Tata Steel omarmt de zon

Het is een project van de grote cijfers: 80.000 zonnepanelen, een oppervlakte van 44 voetbalvelden vol, opbrengst: 22 miljoen kilowattuur per jaar, genoeg voor: 7000 huishoudens. Dat is geen zonneparkje meer, dat is een compleet woud.

Bij staalbedrijf Tata Steel denken ze graag groot. Op het 750 hectare grote bedrijfsterrein bij IJmuiden, waar 9000 mensen werken, staan nogal wat bedrijfsgebouwen met daken die gunstig op de zon liggen. "We hebben ooit wel eens bezoek gehad van een projectontwikkelaar die hier zonnepanelen wilde leggen", vertelt Frans Bol, energiespecialist van de milieuafdeling van Tata Steel. "Maar we kwamen er toen niet echt uit."

Met adviesbureau Raedthuys, dat sinds 1995 vooral windenergieprojecten ontwikkelt in Nederland, lukte dat dit jaar wel. Uit een inventarisatie bleek dat 25 hectare aan dakoppervlak op het enorme bedrijfsterrein geschikt is voor zonne-energie. De opgewekte zonnestroom kan direct worden ingezet in de bedrijfshallen onder die daken, zegt energieman Bol. Ook op piekdagen met veel zonuren kan Tata Steel de complete opbrengst aan elektriciteit benutten.

Zon aan zee

Er zijn inmiddels wat panelen als proef op een dak gezet om na te gaan wat de invloed is van fabrieksstof, zand en zilte zeelucht op de panelen. De resultaten waren prima: omdat de fabriek dicht bij de kust staat schijnt er gemiddeld wat vaker de zon, de intensiteit van het licht is ook iets sterker. Dat kan 8 tot 10 procent schelen in de opbrengst.

Volgend voorjaar wordt begonnen met de installatie van de 80.000 panelen - waarschijnlijk het grootste dakgebonden zonne-energieproject ter wereld. "Waarschijnlijk", zegt Alfons Wispels, oprichter en directeur van Raedthuys, "want helemaal zeker weten we het niet. Maar het is in elk geval de grootste installatie van Nederland en mogelijk ook van Europa."

Wispels weet dat er ergens in Zwitserland op een nog te bouwen distributiecentrum van supermarktdiscounter Aldi een joekel van een dakinstallatie aan zonnepanelen wordt gezet. Maar die komt tot een vermogen van 'slechts' 5,8 megawatt. Het project in IJmuiden kan straks 22 megawatt halen, ofwel 22 miljoen kilowattuur.

Tata Steel kan aardig wat stroom aan. De opbrengst van de 80.000 panelen zal volledig worden verbruikt in het productieproces in IJmuiden. Het bedrijf is grootverbruiker van stroom en gas. Voor de productie van staal neemt Tata Steel ongeveer 2 procent van het totale stroom- en gasverbruik in Nederland voor zijn rekening. Bij het bedrijf staat een elektriciteitscentrale van Nuon die de energie levert voor het productieproces. Die centrale draait volledig op hoogovengas, dat bij de productie van ruwijzer vrijkomt. Door het inzetten van de productiegassen, wekt Tata Steel net iets meer stroom op dan wat er wordt gebruikt.

Slechte reputatie

Staalproductie is zeer energie-intensief. Tata Steel wil met het zonneproject duidelijk maken dat het bedrijf serieus aan duurzame oplossingen werkt. De staalindustrie heeft een slechte reputatie als het gaat om de bijdrage aan het broeikaseffect. En er zijn veel kolen nodig om de ruwe ijzererts in hoogovens onder temperaturen van 2500 graden om te zetten in ruwijzer voor de staalproductie. Tata Steel is daardoor in Nederland de grootste uitstoter van het broeikasgas CO2: vorig jaar 5,9 miljoen ton, nog los van de CO2-uitstoot van de elektriciteitscentrale van Nuon in Velsen, die draait op hoogovengas. Als beide worden opgeteld hangt de CO2-uitstoot rond de 11 miljoen ton per jaar.

De Europese staalindustrie wil in 2050 de eigen uitstoot met de helft hebben verminderd. Daarvoor wordt sinds enkele jaren in een proeffabriek geëxperimenteerd met een nieuwe technologie, waarbij met kunstmatige zuurstofwervelingen in een reactorvat de temperaturen boven het smeltpunt van ijzererts worden gebracht. De eerste resultaten zijn hoopvol. "Als dit procedé met succes kan worden ontwikkeld en opgeschaald, zullen we bij de productie van staal 20 procent minder energie nodig hebben en 20 procent minder CO2-uitstoten", aldus Theo Henrar, directievoorzitter van Tata Steel.

Uitstoot

Tata Steel werkt samen met andere Europese staalproducenten aan dit project. De proeffabriek in IJmuiden is volgens Henrar één van de voorbeelden waaruit blijkt dat de sector duurzaamheid serieus neemt. De staalindustrie weet dat de uitstoot van CO2 in de nabije toekomst steeds zwaarder zal worden belast binnen Europa. In de afgelopen vijftien jaar is de hoeveelheid energie die nodig is voor het maken van een ton staal in IJmuiden met bijna een derde teruggedrongen, zegt Henrar. "Met die 80.000 zonnepanelen willen we laten zien dat wij serieus bezig zijn met de vergroening van ons bedrijf."

'Megaproject zal navolging krijgen'

Grote zonprojecten zijn in opkomst, zegt Alfons Wispels, directeur van duurzame energieontwikkelaar Raedthuys. Zijn firma heeft tot dusver vooral geïnvesteerd in wind, het bedrijf heeft ruim 80 windmolens geplaatst, met een totale capaciteit van 135 megawatt. Er zijn andere windprojecten tot een totaal van 1200 megawatt in ontwikkeling. Aan zonnepanelen plaatste het bedrijf tot dusver slechts 3 megawatt.

Vooral grote, industriële daken worden steeds interessanter voor zonne-installaties, zeker nu de prijzen van panelen dalen. "Zelf energie maken, dat is de toekomst", aldus Wispels. "Het woonhuis van de toekomst is een tankstation, waarin we zelf energie gaan opwekken, ook voor de auto."

Het project in IJmuiden noemt hij een 'icoon-project'. "Dit soort megaprojecten zet iets in gang. Dit gaat navolging krijgen. En de komende tientallen jaren zullen er veel meer van dit soort installaties worden gebouwd."

De 80.000 panelen die hij bij Tata Steel gaat installeren, komen trouwens van Tata zelf. Een zusterbedrijf van het Indiase industrieconglomeraat produceert al dertig jaar zonnepanelen. Volgens Wispels heeft Tata Steel de plaatsing van eigen zonnepanelen niet als voorwaarde gesteld bij het project.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden