Tasmanië verzoent zich als eerste met Aboriginals

Tien jaar na een rapport over de ’poging tot genocide’ op de Australische Aboriginals is er weinig verbeterd. Alleen Tasmanië legde onlangs een schadevergoeding op tafel.

Eddie Thomas was in 1936 drie maanden oud toen de politie hem kwam ophalen. Zijn grootmoeder zorgde op dat moment voor hem en zijn oudere broer en zus; zijn moeder was vijf dagen na zijn geboorte overleden, zijn vader was verdwenen. De regering schoof de grootmoeder opzij: Eddie werd samen met zijn broer en zus naar een pleeggezin in de Tasmaanse stad Launceston gebracht.

Eddie herinnert zich het hek om het huis van zijn pleeggezin, waar hij niet door mocht. De ranselpartijen van zijn pleegmoeder. De eenzaamheid en wanhoop. En het harde werken. „We waren in feite jonge slaven.” Pas als volwassen man kon hij naar huis en familie terugkeren.

Eddie Thomas is een kind van de ’Gestolen Generatie’: Aboriginalkinderen die op last van de overheid bij hun ouders werden weggehaald. Op uitnodiging van de Tasmaanse regering vertelde Eddie vorig jaar november zijn levensverhaal in het parlement van Tasmanië. Hij kreeg applaus van ontroerde parlementariërs, die vervolgens unaniem een nieuwe wet aannamen om slachtoffers van de Gestolen Generatie financieel te compenseren.

Tasmanië maakte in 1997 officiële excuses aan de Aboriginalbevolking voor wat is gebeurd. Maar de sociaal-democratische deelstaatregering wil de verzoening meer inhoud geven. Vandaar dat ze een fonds van drie miljoen euro heeft opgericht voor de slachtoffers van de Stolen Generation. Tasmanië is daarmee de eerste staat in Australië die de getroffen Aboriginals geld geeft. „Wij hopen dat meer deelstaten ons voorbeeld volgen”, zei de Tasmaanse premier Lennon.

Op de zesde verdieping van het overheidskantoor in de stad Hobart vertelt Greg Brown over het belang van de nieuwe wet. Brown is hoofd van de afdeling Aboriginalzaken. Aan de muur hangen krijttekeningen van Aboriginals uit het verre verleden. „Dit is mijn traditionele grootvader”, wijst Brown op een tekening van ’chief’ Manalargenna. Browns familie is geen slachtoffer van de Gestolen Generatie, maar hij kent genoeg mensen die geleden hebben.

De ongeveer 9000 Aboriginals op Tasmanië hebben een half jaar de tijd om een schadeclaim in te dienen.

Brown: „De vroegere gezagsdragers hielden alles nauwkeurig bij. Ons archief behoort tot de beste ter wereld. Wij kunnen daarom redelijk makkelijk controleren of iemand recht heeft op het geld. Bij twijfel kan iemand verder worden ondervraagd. Wij schatten dat 50 tot 150 Aboriginals in aanmerking komen voor compensatie.”

Tasmanië loopt voorop met de verzoening met de Aboriginals. Opmerkelijk, want Tasmanië is de staat waar blanken vroeger de oorspronkelijke bevolking compleet hebben uitgemoord. Nog maar tien jaar geleden stond de kleinste Australische deelstaat bekend om zijn conservatisme en racisme.

Greg Brown: „Toen ik op de lagere school zat, zei mijn leraar dat er op Tasmanië geen Aboriginals bestonden. Ik dacht bij mijzelf: dan moet je mijn vader eens zien. Maar als kind geloof je alles wat de leraar zegt. Nu hebben de mensen in Tasmanië een ommezwaai gemaakt. Niemand heeft geprotesteerd tegen de nieuwe wet. Het geld kan nooit de pijn en het verdriet helen. Maar dankzij deze wet hebben we de erkenning waarop we zo lang hebben gewacht.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden