincent is bijna twee derde van de VN-lidstaten (191) in de beweging vertegenwoordigd.

Tegelijk is de Europese inbreng vrijwel verdwenen: Joegoslavië, onder Josip Broz Tito een van de motoren achter de beweging, is uiteengevallen; EU-kandidaten Cyprus en Malta zijn nog slechts in naam vertegenwoordigd.

Die ontwikkeling is veelzeggend. De NAM was in de jaren van de Koude Oorlog de krachtige stem van landen die zich bij het Westen noch het communistische Oosten wilden rekenen. Na de val van de Muur werd die tussenpositie irrelevant.

Nu de Verenigde Staten zich nadrukkelijk tegen drie leden hebben gekeerd -Iran, Irak en Noord-Korea- lijkt iets terug van de 'solidariteit van de armen'. Maar heel scherp was de opstelling van de NAM in Kuala Lumpur nu ook weer niet. De dreigende oorlog tegen Irak stond bovenaan de agenda. Gastheer Mahathir Mohamad, de premier van Maleisië, ging tekeer tegen de VS -'gewapend optreden is oorlog tegen de islam'. Maar de slotverklaring ademt een gematigd standpunt: de NAM is tegen een oorlog zonder VN-toestemming, en de beweging eist van Irak medewerking aan de wapeninspecties.

In plaats van de 'as van het kwaad' maakt de NAM zich het meest zorgen om de 'as van overvloed' -New York, Tokio, Londen en andere westerse hoofdsteden; een aanklacht tegen ongelijkheid. Vanouds is de kloof tussen rijk en arm een van de strijdpunten. Als het over mensenrechten gaat, wordt steevast het recht op ontwikkeling vooropgezet.

Noord-Korea wist een resolutie te blokkeren waarin het land wordt verzocht zich weer aan te sluiten bij het VN-Verdrag tegen verspreiding van kernwapens (NPV). Anderzijds weigerden de NAM-leden het recht van Noord-Korea op veiligheid en zelfverdediging te benadrukken, omdat zij niet de indruk wilden wekken dat zij het eens zijn met de gedachte dat het regime in Pyongyang kernwapens zou mogen ontwikkelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden