Tarantino: je houdt ervan of je haat het

Quentin Tarantino bij de Europese premiere van 'The Hateful Eight' in Londen. Beeld EPA

Fans verheugen zich er al maanden op, maar anderen hebben er niets mee. Vandaag is de premiere van 'The Hateful Eight', de nieuwe 'Tarantino'. Met zijn specifieke stijl, zijn bijzondere dialogen en bruuske geweldadigheid zijn zijn films een begrip voor menig filmliefhebber. Maar dat wil niet zeggen dat iedereen ook gecharmeerd is van zijn stijl. Twee Trouw recensenten geven hun mening.

Remke de Lange: Waarom ik nooit een fan van Quentin Tarantino zal worden
Acht mensen in een blokhut die elkaar haten. Buiten een sneeuwstorm. Zie de fantastische belofte van 'The Hateful Eight'. Iedere 'nieuwe Tarantino' is een cinefiele draaikolk waar filmfans zich graag in laten meevoeren. Toch begint dat de maker steeds meer op te breken.

De grootste kracht van de regisseur die in 1992 knetterend debuteerde met 'Reservoir Dogs', is dat hij zijn klassiekers kent. B-films ('Pulp Fiction'), martial arts-actie ('Kill Bill'), blaxploitation ('Jackie Brown'), zijn liefde voor en kennis van (sub)genres spat van het doek.

Dat is meteen zijn probleem: Tarantino is het slimste jongetje van de klas, dat de juf wil behagen met opgelepelde feitjes. Bij kinderen is dat wel charmant, bij volwassen mannen niet (je zult een daglang met een nerd als Quentin in een blokhut zitten!).

Hadden zijn eerste films nog maffe humor, nu raakt de maker steeds meer verstrikt in zijn eigen postmoderne, zelfbewuste, schrandere meta-staketsels, aaneenrijgingen van knipogen. Psychologisch povere, zielloze constructies.

Aristoteles-stijl
In 'The Hateful Eight' verweeft hij de klassieke Amerikaanse western met de drie theater-eenheden die Aristoteles definieerde: het drama speelt zich binnen één etmaal op één lokatie af, en draait om één kwestie.

De opzet is zonder meer subliem. Het probleem is: van die acht rottige personages in die blokhut is er niet een voor wie je op een ontsnapping hoopt. In Tarantino's misantropische wereldbeeld kan het ieder moment met iedereen zijn afgelopen. Sterker, de filmmaker is zo dol op het schokeffect dat hij zijn personages, ongeacht verdiensten, liefst onverwacht op gruwelijke wijze laat gaan. Maar wanneer er emotioneel niets op het spel staat, kun je als kijker maar één ding denken: I don't care.

Cohesie
Waarom dan drie uur in de bioscoop gaan zitten? Om te mogen bewonderen. Dat de maker het oude 70mm filmmateriaal laat herleven, betoverende sneeuwlandschappen toont, en goede acteurs plus westerncomponist Ennio Morricone bij elkaar krijgt. Leuk. Zoiets als de Eiffeltoren beklimmen en alle bouten en verbindingsstukken bekijken, zonder ooit van afstand vervoerd te mogen raken door de gracieuze verschijning van het geheel.

De regisseur ontbeert de ambitie om mij met klamme handen naar de ontknoping te leiden. In de Amerikaanse western gaat de shoot out om het rechtzetten wat krom is. In deze film is alles krom en heeft niemand het morele gezag (of de wil) om er iets aan te doen. Tarantino heeft blijkbaar niets te zeggen over de condition humaine, en kiest voor de nihilistische, makkelijke weg: horror, sadistisch geweld.

Natuurlijk valt zijn 'achtste', net als de eerdere films, in de prijzen. De meest accurate onderscheiding is al binnen. De Amerikaanse alliantie van vrouwelijke filmjournalisten nomineerde de film voor de Eda Award voor 'Movie You Wanted to Love, but Just Couldn't'.

Scene uit de film. Beeld ap

Ronald Rovers: Waarom Tarantino zijn strepen heeft verdiend
De toekomst ken ik niet maar ik voorspel dat een film van Quentin Tarantino nooit bovenaan mijn eindejaarslijst zal eindigen. Daarvoor zijn ze te gesloten, te zelfgenoegzaam, spelen ze teveel op effect. Toch is Tarantino een van de belangrijkste filmmakers van de afgelopen vierentwintig jaar.

Pas 31 was hij in 1994 toen 'Pulp Fiction' uitkwam. Ka. Boem. Deed die film. Travolta danste weer, Samuel L. Jackson citeerde de Bijbel zoals die nog nooit in films geciteerd was en Tarantino werd een wereldster.

Maar ik was al om. Ik had 'Reservoir Dogs' gezien. Een gangsterfilm in de vorm van een kamerspel, waarin de personages na een mislukte roofoveral een voor een terugkomen in de loods waaruit ze vertrokken, om uit te vissen wie de verrader is. Met die fantastische scène waarin Michael Madsen dansend een oor afsnijdt van een vastgebonden slachtoffer op de muziek van Stealers Wheels Stuck In The Middle With You. Kijk maar op YouTube. Ik vergeet veel, maar dat nooit.

Herhaling
Ook bij de laatste film die hij maakt, zal de navelstreng met 'Reservoir Dogs' duidelijk zijn, zei Tarantino een paar jaar terug. Dat is vaak de kritiek op zijn films. Dat ze zichzelf herhalen - 'The Hateful Eight' is ook een kamerspel, zoals alle cruciale scènes zich bij Tarantino in een gesloten ruimte afspelen - en alleen naar andere films verwijzen. Maar varieert niet elke kunstenaar van betekenis steeds op hetzelfde idee?

Waarom is Tarantino dan zo belangrijk? Omdat hij anno 1992, toen alle pret uit Amerikaanse films verdwenen was, toen Hollywood na het blockbusterdecennium van de jaren tachtig vooral op suffe formulefilms koerste - ik chargeer - de ingeslapen studio's een flinke stroomstoot gaf. Paul Verhoeven deed dat trouwens ook, maar die varieerde subtieler op formulefilms en maakte sowieso minder kabaal.

Die twinkeling die in Tarantino's pretoogjes te zien was, zag je ook in z'n films als geheel. Vooral dankzij die bizar-komische maar volstrekt logische dialogen die nieuwe ruimte vonden tussen de macho clichés van het genre films waarin personages zelden iets zeiden van betekenis.

Zeldzaam talent
Maar wie even stilstaat bij wat Tarantino qua spanningsopbouw in die kleine, gesloten ruimtes voor elkaar weet te krijgen met een camera - en de juiste acteurs - ziet ook z'n visuele talent, dat met 'The Hateful Eight' nog groter lijkt geworden.

Natuurlijk hebben Tarantino's latere films niet meer het verrassingselement en de bravoure van die eerste twee. Maar als je Michael Madsen met een scheermes om die stoel hebt laten dansen, of - variatie - Christoph Waltz in die al even onvergetelijke openingsscène van 'Inglourious Basterds' het verhoren tot retorische kunst hebt laat maken, dan heb je je plek verdiend.

Quentin Tarantino (2e van rechts) poseert met de acteurs van 'The Hateful Eight'. Beeld epa
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden