Reportage

Te gast op de Olympische Spelen van de rodeo

Beeld jonathan vandevoorde

De Calgary Stampede, de jaarlijkse hoogmis van de rodeosport, is niet voor tere zieltjes. Stoere mannen wagen hun leven voor de kick en kameraadschap.

Calgary, de grootste stad van de Canadese provincie Alberta, kennen wij van de memorabele Olympische Winterspelen van 1988 - Yvonne van Gennip schaatste er drie gouden medailles bij elkaar. In Noord-Amerika is de stad beroemd om haar ongegeneerde westerncultuur. Nergens is de cowboyhoedendichtheid zo hoog, en dan vooral tijdens de jaarlijkse hoogmis van de rodeosport: de Calgary Stampede.

De goedlachse Sally Leung ontvangt me ’s morgens in de Stampede Headquarters. Sally is van Chinese afkomst. De cowboyhoed staat haar niet echt en de enorme leren boots doen haar nog kleiner lijken dan ze al is. Als journalist uit Nederland word ik bij dit bijzondere evenement, waarop gedurende tien dagen meer dan een miljoen bezoekers afkomen, met alle egards behandeld. Een rijzige, oudere man met enorme Stetson-hoed stelt zich aan me voor als de ‘immediate past president’ van de Stampede, wat ook op het visitekaartje staat dat hij mij overhandigt. Zijn handdruk is van het kaliber dat mij spontaan ineen doet schrompelen. Op hartelijke toon wenst hij me een geweldige dag op de Stampede, zoals iedereen trouwens die ik op het terrein te spreken krijg. Het voelt als een warm bad waar een flinke schuimlaag nostalgisch idealisme op drijft.

In de stad had ik al een cowboyhoed aangeschaft. Verplicht, want zonder hoed, riem en een hemd met lange mouwen én manchetten zou ik backstage niet toegelaten worden, had Sally mij op voorhand in een e-mail op het hart gedrukt. Nu brengt ze me langs het grote podium voor de tribune vanwaar 20.000 bezoekers het openingsspektakel volgen. Het Canadese volkslied wordt ingezet door de lokale René Froger van dienst en alle hoeden gaan af. Maar ik wil actie zien. Wat trekt zoveel mensen naar zo’n op het eerste gezicht masochistische sport? En vooral: wat bezielt iemand om op de rug van een wild, om zich heen stuiterend, beest te gaan zitten?

Ik heb een afspraak met Casey Coletti, een 31-jarige bareback rider uit Colorado. Donkere wallen onder zijn ogen verraden de vermoeidheid van de lange reis. Straks moet hij het op de rug van het paard Major Reno, zonder zadel en zich vastklampend aan een gordel om de romp van het dier, acht seconden proberen vol te houden.

Laatbloeier

Laat ik maar met de deur in huis vallen. Waarom rijd je rodeo? Wij in Europa denken: jullie zijn gek! Zijn reactie is een brede glimlach. “It’s a family thing. Ik ben opgegroeid met paarden en runderen om me heen. Een beetje zoals voetbal bij jullie, denk ik.” Maar in tegenstelling tot een ronde bal is zo’n rodeopaard wel erg oncontroleerbaar. Hoe ga je daarmee om? “Weet ik niet. Je levert je er aan over denk ik. Je moet maar geloven dat er een hogere kracht is die je beschermt”, lacht hij schamper.

Toch ziet Coletti zichzelf als een laatbloeier. Hij begon pas op zijn zestiende met bareback (“daarvoor had ik wel al wat gedold op een stier”) en nam eerst deel aan een jeugdcompetitie om zo goed genoeg te worden om professioneel te rijden. Een ‘pro’ - waarvan er ongeveer 600 zijn in de VS en 250 in Canada - doet jaarlijks aan ongeveer honderd toernooien mee. Naar Calgary komen alleen de allerbeste rijders: door het Stampede Committee word je namelijk uitgenodigd.

Bareback is, samen met bullriding, de technisch moeilijkste discipline. In tegenstelling tot wat de folklore beweert, gaat het niet om een hengst waarvan de edele delen worden afgeknepen. Deze paarden, zowel merries als hengsten trouwens, worden gefokt. Zo’n dier wil instinctief niets liever dan bokken en als eenmaal de poort (de ‘chute’ in vakjargon) wordt opengetrokken, gaat het er in de arena soms ruig aan toe.

Dat er tijdens de wedstrijden zo weinig ongelukken gebeuren mag een wonder heten. Is Coletti al eens geblesseerd geraakt? “Zal ik onderaan beginnen?” Hij moet enige seconden peinzen, want heeft het blijkbaar niet zo bijgehouden. Hij loopt het rijtje af: gebroken voet, gescheurde kniebanden, gebroken vingers en, in 2014, een verrekking van de ruggegraat (“niet de spieren, maar de botten”). “Dat was tamelijk ernstig. Ik was een half jaar uit de running. En nu je het zegt: ik heb onlangs mijn arts gesproken. Er zit misschien een losse splinter van een wervel in mijn rug, daar moet ik binnenkort foto’s van laten maken. And I got kicked in the face once.”

(Tekst gaat verder onder de afbeelding)

De massa's stromen binnen in Stampede Park.Beeld jonathan vandevoorde

En toch zou hij niet zonder kunnen, bekent hij. Het is vooral de camaraderie die Coletti zo lang in de sport houdt. “We zijn geen tegenstanders van elkaar, we helpen waar het kan. Zo tippen we elkaar over bijvoorbeeld het karakter van het paard waarop we moeten rijden (voor de start van elke wedstrijdronde krijgen de deelnemers door loting een paard toegekend, red.). Trouwens, het paard dat ik heb, Major Reno, daar zat ik al twee keer eerder op. Dat wordt niet echt fun.” Wat ‘fun’ dan betekent? “Eentje die hoog in de lucht springt. Daar krijgt elke rodeorijder een ongelofelijke kick van.”

Ook het paard is een deelnemer: de jury zal straks niet alleen Coletti’s rijstijl beoordelen en daaraan maximaal 50 punten toekennen, maar ook tot 50 punten voor het paard zelf, als Coletti het ten minste 8 seconden volhoudt dan. “Als rijder heb ik daarom maar op de helft van de totaalscore invloed. En op dit paard ga ik deze ronde echt niet winnen”, waarop Coletti afscheid neemt om zich achter de schermen te gaan omkleden, want Major Reno wacht.

Strenge regels

Geen wonder dat rodeodieren vertroeteld worden. Volgens jurylid Jim Dunn zijn de regels met betrekking tot het welzijn van de dieren enorm streng. De honderden stieren en paarden worden dagelijks gecontroleerd door een dierenarts. De meeste dieren zijn afkomstig van de eigen ranch van de organisatie, ten noorden van Calgary, waar ze veel vrije ruimte hebben en goede zorg. Andere worden gehuurd van gecertificeerde, vaste toeleveranciers van de Stampede.

Dan kondigt de speaker met de nodige bombast de derde wedstrijddag aan van deze ‘Greatest outdoor show on Earth’. Bij het junior steer riding is de jongste deelnemer net tien geworden, roept hij om, en ik moet aan mijn zoontje van negen denken. De andere disciplines volgen in snel tempo.

Vooral tie-down roping is spectaculair om te zien en vergt het uiterste van zowel paard als berijder. In no time gooit de rijder een lasso om de horens van een wegrennend kalf, springt van zijn galopperende paard naar het kalf, pakt het bij de horens en geeft het een ruk, zodat het dier omvalt en hulpeloos met zijn vier poten van de grond omhoogkomt, waar het twee seconden moet blijven. De winnaar wordt een Amerikaan van 68, die overigens achtvoudig wereldkampioen is. Hij krijgt een daverend applaus als hij het kunstje in slechts 6,9 seconden klaart.

Vlak voor de pauze is bareback aan de beurt waarin Coletti, met rugnummer 206, als zesde van de tien deelnemers aantreedt. Ik houd mijn hart vast als Major Reno ’m acht seconden lang van zijn rug wil gooien en als het eindsignaal blaast zit Coletti er nog steeds. Na afloop zie ik op het scorebord echter geen punten voor hem verschijnen. Wat is er gebeurd?

In de kleedkamer ontmoet ik Coletti weer. “Ik kon het ritme niet te pakken krijgen. Ik wist dat het op dit paard niks zou worden, maar op een gegeven moment moest ik me met beide handen aan de riem vastklampen en dat is tegen de regels.” Daarom kreeg hij geen punten in deze ronde.

En hoe voel je je nu, vraag ik. “Dat wil je niet weten.” Echt wel, dring ik aan. “I’m really pissed as hell right now. Maar iemand vertelde mij ooit: ‘denk aan de drie F’s: figure it out, fix it, forget about it. Dat is goed advies. En zo zit ik in elkaar. Morgen is er weer een dag.” En weer is daar die glimlach, het embleem van een echte kampioen.

P.S. In de volgende rondes deed Casey Coletti het aardig: 4de, 8ste, 10de en 3de, maar de finale haalde hij net niet.

Calgary Stampede

De Calgary Stampede is het grootste jaarlijkse festival van Canada. Het wordt begin juli gehouden en duurt tien dagen, dit jaar van 7 t/m 16 juli. In deze periode staat de stad geheel in het teken van de Stampede. Behalve de rodeo staan er ook talloze concerten, shows, attracties en western-activiteiten op het programma.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden