Te laag budget voor dit leger

Wat hebben de bewindslieden van Rutte II bereikt? Ze verdedigen waarschijnlijk voor het laatst hun begroting: in maart zijn er verkiezingen. Vandaag: minister Jeanine Hennis (VVD, defensie).

De volgende minister van defensie wacht een zware taak. Als in het regeerakkoord niet fors extra geld voor de krijgsmacht wordt uitgetrokken, moet de opvolger van Jeanine Hennis flink snijden om het leger in de toekomst betaalbaar te houden. Ga er maar aan staan: er is een tekort aan kogels, reserve-onderdelen en onderhoudspersoneel, de aanschaf van de JSF dreigt door een hoge dollarkoers duurder uit te pakken en marineschepen naderen het einde van hun levensduur.

Hennis heeft haar taak uit het regeerakkoord niet volbracht. Zij moest 'uitgaande van het beschikbare budget' een visie op de toekomst van de krijgsmacht ontwikkelen, waarbij Defensie mee kan doen aan verdediging van Navo-bondgenoten en aan internationale missies. Tegelijk bezuinigde het kabinet 250 miljoen euro. Gedurende de kabinetsperiode is er weer geld bijgekomen, maar niet genoeg om alle wensen van de krijgsmacht te betalen.

Het begon ermee dat de minister de toekomstvisie liet verwateren tot een afgezwakte 'beleidsnota'. Daarin hanteerde Defensie de kaasschaafmethode: alle krijgsmachtonderdelen leveren iets in en harde keuzes blijven uit. Het aantal straaljagers moest met de komst van de JSF omlaag, een van de drie luchtmobiele bataljons en het korps mariniers gingen minder met helikopters oefenen, en het idee van een duur ondersteuningsschip ging in de ijskast.

In het najaar van 2013 kwam er onder druk van oppositiepartijen wat geld bij, maar daarmee groeide ook de wensenlijst. Onder druk van de landmacht, vakbonden en de ChristenUnie die verlies van werkgelegenheid in garnizoensplaats Assen vreesde, draaide Hennis de opheffing van een infanteriebataljon terug. Om geld te besparen, gingen twee met zware gevechtsvoertuigen uitgeruste bataljons wel verder met lichte jeeps. Tegen een sterke tegenstander als Rusland of Syrische jihadisten komen die vuurkracht tekort.

De krijgsmacht is na vier jaar Hennis nog steeds ingericht op een hoger budget dan de huidige uitgaven voor defensie. Op Prinsjesdag trok het kabinet 200 miljoen euro extra voor het leger uit om tekorten aan munitie, reservedelen en onderhoudspersoneel weg te werken. Maar door de grote achterstanden verwacht Hennis pas over enkele jaren resultaten. Met stijgende prijzen voor modern materieel en reserveonderdelen, dreigende schadeclaims van veteranen, en slijtage door een missie in de Malinese woestijn is het in de tussenliggende jaren wachten op nieuwe gaten in de begroting.

Daar komt nog bij dat de landmacht nauwelijks tegen een sterke tegenstander kan vechten. Hennis' voorganger Hans Hillen (CDA) bezuinigde sterk op ondersteunende taken zoals artillerie, logistiek en draagbare raketten tegen tanks en vliegtuigen. Zonder die hulp zitten infanteriebataljons tijdens een zwaar gevecht al snel zonder vuursteun en brandstof.

Hennis is open over deze problemen. Ze stuurt de Kamer regelmatig rapporten waar per bataljon of fregat staat waar zij (niet) toe in staat zijn. Ze maakte dit jaar ook een kritische beoordeling van de Navo over het Nederlandse leger openbaar. Haar opvolger vindt geen lijken in de kast, maar kan nu al lezen waar ze liggen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden