’Te veel opvoedingstaken’

Wat is het geheim van de goede docent? Trouw ontrafelt het aan de hand van een serie dubbelinterviews met bekende Nederlanders en hun favoriete docent van vroeger. Vandaag: strafrechtadvocaat Peter Plasman met zijn docent Engels, Sytse Hiemstra.

’Van jou leerde ik mens-zijn”, houdt Peter Plasman (54) zijn vroegere hbs-docent Engels voor. „Als kind zie je bij volwassenen dingen die je aanspreken. Ik vond het mooi zoals jij was. Je doceerde Engels, maar ook algemene vorming in het leven.”

Sytse Hiemstra (65) gaf in 1967 en 1968 les aan Peter Plasman op de Prins Willem Alexanderschool in het Duitse Zeven, de defensieschool voor kinderen van beroepsmilitairen die in Seedorf zijn gelegerd.

„Jij leerde ons om jezelf niet te serieus te nemen”, vervolgt Plasman. „Door jou weet ik dat relativeren belangrijk is. Aan die houding heb je veel in het leven. Ook in strafrechtzaken: je moet nooit de houding ’het draait om mij’ innemen.”

Plasman benadrukt dat Hiemstra deze levenshouding niet bewust aan zijn leerlingen overdroeg. „Zo was hij gewoon.” Wie de naam Peter Plasman hoort, denkt aan de rechtszaak tegen Mohammed B. (de moord op Theo van Gogh) en tegen SE Fireworks-directeur Rudi Bakker (vuurwerkramp Enschede). Met zijn kalende hoofd is hij een bekende verschijning op tv.

Hiemstra had niet gedacht dat de 16- jarige Peter tot een vermaard strafpleiter zou uitgroeien.

„In het algemeen zei ik wel eens ’ga rechten studeren, daar kun je alle kanten mee uit’. Maar Peter was een kei in wiskunde, dan ligt rechten niet direct voor de hand.”

Om te illustreren dat Plasman zo’n wiskundeknobbel had, laat Hiemstra het inschrijvingsformulier zien waarmee de 15 -jarige Peter in 1967 toegang kreeg tot de derde klas van de Prins Willem Alexanderschool. „Hier staat het: in wiskunde was je altijd heel goed.”

Verbaasd over zoveel archiveringsdrift, ontvangt Plasman het keurig ingevulde papier. Het is slechts een van de vele inschrijvingsformulieren op zijn naam: zijn schoolloopbaan telt vier middelbare en zes basisscholen. Zijn vader moest steeds van kazerne naar kazerne.

„Die jaren in Zeven waren goud”, typeert Plasman. „We hadden net de Maagdenhuisbezetting gehad, de elasticiteit van de democratie werd getest.” De opruiende geluiden drongen ook door tot deze kleine defensieschool, die zo’n 70 leerlingen telde. Ook door de inbreng van Sytse Hiemstra.

„Jij was de enige die tegen mij zei dat we naar die muziek moesten luisteren”, zegt Plasman tegen Hiemstra. „Voor al die militairen was dit te walgelijk voor woorden. De Beatles, de nieuwste lp’s van de Outsiders, door jou heb ik deze popmuziek leren kennen.”

„Ja, de British Forces Broadcasting Service (BFBS), de radio van de Engelse militairen, was mijn enige media-middel in het onderwijs”, vult Hiemstra aan. „We hadden geen Nederlandse televisie, geen nasynchronisatie, niets.”

Hiemstra leerde hem bovenal goed Engels, vertelt Plasman. „Als een cliënt Engels spreekt, denk ik nog steeds wel eens aan jou.”

In zijn vak was Hiemstra serieus, schetst Plasman. „Dat Engels moest gewoon gedaan worden. Tegelijkertijd was er altijd ruimte voor humor, die combinatie vond ik zo mooi. Als hij binnenkwam, was het eigenlijk al een beetje feest.”

„Ja, ik heb altijd liefde gehad voor mijn vak”, herkent Hiemstra. „Ik was ook altijd bereid om daar voortdurend aan te sleutelen, zelfreflectie is belangrijk als docent. Ik heb mij vaak weer bijgeschoold, ook in Engeland.”

Na jarenlang voor de klas te hebben gestaan, werd Hiemstra adjunct-directeur van deze school. Een minder leuke periode, blikt hij terug. De liefde voor zijn vak én voor leerlingen bracht hem terug in de klas. „Kinderen hebben een natuurlijke flexibiliteit. Ze zijn meer voor rede vatbaar dan volwassenen.”

Vooral de eerste jaren waren mooi, zegt Hiemstra. „Ik was net getrouwd, de commandant stond me op het station op te wachten met bloemen. Er was een privé-chauffeur voor mijn vrouw.”

„Ja, er was altijd overal een soldaatje voor”, valt Plasman hem aan. „Later, ik denk na 1990, had je nergens meer een soldaatje voor.’’

Hiemstra herinnert zich Peter Plasman vooral in combinatie met zijn jongere broer. De jongste was meer de opvallende en ondeugende, die door zijn iets oudere broer in toom gehouden moest worden.

Zo’n vijf jaar geleden nam Hiemstra afscheid van de school. Niet veel later werd hij toch weer opgetrommeld, dit keer om Engelse les te geven aan militairen die uitgezonden zouden worden. Deze maand gingen de schooldeuren definitief dicht, toen de kazerne sloot.

Hiemstra komt uit een echte onderwijsfamilie, met een vader, moeder en grootvader die voor de klas stonden. Uiteraard, zegt hij, blijft hij de nieuwste ontwikkelingen in het onderwijs volgen.

„Ik hou mijn hart vast. Al die kreten van ’zelfontdekkend leren’, of ’unieke talenten tot ontplooiing brengen’ klinken ideaal, maar het zijn leerstrategieën die maar voor een klein aantal leerlingen geschikt zijn.”

Het onderwijs glijdt af, verzucht Hiemstra. „Waartoe dient ons onderwijs? Om kennis over te dragen. Maar daar is weinig tijd voor, doordat de school te veel opvoedingstaken heeft gekregen.”

Wel is hij een voorstander van het zogeheten teamteaching, dat hij ook in Engeland heeft gezien. „Docenten moeten meer met elkaar samenwerken en kunnen niet meer lesgeven met de deur dicht. In Engeland zag ik open klassen, dat werkte goed en leuk.”

Ook Plasman vindt het zogeheten studiehuis, waarbij leerlingen veel zelfstandig moeten werken, alleen voor de goede vwo’ers geschikt. De middelbare scholen verwachten veel van de leerlingen, constateert hij, te veel zelfs.

„Ik benijd mijn twee kinderen niet. Als je ziet wat er allemaal van hen gevraagd wordt, welke keuzes ze moeten maken. Het is een studie op zich hoe ze door die school heen moeten komen, voor mij is het nauwelijks meer te volgen.”

Soms vraagt hij zich af of de leerlingen nog wel ’kind mogen zijn op school’. „Volgens mij wordt dat vaak vergeten: het zijn kinderen, geen volwassenen.”

Op deze kinderen, ervaart Plasman, ligt een grote druk. Niet voor niks heeft het woord schoolverlater een negatieve klank.

„Alsof je meteen verloren bent als je van school afgaat. Vroeger ging je dan naar de ambachtsschool en leerde je een goed vak. De beeldvorming is dat je alleen met een schoolopleiding kunt slagen. Zo ontstaat een tweedeling: de mislukkelingen versus de geslaagden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden