Technologie en wetenschap zijn de motor achter de dans van Wayne McGregor.

Wayne McGregors nieuwste productie 'Skindex' vergt het uiterste van de dansers van het Nederlands Dans Theater (NDT). Bizarre draaiingen worden onmogelijk snel uitgevoerd; beperkingen als tijd, ruimte en natuurlijke fysiek lapt de choreograaf totaal aan zijn laars. 'Radicaal' noemde een Engelse criticus McGregor's danskunst.

In de dansstudio van het NDT bladert een repetitor ijverig in zijn papieren. Op losse vellen staan mathematische notities. Het lijken nullen en enen die kriskras met elkaar zijn verbonden: een uitgeschreven versie van het besturingssysteem van een computer. Het is het resultaat van het levende 'framework' dat Wayne McGregor (1970) met de danserslijven op de vloer van de studio heeft gecreëerd.

McGregor: “Wat we in het ballet 'Skindex' tot stand willen brengen is een visuele wereld van bewegingsfrequenties. De gedefinieerde ruimte zal de beweging bepalen. Normaal werk ik andersom; eerst bepaal ik de fysieke omstandigheden en dan pas de omgeving.“ Het lijkt of hier een wetenschapper aan het woord is. Maar nee, Wayne McGregor is een van de interessantste en meest veelzijdige Europese choreografen van dit moment. Zijn eigen gezelschap Random Dance, huisgezelschap van het prestigieuze Londense theater Sadler's Wells, was al twee keer met veel succes in Nederland te zien. Als gastchoreograaf creëerde McGregor werk voor onder andere The Royal Ballet en het Stuttgart Ballet. Ook maakte hij choreografieën voor opera, theater en de vierde Harry Potter film.

Of hij nou met tweehonderd kansarme kinderen werkt op de filmset van Harry Potter, of als gastchoreograaf 'radicaal' werk maakt zoals nu bij NDT: technologie en wetenschap fungeren als ronkende motor achter het werk van deze Britse 'wonderboy'. Behalve het integreren van videoprojecties, animaties en beweging genererende software, liet hij in '53 Bytes' uit 1997 middels internet en satellietverbinding dansers in Canada en Duitsland 'online' met elkaar dansen, rekte hij in de productie 'Nemesis' (2002) door middel van robotachtige metalen lichaamsextensies de grenzen van de fysieke uitdrukkingsvorm op en experimenteerde hij voor 'AtaXia' (2004) in samenwerking met neuropsychologen van Cambridge met neurologische processen die de mens tot beweging aanzet.

Maar voor deze pionierende choreograaf in cyberspace of bewegingsonderzoeker in experimentele laboratoriumsituaties, is technologie nooit een doel op zich. McGregor: “Ik heb een speciale interesse in het schikken van dingen, beweging, uitingsvormen. Daarvoor hanteer ik technologie, dat is geen technologische preoccupatie, maar gewoon hoe ik werk. Voor andere choreografen is muziek veelal 'sparring partner', voor mij is dat de wetenschap.“

Voor 'Skindex' bouwde McGregor in samenwerking met de NDT-dansers een nieuwe 'index' voor de menselijke huid. Een 'framework' van driedimensionale geometrische principes dat van buitenaf de beweging bepaalt. “We leven in een tijd dat de functie van de menselijke huid op de schop is gegaan. Vóór de technologische revolutie was het onze huid die ons in relatie met onze omgeving bracht. Sensaties, gevoel, contact. In de moderne wereld zijn we omgeven door applicaties die ons een heel ander bewustzijn verschaffen van hoe we ons tot onze omgeving verhouden. Technologie is de 'nieuwe huid' van onze wereld. 'Skindex' onderzoekt de relatie van het bewegende lichaam tot deze nieuwe 'vorm van huid'.“

Met deze 'nieuwe huid' communiceren mensen via internet en hoeven ze voor contact hun huis niet meer uit. Maar volgens McGregor zal dat nooit de opmaat zijn voor sociaal-maatschappelijke onthechting. “Aan levende interactie blijft altijd behoefte bestaan. Er ontstaat wél een heel nieuw concept van verbinding en connectie. We weten niet waar alle vernieuwing toe leidt, maar laten we vooral onze verantwoordelijkheid nemen hoe het voor ons kan uitwerken. Klonen, gentechnologie: we moeten ermee experimenteren om er een afgewogen mening over te kunnen vormen. In de dans zal het primaat altijd bij het menselijk lichaam blijven liggen, maar ik zie het onderzoek naar nieuwe verschijningsvormen als een grote uitdaging.“

Dans als zuivere expressie van de “meest briljant geconstrueerde machine: het lichaam“ is McGregor's levenslange hartstocht die hij met zo veel mogelijk mensen wil delen. Voor zijn eigen Random Dance ziet hij dan ook een grote educatieve taak weggelegd. “Zeker in Engeland hebben veel kinderen volstrekt geen toegang tot de dingen waar ik zo verschrikkelijk gepassioneerd over ben. Juist door met kunst bezig te zijn ontwikkelen deze kinderen het besef voor abstracte concepten; ik noem het 'visuele geletterdheid'. Ik ontdekte dat technologie ook hierbij een fantastische springplank kan zijn. Met een groep jongens van veertien tot zestien jaar ben ik begonnen met het maken van driedimensionale animatiefiguren op de computer. Hoe construeer je ze, hoe bewegen ze? Dan is de stap naar de daadwerkelijke dans heel klein.“

Vanuit eenzelfde maatschappelijke gedrevenheid zei hij ja tegen de uitnodiging de choreografie voor de Harry Potter film 'Goblet of Fire' te maken. “Mijn eis was wel dat ik met tweehonderd kinderen uit een achterstandswijk in Oost-Londen mocht werken. De producenten zagen liever dat ik kinderen van theaterscholen zou selecteren. Dat zorgde voor veel gesteggel, maar ik kreeg groen licht. Het was voor alle partijen een fantastische ervaring. Die kids hadden nooit iets met dans gedaan en waren opeens ruim acht maanden intensief betrokken in een creatief proces. En dan nog wel een Harry Potter film!“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden