Teeven 'diende alleen het publieke belang'

Voormalig Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven. Beeld ANP

Met 'interesse' heeft voormalig staatssecretaris Fred Teeven het rapport van de commissie-Oosting gelezen. En hoewel hij 'repecteert' dat er veel werk voor is verzet, wil hij ook benadrukken dat het gaat om gebeurtenissen van vijftien tot twintig jaar geleden. Volgens Teeven heeft hij altijd in het publieke belang gehandeld: "Dat diende ik destijds, en dat blijf ik tot op de dag van vandaag dienen. De bestrijding van zware criminaliteit heeft voor mij altijd vooropgestaan".

VVD-Tweede Kamerlid Teeven reageerde daarmee op de kritiek van de onderzoekscommissie op een deal die hij in 2000 als officier van justitie sloot met drugscrimineel Cees H. voor een bedrag van 4,7 miljoen gulden. Als gevolg van de affaire trad hij begin maart af als staatssecretaris van Veiligheid en Justitie.

VVD-Eerste Kamerlid Ben Swagerman, die de deal destijds meeondertekende, zegt dat ook voor hem de aanpak van criminaliteit en de veiligheid van Nederland altijd voorop heeft gestaan. "Het is goed dat de commissie onderkent dat met dat belang voor ogen is gehandeld. Men moet zich realiseren dat het pionierswerk was wat wij deden en daar krijg je nooit alle schoonheidsprijzen voor."

Geen kans op herhaling
Volgens de onderzoekscommissie deugde de afspraak die Teeven maakte 'van geen kanten' en is die ook onjuist tot stand gekomen en afgewikkeld. Toch zal een dergelijke schikking volgens het Openbaar Ministerie (OM) nu waarschijnlijk niet meer op dezelfde manier tot stand komen, omdat het toen nog een totaal nieuw verschijnsel was.

"Binnen het OM is inmiddels veel kennis en ervaring opgebouwd met het afpakken van crimineel vermogen", laat het College van procureurs-generaal, de landelijke leiding van het OM, in een reactie weten.

De commissie deed verscheidene aanbevelingen. Op dit moment is niet nader omschreven wanneer een schikking wel of niet aan de orde kan zijn. Daar moeten normen voor komen. De procedure voor zo'n schikking moet duidelijk in kaart worden gebracht, luidt een van de aanbevelingen. Archiveren is ook erg belangrijk.

Het College 'aanvaardt' de bevindingen en beoordelingen van de commissie-Oosting en gaat daarover praten met het ministerie van Veiligheid en Justitie. Voor een beter beheer van het archief - zodat bijvoorbeeld bonnetjes niet meer zoek raken - heeft het OM inmiddels afspraken gemaakt. De Erfgoedinspectie concludeerde dat het archief over de zaak Cees H. niet op orde was en dat dossiervorming, toegankelijkheid en selectie beter moeten.

Daarnaast moeten volgens de aanbevelingen schikkingsovereenkomsten, zij het geanonimiseerd, openbaar worden, in bijzondere gevallen zelfs door middel van een persbericht. Als een ontneming via een rechterlijke uitspraak tot stand komt, wordt dat immers ook in het openbaar uitgesproken.

Verdwenen bonnetjes
Niet alleen het oude zeer werd vandaag opgehaald, ook de manier waarop de informatie over de Teeven-deal uiteindelijk in de openbaarheid kwam oogstte kritiek. Televisieprogramma Nieuwsuur onthulde in 2014 dat met de deal geen 1,2 miljoen maar 4,7 miljoen gulden was gemoeid.

Na die bekendmaking sprak een topambtenaar daarover met Teeven. die tegen de ambtenaar zei dat hij zich een bedrag van 4,8 miljoen gulden herinnerde. Volgens commissievoorzitter Marten Oosting had Premier Mark Rutte er goed aan gedaan als hij de weerslag van die herinnering had gedeeld met de Tweede Kamer.

Het verslag van dat gesprek verdween in een kluis. In een Kamerdebat later noemde Rutte het een 'kattenbelletje', persoonlijke aantekeningen van een ambtenaar, die hij niet naar de Kamer kon sturen. Oosting is het daar niet mee eens. Het was weliswaar geen formeel ambtelijk beleidsstuk, maar het was achteraf verstandiger geweest als Rutte het document naar de Kamer had gestuurd.

Anonieme brief
Ook Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg kreeg de wind van voren. Zij had bij de commissie aan de bel kunnen trekken over een brief met tips over de Teeven-deal, maar deed dat niet. 'Onhandig', aldus Oosting.

Het ging om een brief die, gedateerd op 10 november 2014, anoniem aan haar was gericht en waarvan het niet duidelijk is of die ooit bij haar op het bureau terecht is gekomen. Anonieme brieven gingen destijds meestal door de versnipperaar. Een afschrift van de brief kwam in 2015 in handen van Nieuwsuur en dat programma legde het schrijven voor aan de parlementsvoorzitter.

Ze sprak erover met een van de programmamakers en sprak later in een sms aan een medewerker van een 'storm in een glas water'. Later werd (ook) deze brief vernietigd.

Ook een anonieme brief moet je serieus nemen, aldus Oosting. De Kamer heeft inmiddels maatregelen genomen om beter om te gaan met brieven en email die anoniem binnen komen.

Hoorzitting
De Tweede Kamer is nog niet klaar met de zaak. Een meerderheid vroeg woensdag om een hoorzitting met voorzitter Marten Oosting. Het voorstel van oppositiepartij D66 om ook de voorzitter van de Tweede Kamer, Anouchka van Miltenburg (VVD), te horen, strandde op verzet van de liberalen. De hoorzitting staat gepland voor dinsdag. Woensdag of donderdag volgt dan een debat met premier Mark Rutte, minister Ard van der Steur en staatssecretaris Klaas Dijkhoff.

Politieke reacties
Minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie 'betreurt in hoge mate' dat er zoveel is misgegaan met en na de Teeven-deal. Van der Steur is voornemens de aanbevelingen voor verbetering over te nemen.

Ook VVD Tweede Kamerlid Foort van Oosten zegt dat 'bepaalde zaken achteraf gezien beter hadden gekund'. Hij zegt de aanbevelingen van de commissie ter harte te nemen, maar ook hij constateert dat diverse procedures sinds het moment dat deze deal is gesloten, al zijn verbeterd'.

Madeleine van Toorenburg, Tweede Kamerlid voor het CDA zegt dat "het beeld zich op dringt dat meerdere betrokkenen op de hoogte zijn gesteld van het exacte schikkingsbedrag, maar dat tegen de Tweede Kamer krampachtig is vastgehouden aan de eerder gekozen lijn dat hier onvoldoende exacte kennis van was".

Volgens Lilian Helder, Tweede Kamerlid voor de PVV heeft de Nederlandse belastingbetaler het nakijken gehad, "terwijl een crimineel fors is bevoordeeld. Dat is de wereld op zijn kop en onacceptabel. Het hele gebeuren toont aan dat het een grote puinhoop is op het Ministerie van Veiligheid en Justitie.''

Volgens Kees van de Staaij van de SGP is het een grondig rapport. "Dat duidelijk maakt dat er bij het vaststellen van de schikking en bij de verantwoording aan de Kamer veel mis is gegaan. Het ontbreekt aan voldoende regie en voldoende probleembesef."

Liesbeth van Tongeren, GroenLinks vindt dat er nog altijd 'veel mist is rond de informatievoorziening aan de Kamer'. Ze noemt het "een chaotisch ratjetoe als gevolg van gebrekkig onderzoek en onvoldoende aansturing. Waarom is de gespreksnotitie van een topambtenaar niet naar de Kamer gestuurd? Wie waren wanneer betrokken bij beslissingen over het informeren van de Kamer? Wat wisten de huidige bewindspersonen op Veiligheid en Justitie, en wanneer?".

Emile Roemer, fractieleider van de SP vindt dat er 'een crimineel is verrijkt en de samenleving is bedonderd'. "De schikking met Cees H. had er nooit mogen zijn en het ministerie heeft er alles aan gedaan om de waarheid onder de pet te houden", aldus Roemer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden