Tbs werkt, maar dat boeit de media niet

Het is prima om over tbs te discussiëren, maar dan moeten ook positieve resultaten in de media aan bod komen, vindt tbs-deskundige Jos Poelmann.

De EO brengt het als nieuws, een reportage gewijd aan 'wantoestanden' in een tbs-kliniek (Trouw, 23 april). Er zijn drugs, telefoons en messen in de kliniek. Er zou niet worden behandeld, want het personeel is niet op de afdeling.

Vooropgesteld: een tbs-kliniek is geen gevangenis en haar doel is onder meer gericht op voorbereiding tot terugkeer in de samenleving. Die samenleving is vergeven van gevaar en risico, ook voor ex-tbs'ers die, eenmaal teruggekeerd, net als andere burgers geconfronteerd worden met zaken zoals die zich ook in een gesloten setting als een tbs-kliniek kunnen voordoen.

Het is de taak van klinieken om tbs'ers met die realiteit te leren omgaan, voordat ze op die 'gevaarlijke' samenleving worden losgelaten. En juist waar spullen zoals drugs en alcohol streng verboden zijn, beschouwen de inwoners van die setting het als een sport om verboden artikelen (contrabande geheten) naar binnen te smokkelen.

Wedloop

Het contact met de samenleving is gericht op het streven naar terugkeer en reïntegratie. Het laatste impliceert behalve uitgaansverlof ook een lage drempel voor bezoekende familieleden en relaties. Deze mogen, mits gescreend, hun gedetineerde familie op de afdeling en in de woon-slaapkamer bezoeken, omdat bezoek in een zaaltje met toezicht leidt tot verdere vervreemding en uitsluiting, hetgeen nu juist dient te worden voorkomen.

Kun je voorkomen dat contrabande de kliniek in wordt gesmokkeld? Het vereist draconische maatregelen om de talloze trucs met veelal gebruik van inwendige lichaamsholtes en tot micro-onderdelen gedemonteerde mobieltjes tegen te gaan. Je kunt die dagelijks honderden kliniek in- en uitgaande bewegingen niet voor honderd procent controleren. Elke kliniek doet aan urinecontrole op het gebruik van drugs en alcohol en beschikt over geavanceerde apparatuur om mobieltjes op te sporen. Het blijft een wedloop tussen twee groepen met tegengestelde belangen: de gedetineerde en het personeel.

Wat beweegt patiënten van een tbs-kliniek om hun leefsituatie op een vertekende, verwrongen wijze ten toon te spreiden aan een tv-kijkend publiek? Zij tonen daarmee aan dat ze nog lang niet uitbehandeld zijn en in een fase verkeren waarin zij hun leefomgeving willen ontwrichten en de medewerkers willen kwetsen door de krenking die zij ervaren in de fase van behandeling. Een mooi voorbeeld van enerzijds hun stoornis en anderzijds de spanning die zij opdoen door het gezonde tegenwicht van iedereen die in een kliniek de strijd aangaat met die stoornis. Het klinkt raar, maar zelfs het feit dat deze reportage er is, bewijst dat het proces van de behandeling zijn uitwerking begint te krijgen.

Vragen en discussie

De grootste beloning voor de programmamakers is dat hun programma beroering teweeg brengt: publieke verontwaardiging, Kamervragen, maatregelen, misschien wel sluiting van een kliniek. De programmamakers denken wellicht een bijdrage te hebben geleverd aan een betere, rechtvaardigere en veiligere samenleving. Ze ondermijnen echter de tbs als deel van ons rechtsstelsel, dat juist door haar complexiteit en door haar indringende werking, per definitie vragen en discussie oproept.

Die discussie mag er zijn, maar ik wil de media uitdagen ter wille van evenwichtige beeldvorming ook eens de positieve werking van het stelsel voluit in beeld te brengen, namelijk het harde, uit onderzoek blijkende, gegeven dat 83 procent van alle tbs-behandelde patiënten, zonder problemen terugkeert in de samenleving, zonder ons als burgers verder lastig te vallen met hernieuwd wan- en delict-gedrag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden