Techniek maakt museumgids overbodig

IJZENDIJKE (ANP) - De tijd dat in musea alleen dingen te zien waren achter een lint of in een vitrine is voorbij. Video en internet zijn inmiddels gemeengoed. Maar het kan geavanceerder. In het Zeeuws-Vlaamse IJzendijke gaan bezoekers in plaats van met een gids, met een minicomputer en GPS op stap.

In april opende Het Bolwerk er de deuren. Het voormalige streekmuseum is omgevormd tot museum over de Staats-Spaanse Linies. Dat zijn de verdedigingslinies die in de Tachtigjarige Oorlog zijn opgetrokken door de Spanjaarden en de Nederlanders. De stellingen werden Staatsen genoemd, naar de Staten-Generaal van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Het was een stelsel van vestingstadjes, forten, schansen en waterlopen.

In 1604 veroverde prins Maurits het gebied dat tegenwoordig Zeeuws-Vlaanderen heet. Strategisch was dit van groot belang vanwege de regie over de Noordzee én, nog belangrijker, de uitschakeling van de belangrijkste zuidelijke havenstad Antwerpen die in Spaans bezit was.

PDA

Het meest bijzonder aan Het Bolwerk is een geavanceerd stukje techniek, de StoryTeller. Een zakcomputer (PDA) met een navigatiesysteem (GPS) erin. Met behulp van satellieten 'ziet' de computer waar de bezoeker zich bevindt. Na de binnenkant van het museum te hebben gezien, kan de bezoeker hiermee op pad door IJzendijke. Het schermpje geeft de route aan.

Tijdens de route hoort de toerist op twintig plekken een stem door de bijgeleverde hoofdtelefoon. Automatisch wordt het verhaal verteld van de bijzondere plek. Op veel van die plaatsen is ook een filmpje te bekijken: met een druk op de play-knop.

De route volgend komt de bezoeker bij een klein kerkje. Een orgel klinkt. Dit blijkt de eerste Nederlands Hervormde Kerk in Zeeland te zijn. ,,Loop maar binnen'', vervolgt de stem, die vervolgens uitleg geeft over een graf in de kerk. Bij nadere beschouwing staat de toerist er bovenop.

Uitleg

Bij de molen nodigt de stem uit op een bankje te gaan zitten en naar de film te kijken. Molenaar Koops vertelt de geschiedenis van die molen. De wieken bleven tijdens een beleg gewoon draaien om de vijand te laten denken dat er nog voldoende graan was, zodat die het bijltje erbij zou neerleggen. Malen voor de prins, daar komt het gezegde vandaan.

Ook zijn luchtfilms van de omgeving te zien. Langs een stuk water is niets bijzonders te ontdekken, maar op de film zijn de karakteristieke vestingcontouren ervan wel waar te nemen.

Veel van de forten en schansen van de strijd van vier eeuwen geleden zijn nog in het Zeeuws-Vlaamse landschap te zien. Aan de kasteelachtige vorm van de vestingdorpen is duidelijk te zien dat er hevig moet zijn gevochten.

Historie

Het cultuurhistorische museum aan de Markt in IJzendijke is nu een historisch museum over deze linies. Binnen zijn de standaard historische voorwerpen te zien. Een van de meest bijzondere is een kapotgeslagen schedel van vierhonderd jaar oud, gevonden bij Aardenburg.

De StoryTeller is een aardig interactief onderdeel van het museum. M. Mommen van ontwikkelaar Navitell: ,,We hebben nu nog maar één versie, maar dat worden er meer. We gaan een kinderversie maken, waarin een kind alles vertelt op een kindvriendelijke manier. Maar de software is ook zo te programmeren dat je kan kiezen om een cultuurroute te maken of één die zich richt op de architectonische onderdelen. Ook de taal kan worden aangepast. Zo wordt het voor iedereen interessant.''

Navitell claimt dat Het Bolwerk het eerste museum is in Nederland met een dergelijk geavanceerd systeem. Het bedrijf lijkt ervan uit te gaan dat de man of vrouw die als gids optreedt zijn of haar langste tijd heeft gehad. Maar het bedrijf is daarbij een ding vergeten: een PDA geeft geen antwoord op spontane vragen die opwellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden