Tasje erbij? Vijf cent alstublieft

Einde van gratis plastic tas stimuleert gebruik van puur papieren variant

Het is even wennen voor de winkeliers. Sinds 1 januari mogen ze hun klanten geen gratis plastic tasjes meer meegeven. Door een prijskaartje aan de tassen te hangen, hoopt de overheid de uitdijende plastic berg een halt toe te roepen. Ondanks wat gebrom hier en daar, zeggen verschillende partijen uit de retailbranche dat het gros van de winkels zich aan de nieuwe regeling houdt.

"De een is er wat sneller mee dan de ander, maar een groot percentage van onze achterban is op de hoogte van het verbod", zegt Paul te Grotenhuis van brancheorganisatie InRetail. "Wel is er nog veel onduidelijkheid over de geplastificeerde papieren tas." Waar die eerst wel gratis mochten worden weggegeven, moeten winkeliers daar nu toch geld voor vragen. "Daarom is het goed dat de overheid zich coulant opstelt wat betreft de handhaving van de regeling."

De Inspectie Leefomgeving en Transport controleert of winkeliers het verbod naleven. Voorlopig niet zelf, maar met een kliklijn waar consumenten winkels kunnen aangeven die plastic tasjes nog steeds gratis over de toonbank schuiven. Veranderen de retailers hun tasjesbeleid na een waarschuwingsbrief niet, dan wordt hun een dwangsom opgelegd. Over de hoogte ervan kan de inspectie niks zeggen, tot nu toe zijn er nog geen meldingen binnengekomen.

Een bepaald bedrag vragen voor een plastic tasje of overstappen op de onbewerkt papieren variant, die nog wel gratis mag worden meegegeven? Volgens de draagtassenstunter, een webwinkel onder de vlag van marktleider F&F Verpakkingen, kiezen de meeste van hun klanten voor de tweede optie. Winkeliers willen de consument niet verplichten om een draagtas te kopen, en bestellen nu papieren tassen. Bij een bestelling van 5000 budgettassen is de winkelier 32 euro duurder uit, dus is zo'n tas nog geen cent duurder dan de niet afbreekbare variant.

Wil de retailer toch vasthouden aan de plastic tas, dan mag hij zelf bepalen hoeveel hij vraagt. Hoewel de richtlijn van de overheid 25 eurocent per stuk is, blijkt uit de praktijk dat de gemiddelde prijs tussen de vijf à tien cent ligt.

Vrijwel alleen de grote supermarkten, die al langer een bedrag vroegen voor de draagtas, hanteren de richtprijs. Voor hen is de tas zelfs een stabiele bron van inkomsten, de supermarkten maken tezamen jaarlijks 47 miljoen euro winst op de plastic draagtas, berekende KRO-programma De Rekenkamer.

De meeste leden van de Nederlandse Vereniging van Groothandelaren in Papier- en verpakkingsmaterialen (NVGP) vinden het verbod maar gedoe, zegt directeur Erna de Graaf. "Zij hebben hun klanten aangeraden geplastificeerde papieren tassen te bestellen. Nu mogen die ineens ook niet meer gratis worden weggegeven, een afgang."

Symboolpolitiek, noemt ze de regeling. "Zwerfafval is het probleem, niet het plastic tasje. Bovendien: is het wel de taak van de winkelier om de consument op de plastic soep te wijzen?"

C&A Stapt over op papier

Kledingketen C&A verkoopt haar voorraad plastic tasjes voor 10 cent per stuk. De opbrengst gaat naar de Plastic Soup Foundation, die de strijd heeft aangebonden met het plastic in de oceaan. Als C&A binnenkort door haar plastic tassen heen is, stapt ze over op papier. De filiaalmanager in Amstelveen vindt dit logisch. Klanten reageren volgens haar veelal positief. "Je moet ze soms een beetje opvoeden: waar is dit goed voor. Of er nu veel minder plastic wordt gebruikt, durf ik niet te zeggen. Met een dikke winterjas loop je niet zo snel onder je arm de deur uit."

Zeeman 1 euro statiegeld

Zeeman was er vroeg bij met de ban op gratis tasjes. 'Gaat het zo mee?' is volgens verkoopmanager Caroline van Turennout (46) al anderhalf jaar de standaardvraag van de caissières aan de toonbank. "Zo niet, dan geven we de klant twee opties. Óf ze kunnen voor 49 cent een 'big shopper' van gerecycled plastic kopen, of ze krijgen voor 1 euro statiegeld een opvouwbaar nylon tasje. Als de herbruikbare tas stuk gaat of vies wordt kan men die inruilen voor een nieuwe, of ze krijgen hun euro terug."

Bloemist Smit 5 cent

Bloemist Nancy Smit uit Amstelveen heeft nog steeds dezelfde plastic tasjes, alleen vraagt ze hier nu 5 cent voor. Niet iedereen heeft hier begrip voor. "Sommige mensen vinden betalen voor een tasje ronduit belachelijk. Het lijkt alsof klanten het makkelijker van grote winkelketens dan van kleine ondernemers kunnen accepteren. En kledingverkopers kunnen er nog voor kiezen hun klanten een gratis papieren zak aan te bieden. Met bloemen wordt dat niks."

Kaasboer Jansen Soms 5 cent, soms 10

Verkoper Richard Jansen (44) heeft een kaaskraam op de Amsterdamse Dappermarkt. Hij vraagt "soms 5 cent, soms 10" voor een doorzichtig plastic tasje. Waar dat precies van afhangt? "Tja, een beetje van de klant, of van het bedrag waarvoor iemand kaas koopt." De kaaskopers reageren heel verschillend. "Als ik zeg dat een zakje 10 cent kost, zeggen veel mensen: laat maar. Typisch Nederlands, hè. Maar als je het een beetje uitlegt, snappen ze het meestal wel. Dan zeg ik: het is voor de environment. En dan lopen ze met een big smile weg."

Snackbar/grillroom Iris Blijft gratis

Bij snackbar Iris in Amsterdam-Oost komen de patatzakken en kroketten nog gewoon in de dunne, plastic tasjes. Voor niks. Snackbareigenaar R. Salih (64) noemt dit 'onderdeel van de service'. "Het is hier heel rustig. Je ziet het, er is nu niemand. Mensen komen terug als je ze een beetje korting geeft. Een grote zak patat kost bij mij maar 1,40 euro. Nergens in de stad is het goedkoper. Bedragen rond ik vaak naar beneden af, en geld voor een tasje hoef ik dus ook niet." Salih heeft nog niet nagedacht over papieren tassen. "Bestaat dat? Ik zal het eens vragen aan de groothandel. Misschien stap ik daar ooit op over."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden