Te zoet om waar te zijn

Verrassend serieus, deze verhalen over gemiste kansen. Maar te romantisch om je echt te raken

"Ik wil mijn moeder ontroeren", zei Ernest van der Kwast vorige week zaterdag in deze krant. Die uitspraak doet vermoeden dat hij in zijn nieuwe roman ook een nieuwe weg inslaat, want het deels autobiografische 'Mama Tandoori' ging nog over zijn moeder als bazige, bezitterige, obsessief zuinige vrouw die door haar zoon in zijn jeugd werd ondergaan als een net niet verpletterende natuurramp.

Het boek stond vol schrijnende maar ook geestige anekdotes over deze extreem dwingende Indiase mama. Zo stond ze haar echtgenoot niet toe om zich thuis in zijn wetenschappelijke werk te verdiepen. Als hij dat toch stiekem deed op de wc, stond ze voor de deur te gillen ('Ik hoor papier!').

Dat er een schrijver in de familie opstond, van nature een verrader, vond ze onverdraaglijk. Toen ze over de schrijfplannen van haar jongste zoon hoorde, verbrandde ze bij wijze van rituele uitdrijving een zwarte vuilniszak: "Boze geest van Ernest, verdwijn!"

Om deze afwerende moeder toch te bereiken moet het met de schrijverij wel over een andere boeg, zo moge duidelijk zijn. 'Giovanna's navel' (op de cover geen navel maar twee met zand besmeurde fraaie billen) is alvast geen komedie. Van der Kwast presenteert een novelle, en vier 'laatste verhalen' (à la Strauss' 'Letzte Lieder') die zich afspelen in Zuid Tirol, waar Van der Kwast woont met zijn gezin.

In alle vijf vertellingen kijkt een oude man op de rand van de dood terug op zijn leven. Zo gaat de novelle 'Giovanna's navel' over appelplukker Ezio die op zijn achttiende zijn hart verliest aan 'femme fatale' Giovanna. Zij toont 'twaalf maanden voor de uitvinding van de bikini' in 1945 al een betoverende navel op het strand van de Adriatische zee. Mooie Giovanna laat zich door Ezio veroveren maar wil zich niet binden, waarna een breuk en een leven vol verlangen volgt, tot de oude man op zijn 85ste in Bolzano verrast wordt door een brief.

Gemiste, verzwegen liefdes en schuchtere, stille levens doemen op in deze in weltschmerz gedrenkte vertellingen; verrassend serieuze verhalen overigens, zonder de dwarse observaties die we uit Van der Kwasts columns kennen. De schrijver slaat speels af en toe een zijpad in (de uitvinding van de bikini) en vertelt niet chronologisch - maar heel avontuurlijk wordt het niet, eerder af en toe Italiaans zoet. "Mijn hart klopt als dat van een meisje dat door uitgestrekte velden rent", schrijft de bejaarde Giovanna in haar liefdesbrief.

Ieder van de vertellers wordt gekweld door spijt. Kabelbaancontroleur Heinz ontmoet zijn jeugdliefde, een verpleegster, pas weer als hij op zijn oude dag is gestruikeld op het tuinpad. De oude technicus Klaus staart in 'Zomer' naar zwemmende kinderen en denkt terug aan zijn enige stille liefde. Alleen in het laatste verhaal krijgt een daadkrachtiger mens het woord. Deze verteller, een schrijver met een bloeiende carrière (!), heeft na weerstane verleidingen nog wel een vrouw, de moeder van zijn kinderen: "Zoals ze daar stonden, op de zandweg te midden van de ranken, samen oud, was haast te mooi om waar te zijn. Maar het was waar. Op één na eindigen alle symfonieën van Gustav Mahler in majeur."

De invloed van schrijvers als Alice Munro en de door Van der Kwast zelf genoemde James Salter klinkt wel door, vanwege die weemoed en gemiste kansen, en als de schrijver in een paar bladzijdes een heel leven probeert op te roepen. Maar anders dan 'Mama Tandoori', dat nog wel een kartelrandje kende, doet 'Giovanna's navel' nergens pijn. Het is te klef, te zoet, te romantisch. Om te ontroeren moet je toch diep in ieders tegenstrijdige heden willen doordringen en niet in contouren blijven steken.

Ernest van der Kwast: Giovanna's navel. De Bezige Bij, Amsterdam; 156 blz. € 16,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden