Tea Party als winnaar uit de strijd

Machtsfactor sticht verwarring Obama nu onder vuur linkse critici

ANALYSE | BAS DEN HOND | BOSTON

Het Amerikaanse Congres stond gisteren op het punt een streep te zetten onder een politieke strijd die het land op de rand van een vrijwillig bankroet had gebracht.

De Republikeinen hielden er gisteravond nog even de spanning in: een persconferentie van hun leider in het Huis van Afgevaardigden, John Boehner, werd uitgesteld. Dat hoefde nog niet te betekenen dat zijn fractie het compromis over verhoging van het schuldenplafond van het land af dreigde te wijzen. Maar als een belangrijk deel van de fractie tegen blijkt - met name de leden die zich verbonden hebben met de anti-belastingbeweging in de partij, de Tea Party - dan is dat alsnog een nederlaag voor Boehner en een probleem voor iedereen die met de Republikeinen zaken moet doen.

De Tea Party is als duidelijke winnaar uit de strijd gekomen. Begonnen als volksopstand van conservatieve, veelal oudere en blanke Amerikanen tegen de hervorming van het zorgstelsel door president Barack Obama, is die uitgegroeid tot een belangrijke machtsfactor aan de rechterflank.

Het is een verwarring stichtende machtsfactor omdat de standpunten van de beweging niet altijd rationeel zijn. Een van de grotere groeperingen erbinnen, de Tea Party Express, was ronduit tegen het verhogen van het plafond, en wilde wel de buitenlandse schuldeisers blijven betalen - daarmee implicerend dat een halvering van de overheid per 2 augustus verder geen enkel probleem zou opleveren. Toch hekelde in een reactie op het compromis de voorzitster van de groepering, Amy Kremer, de bezuinigingen op defensie die mogelijk uit het compromis voortvloeien.

Meer dan ooit werd in Washington deze week de politieke winst niet behaald met argumenten, ook niet met het aantal stemmen, maar met de nietsontziendheid waarmee een standpunt werd ingenomen. De president is een Democraat, de meerderheid in de Senaat is Democratisch, maar de Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden slaagde er in, misschien juist doordat een aantal leden niet voor rede vatbaar leek, het financiële beleid in de door hen gewenste richting te krijgen.

President Barack Obama had dat alleen kunnen voorkomen door een evengrote roekeloosheid te etaleren, al of niet geveinsd, en daartoe was hij duidelijk niet in staat. Het gevolg is dat de president nu door critici van links onder vuur wordt genomen. Hij had bij onderhandelingen eerder dit jaar de verhoging van het schuldplafond al moeten afspreken, zeggen die.

Dat is misschien waar. Maar aan de basis van het conflict ligt een ander verzuim, van de hele Amerikaanse politiek: op tijd de rem zetten op de groeiende staatsschuld, iets wat eigenlijk alleen maar kan door het aanpakken van de pensioenen en de ziektekosten voor ouderen en armen.

Heel veel Amerikaanse kiezers hebben de afgelopen paar jaar aan den lijve ondervonden dat je niet eeuwig kunt doorgaan met lenen en hopen dat lage rentes en gunstige marktontwikkelingen je telkens uit de brand helpen. Terecht of niet heeft dat bij een deel van hen geleid tot een acute paniek over de schulden die Washington maakt. Zeker nadat grote stimuleringspakketten de economie nauwelijks leken op te peppen.

De Republikeinen, of ze nu van de Tea Party waren of niet, hebben geen enkele moeite gedaan dat beeld te nuanceren. Dat heeft hen vorig jaar verkiezingswinst opgeleverd, en dit jaar een akkoord waarin voor duizenden miljarden wordt bezuinigd op van alles en nog wat. Maar nog steeds niet op de ziektekosten en de pensioenen.

Wat was wiens wens?
Het compromis waarover afgelopen nacht in het Congres gestemd zou worden, legt vast dat het schuldplafond van de VS verhoogd wordt. In principe was iedereen daar voor, behalve een aantal Republikeinse afgevaardigden die zich tot de Tea Party rekenen. Om het te verhogen, eisten de Republikeinen een gelijk bedrag aan bezuinigingen, en dat kregen ze.

Het gaat voldoende omhoog om de VS de komende maanden aan hun verplichtingen te laten voldoen, maar niet genoeg om het uit te zingen tot na de verkiezingen. Dat wilden de Republikeinen, om de Democaten nog een keer als geldsmijters weg te kunnen zetten.

Maar de Democraten kregen gedaan dat er deze herfst toch niet opnieuw hoeft te worden onderhandeld terwijl het land op een financiële afgrond afkoerst. In plaats daarvan zal er onderhandeld worden terwijl het land afkoerst op anderhalf biljoen dollar aan bezuinigingen op onderwerpen die beide partijen verschrikkelijk vinden.

Voor Democraten is dat snijden in de voorzieningen voor ouderen en armen. Voor Republikeinen is dat snijden in defensie.

Een commissie van Congresleden kan die pijnlijke bezuinigingen voorkomen door op tijd met een genuanceerder voorstel te komen voor bezuinigingen. In theorie zou die ook kunnen besluiten tot belastingverhoging, iets wat de Democraten meteen al in het pakket hadden willen hebben, maar niet krege

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden