Te kijk zetten

We moeten tv-programma's serieuzer nemen

Zijn Nederlanders gemener geworden? Ik geloof het wel, alleen verkeren we nog in de ontkenningsfase. We denken dat ánderen, de criminelen, gemene dingen doen, zoals het chanteren van kinderen die in hun onschuld per computer een naaktfoto van zichzelf sturen naar iemand die ze vertrouwen. Dat gebeurde vorig jaar alweer driehonderd keer vaker dan in 2014, als we mogen afgaan op de ruim 1500 meldingen, las ik deze week. De slachtoffers (steeds vaker ook jongens) moeten geld overmaken, anders worden de compromitterende beelden online verspreid. En dan staan ze tot in lengte van dagen te kijk op YouTube, niet alleen voor vrienden en familie, maar ook voor klasgenoten, collega's, werkgevers, buren. Met hun naam, hun gezicht (en andere lichaamsdelen) en met de gênante handelingen die ze zouden willen terugdraaien. En dat is erg, dat blijkt uit alle verhalen van slachtoffers.

Maar als zulke chantage zoveel schade aanricht, dan moeten Nederlanders zich ook weer eens ouderwets druk gaan maken over tv-programma's die de geesten rijp maken voor publieke vernedering, zoals het veelbekeken 'Idols'. Op 23 maart scoorde deze talentenjacht een hit met een faliekant mislukt zangoptreden van de 21-jarige Mostafa. Hij kwam niet alleen zes uur te laat, hij presteerde ook zo slecht dat de jury al in geproest uitbarstte toen Mostafa nog maar net begonnen was. Dat geproest was begrijpelijk, maar had 'Idols' die pijnlijke scène ook moeten uitzenden? Mostafa had daar bezwaar tegen, mailde hij de producent, maar die gaf geen krimp omdat de kandidaat vóór zijn optreden een contract had ondertekend dat de beelden uitgezonden mochten worden. Dat vond ook de rechter. De proceskosten, 1600 euro, waren voor Mostafa.

Niemand die het erg vond. Want inderdaad: Mostafa zong hilarisch slecht én had getekend. Juridisch had hij geen been om op te staan.

Maar niet alles wat mag, deugt ook - zo hebben we van de bankencrisis geleerd. Dacht ik. Hoeveel waarde hecht je aan de handtekening van een kandidaat die kennelijk amper weet waar hij voor tekent, omdat hij door al te menselijke zelfoverschatting niet beseft welke risico's hij loopt - gevaren waarvoor hij kennelijk niet is gewaarschuwd in de trant van: 'Nou, Mostafa, je maakt weinig kans hoor.' Misschien zagen de tv-makers ook niks in zo'n waarschuwing. Want juist een gênante scène doet het fantastisch op tv en op You-Tube.

Vorige week verwees de Amerikaanse politicologe Anne Applebaum in Letter & Geest naar de ook bij Nederlanders welbekende tv-programma's 'Survivor' en 'Big Brother'. De waarden die zulke realityprogramma's uitdragen zag ze terug in de stijl van presidentskandidaat Donald Trump. "De winnaar is degene die de anderen de baas is, ze overschreeuwt, ze van het eiland weet te duwen." Ze heeft gelijk, we moeten tv-programma's serieuzer nemen. Ze kunnen de indruk wekken dat gemeen gedrag helemaal oké is, dat het volstrekt normaal is om iemand tegen zijn uitdrukkelijke zin te kijk te zetten, zodat hij met zijn gezicht, zijn naam en zijn woonplaats in het hele land bekendstaat als een sukkel. Het verschil met internetchantage lijkt me eerder gradueel.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden