Te liberale telecomwet moet rekenen op veto van president Clinton

Vanuit school een zoektocht houden in de grootste bibliotheek ter wereld. Het journaal van acht uur om negen uur bekijken. Deels kan het al, deels wordt het mogelijk. Vooral in de VS wordt veel heil verwacht van de elektronische snelweg. Trouw begint vandaag met een serie hierover. Eerste aflevering: de rol van de overheid.

'Leiding geven door zelf het goede voorbeeld te geven'. Zo verwoordt Lytel de reden waarom het Witte Huis al zijn persberichten direct op Internet (het mondiale, voor iedereen toegankelijke computernetwerk) zet.

Ook de informatie over Clinton en het miauwen van Socks passen in dat streven: Clinton en Gore geloven er heilig in dat de elektronische snelweg de wereld in het algemeen en de VS in het bijzonder veel goeds kan opleveren. En wat is er dan beter dan zelf beginnen met het geven van serieuze en minder serieuze informatie om het gebruik van de highway te promoten?

“Het is, met uitzondering van militaire zaken, nog nooit eerder gebeurd dat een regering de leiding neemt bij een technologische ontwikkeling”, zegt Lytel. Met die uitspraak is niet gezegd dat Clinton en Gore de ontwikkelingen nadrukkelijk willen sturen. Integendeel. Eén van Gore's uitgangspunten is juist dat het bedrijfsleven het werk moet doen. Bedrijven moeten de highway aanleggen en uitbreiden. Al concurrerend moeten zij uitmaken wie de diensten verleent aan consumenten en bedrijven.

Competitie leidt tot lage prijzen. En als de prijzen laag zijn, is de kans dat iedereen profiteert van de highway des te groter. De regering, aldus Gore, dient zich op afstand te houden. Bestaande belemmeringen dienen zo snel mogelijk te worden opgeheven.

Gore's visie is grosso modo onomstreden. Toch zijn de Senaat en het Huis van Afgevaardigden er na drie jaar praten nog niet in geslaagd om de belangrijkste belemmering op te ruimen. Die rem is een wet uit 1934, die een strikte scheiding aanbrengt tussen telefoon, kabel en radio/televisie.

Telefoonmaatschappijen als AT & T en Atlantic Bell mogen zich volgens de wet niet inlaten met kabel of met televisie. Kabelmaatschappijen als TCI en Time Warner mogen zich niet bemoeien met telefonie. Nederland kent overigens (nog) een soortgelijke regelgeving.

In het verleden was er veel te zeggen voor zo'n scheiding. Maar nu beeld en geluid gedigitaliseerd kunnen worden (lees: vertaald in nullen en enen) en het mogelijk is die signalen in een enorm tempo door dezelfde kabels te jagen, is het principiële verschil tussen telefoondraad en tv-kabel en tussen telefoon en televisie verdwenen.

Voor de betrokken bedrijven betekent dat niets minder dan een revolutie. Een kabel- en entertainmentgigant als Time Warner kan zich in de telefonie gaan storten en een regionale telefoonmaatschappij als Bell Atlantic kan zich profileren met video en homeshopping.

“Vergelijk de situatie voor de bedrijven”, zegt een woordvoerster van Bell Atlantic, “met de positie van een spoorwegmaatschappij in Philadelphia in de jaren vijftig die wordt geconfronteerd met de concurrentie van vliegtuig en auto. Zo'n maatschappij moest zich bezinnen op zijn positie: zijn wij een spoorwegbedrijf of een transportbedrijf? De mannen in Philadelphia kozen destijds voor het spoor. Het bedrijf bestaat nu niet meer.”

Vooralsnog hebben bedrijven op de aankomende veranderingen gereageerd door tal van fusies, joint ventures en andere samenwerkingsverbanden aan te gaan met bedrijven waar ze vroeger niets mee te maken hadden. Aan de lopende band worden vergunningen aangevraagd om te experimenteren met nieuwe diensten. Zo test Bell Atlantic met een aantal partners in Fairfax bij Washington een systeem voor video-op-aanvraag (bewoners kunnen een aangevraagde film zo op hun tv-scherm krijgen en hoeven niet naar de videotheek).

Voorlopig gaat het echter om experimenten, die gebonden zijn aan een vergunning. Want hoe enthousiast er ook gefuseerd en gejointventured wordt, de wet uit 1934 geldt nog steeds. Dat lijkt wat vreemd. Net als Gore hebben de woordvoerders in Senaat en Huis het woord 'competitie' voor in de mond liggen. Maar de zaken zijn minder simpel dan ze lijken. De zo bewierookte competitie kan vèrstrekkende en vervelende gevolgen hebben.

De wet uit 1934 schrijft namelijk ook voor dat elke Amerikaan over een telefoonaansluiting moet kunnen beschikken en dat bellen overal even duur moet zijn. Als de telecom-markt geheel vrij zou worden, komt dat principe in groot gevaar.

Niets zou dan kunnen verhinderen dat een kabelbedrijf als TCI een moderne kabel naar het zakencentrum van Los Angeles legt en vervolgens tegen een spotprijs lokale telefoongesprekken mogelijk maakt. Dat is prettig voor het business-centre, maar vervelend voor de regionale telefoonmaatschappij Pacific Telesis en de bewoners van afgelegen dorpen in Californië. De enorme winsten die Pacific Telesis nu behaalt op de talloze lokale gesprekken in de zakencentra compenseren de piepkleine winstjes of de verliezen die worden geboekt op het lokale verkeer in de afgelegen dorpen.

Er zijn meer regels waar leden van Senaat en Huis aan hechten. Zo zijn kabelmaatschappijen nu nog verplicht om lokaal nieuws en educatieve programma's op de kabel te brengen. De vrees is dat dat soort programma's het onderspit delft. Veel senatoren willen ook een oogje blijven houden op de tarieven van de kabelmaatschappijen. En wie garandeert dat de leerlingen van een arme school in Tennessee kunnen neuzen in de Library of Congress, de grootste bieb ter wereld?

De strijd tussen de voorstanders van een zo groot mogelijke vrijheid en de pleitbezorgers van een gereglementeerde vrijheid is nog niet gestreden. Onlangs besloot een commissie in de senaat waar de vertegenwoordigers van landelijke staten relatief veel invloed hebben, haar fiat te geven aan een wet die relatief veel regels bevat. De Senaat zelf moet nog oordelen.

Tegelijkertijd werkt het Huis, waar de dichtbevolkte staten meer invloed hebben, aan een minder gereglementeerde wet. Als Senaat en Huis hun respectievelijke wetten hebben goedgekeurd, moeten ze inelkaar worden geschoven. En dan moet de regering-Clinton nog oordelen. Zowel Clinton als Gore hebben, ondanks al hun pleidooien voor concurrentie al laten doorschemeren dat een al te liberale wet op een veto kan stuiten. Want naast het geven van het goede voorbeeld, is een overheid er ook om algemene regels op te stellen, zo benadrukken zij.

Niet uitgesloten is daarom dat het nog even zal duren voordat de omstreden wet realiteit zal zijn. En intussen miauwen de talloze lobbyisten van telefoon-, kabel- en andere maatschappijen, die in Washington de leden van Huis en Senaat bestoken, dat de overheid haast moet maken, omdat zij anders de weg naar het heil van de elektronische snelweg afsluit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden