Taylor viert winst in kapot Monrovia

MONROVIA - “Hij vermoordde mijn pa, hij vermoordde mijn ma, maar toch stem ik op hem!”, zingt de uitzinnige menigte voor een levensgroot portret van presidentskandidaat Charles Taylor, wanneer de eerste uitslagen van de verkiezingen bekend worden gemaakt.

Grote groepen opgewonden aanhangers dansen voor het huis van leider 'Chankay' Taylor. Wanneer het enthousiasme te groot wordt, verschijnen Ecomog-soldaten - de West-Afrikaanse vredesmacht die sinds 1990 de strijdende partijen in Liberia uit elkaar houdt - van het nabijgelegen checkpoint. Ze slaan de menigte uiteen met stokken en lange zwepen gemaakt van rubberbanden.

Op Tubman Boulevard, een van Monrovia's hoofdstraten, rennen zwaargespierde jongemannen, in snelle draf in de richting van het hoofdkwartier van Taylors partij, de National Patriotic Party (NPP). Het zijn Taylors voormalige soldaten, die zeven jaar lang met hem hebben gevochten en nu eindelijk via de stembus de overwinning bereiken. Ze rennen langs het parlementsgebouw zonder ramen, langs het kapotgeschoten Monument voor de Onbekende Soldaat, langs het in puin geschoten ministerie van buitenlandse zaken waar nu dakloze families wonen, langs het uitgebrande Nationaal Liberiaanse Archief, langs huizen doorzeefd met kogels en granaten en langs het hoofdkwartier van de politie waar alleen nog maar autowrakken staan.

Alles is kapot. Monrovia ligt in puin en niets wordt opgeruimd omdat na zeven jaar burgeroorlog de natie te depressief is voor een grote schoonmaak. Maar Liberia heeft een nieuwe president en dat is Charles 'Chankay' Taylor.

“Taylor leidt!”, schreeuwen de krantenkoppen als de eerste uitslagen langzaam binnenkomen. Taylor zelf heeft daar nooit aan getwijfeld. Daags na de verkiezingen woont hij een dienst bij in de Faith Healing Temple in Bushrod Island, een wijk in Monrovia. De volle kerk is in het wit gekleed en iedereen zingt mee met het koor. “Moving up with Jesus”, de congregatie swingt op het ritme van de reli-pop, vrouwen raken in trance en worden in zwijm weggedragen.

Taylor klapt mee op de voorste rij, omringd door veiligheidsagenten. De paranoia rondom de nieuwe president is groot. Niemand mag bij hem in de buurt komen. Monrovia gonst van de geruchten. De microfoon van een Amerikaanse geluidsman wordt aangezien voor een geweer, hij zou door de Amerikaanse regering zijn gestuurd om een aanslag te plegen. “God beslist wie de nieuwe president van Liberia wordt”, zegt Taylor. Met andere woorden, de nieuwe president is door God gezonden.

God heeft deze verkiezingen gezegend, het hele weekend was het droog, wat het stemmen en het tellen gemakkelijk heeft gemaakt. Maar het is regenseizoen en maandag was het mooie weer voorbij. Met bakken valt het uit de hemel, de hele dag. De straten zijn ondergelopen en naakte kinderen spelen in de regen, families schuilen onder de funderingen van verwoeste huizen.

-Vervolg op pagina 4

'Hij vermoordde mijn pa, toch stem ik op hem' De internationale gemeenschap noemt verkiezingen Liberia 'eerlijk' VERVOLG VAN PAGINA 1

Nog niet iedereen in de verwoeste hoofdstad legt zich neer bij de overwinning van Taylor. Vele Monrovianen zijn zijn offensief van 6 april 1996 niet vergeten. Taylor viel toen de stad aan om een van de andere warlords, Roosevelt Johnson, te arresteren. Roosevelt had zich verschanst in de militaire barakken in het centrum. Alle partijen in de burgeroorlog hadden een stille afspraak dat de hoofdstad met rust zou worden gelaten, maar Taylor brak die belofte. Een orgie van geweld brak los. De graffiti op de nog overeind staande muren spreken boekdelen: 'No Roosevelt, No Monrovia' en 'No Taylor, No Liberia'.

Iedereen maakte dat-ie wegkwam. Parker is een jonge voetballer die graag beroeps zou willen worden. Op 6 april vluchtte hij aan boord van de Bulk Challenger, het schip vol vluchtelingen dobberde rond voor de kust van West-Afrika. Parker kan niet zwemmen en zat tien dagen lang in de rats over wat te doen als het schip zou zinken. “Ik hoopte dat ik zou blijven drijven”, herinnert hij zich. Hoe kan hij op iemand stemmen die hem dat heeft aangedaan?

Leeggeplunderd

En Parker is niet de enige die Taylor zijn aanval op Monrovia kwalijk neemt. “Sorry dat je moet blijven staan maar we hebben geen stoelen, ons huis is geplunderd”, zegt IIawah, een moeder in Monrovia die met haar twee kinderen te voet de hoofdstad uitvluchtte. Manuela is de eigenaresse van Hotel Boulevard in het centrum van de stad, haar hotel werd leeggeplunderd. “Ze hebben zelfs de satellietantenne van het dak meegenomen, die staat nu in de achtertuin van een politiechef”, vertelt Manuela.

James Seitua is de hoofdredacteur van de Daily Observer. De burelen van de krant zijn in brand gestoken door Taylors troepen. De krant is op de hand van Ellen Johnson-Sirleaf, de kandidaat van de United Party (UP), Taylors aartsrivaal. Nu duidelijk is dat Taylor wint, vreest Seitua voor zijn krant en zijn leven. “We hebben sinds zaterdag nauwelijks iets geschreven”, zegt Seitua, “onze verslaggevers zijn te teleurgesteld over de uitslag.” Seitua is ervan overtuigd dat de andere fracties de wapens weer zullen opnemen en de burgeroorlog opnieuw zal uitbarsten.

Daags voor de verkiezingen hadden duizenden jonge Taylor-stemmen zich verzameld in het Samuel Doe-voetbalstadion, een van de weinige gebouwen die niet aan puin zijn geschoten. Op overvolle vrachtwagens of te voet waren zij naar het stadion gekomen om de leider te zien en te horen. Maar ze kregen hem nauwelijks te zien want Taylor werd afgeschermd door veiligheidsagenten met zonnebril en walkietalkies. Te horen kregen ze hem evenmin, tijdens zijn speech vloog een goudgeverfde helikopter over het stadion vanwaaruit T-shirts en posters werden gegooid. Meer dan 20 000 aanhangers vielen over elkaar heen in een poging een gescheurd T-shirt of een stuk van een poster te bemachtigen. Niemand luisterde nog naar de grote leider, zijn toespraak verdween in het oorverdovend lawaai van de helikopter.

Taylors campagne is gefinancierd met het geld dat hij heeft verdiend tijdens zijn militaire offensief. Op weg naar de hoofdstad plunderden zijn jonge soldaten ieder dorp leeg. Kinderen werden gedwongen de diamanten te delven waarmee hij zijn campagne financierde. De bevolking werd ingezet om haar eigen geplunderde waren naar Taylors hoofdkwartier te brengen.

De dag voor de verkiezingsbijeenkomst in het hoofdkwartier van de NPP, ontving Taylors campagnemanager, J. T. Richards, slecht nieuws. De beloofde rijst kon niet op tijd in Monrovia worden afgeleverd. “Ik heb die vierhonderd zakken rijst voor morgen nodig, godverdomme!”, schreeuwde de campagne-manager door zijn walkietalkie.

Buiten heerste totale chaos, honderden jongemannen bestormden bijna het hoofdkwartier. Iedereen wilde een T-shirt met de foto van Chankay, niet alleen vanwege de foto maar vooral omdat de nu werkloze jonge soldaten gewoon een T-shirt nodig hebben.

Economisch is het erg belabberd gesteld met het land. De Liberiaanse dollar is de afgelopen week gezakt. Tegenover de Nationale Bank van Liberia in het stadscentrum zitten de zwartgeldhandelaars met hun waar op straat. Stapels Liberiaanse dollars liggen op uitklaptafeltjes uitgesteld. Wie geld wil wisselen, parkeert zijn auto tegenover de bank. Binnen de kortste keren komt een handelaar naar je toe en vraagt hoeveel er gewisseld moet worden. Voor 500 Amerikaanse dollars krijg je 25 000 Liberiaanse dollars, een tas vol vijf-dollar biljetten. De smerige biljetten zijn netjes in elastiek gebonden.

Meteen nadat de eerste uitslagen bekend werden gemaakt, braken de protesten van de verliezende partijen los. Ellen Johnson-Sirleaf van de United Party (UP), reageerde direct: massale verkiezingsfraude, niet alleen van Taylor zelf, maar ook van Ecomog, die op de hand is van de warlord. En ook president Jimmy Carter, in Liberia als waarnemer van de verkiezingen, doet mee aan de fraude. “Zelfs president Carter is betrokken in de hanky-panky”, aldus een woedende Johnson-Sirleaf. De volgende dag vraagt Carter zich tijdens een persconferentie diplomatiek af wat 'hanky-panky' precies betekent en voegt er aan toe dat wat hem betreft de verkiezingen eerlijk zijn verlopen, enkele uitzonderingen daargelaten.

De Organisatie van Afrikaanse Eenheid (OAE) en de Europese Gemeenschap, vertegenwoordigd door de Nederlandse ambassadeur in Ivoorkust, Dhr. A. H. Spreekenbrink, sluiten zich daarbij aan. De Nederlandse ambassadeur spreekt de Liberiaanse bevolking als een echte Hollandse dominee toe. “Er moet positief gedacht worden in Liberia”, aldus de ambassadeur, die nog net niet zijn vingertje ophoudt.

De schurk

Kortom, de internationale gemeenschap heeft de verkiezingen als eerlijk bestempeld, en Ellen Johnson-Sirleaf kan zich alleen nog maar neerleggen bij haar politieke nederlaag. De teleurstelling op haar hoofdkwartier is groot. “We zullen ons als contructieve oppositiepartij opstellen”, aldus de UP-leidster op een persconferentie. Haar politieke aanhangers zijn met stomheid geslagen, niemand begrijpt hoe de natie massaal op zo'n schurk kan stemmen. “Ik heb 23 familieleden verloren. Wie stemt er nou op de man die al dat geweld op zijn geweten heeft?”, vraagt een jonge vrouw zich af. “De Liberianen zijn stom”, voegt haar vriendin toe. “Die mensen die roepen 'Hij vermoordde mijn pa, hij vermoordde mijn ma, maar toch stem ik op hem”, kunnen dat gemakkelijk zeggen”, legt een andere Ellen-aanhanger uit, “zij hebben zelf gemoord.”

Duidelijk is dat Charles Chankay Taylor Liberia's nieuwe president wordt. Misschien hebben de Liberianen, moe van oorlog, nog niet zo slecht gestemd. Iedereen weet dat als Chankay de verkiezingen zou hebben verloren, hij in een mum van tijd de burgeroorlog weer zou hebben ontketend. Hij heeft tenslotte niet voor niets zeven jaar oorlog gevoerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden