Tango als symbool van onmogelijke liefde. Ola Mafaalani voegde tangodansers toe aan Shakespeare's 'Romeo en Julia'.

'We stop for one second, I come to you.'' Ola Mafaalani laat het microfoontje op de regietafel voor wat het is en loopt snel naar voren, naar het podium, om indringend op spelers en dansers in te praten. Het zal niet de laatste keer zijn en de seconden rijgen zich er al snel aaneen tot vele minuten.

Ola Mafaalani (35) heeft zich een reputatie verworven met excentrieke regies en een bijzondere kijk op klassiekers. Voor haar bewerking nu, bij Toneelgroep Amsterdam, van Shakespeare's 'Romeo en Julia' koos zij voor een gecombineerde bezetting van acteurs en Argentijnse tangodansers, omdat ,,de tango herinnert aan het afscheid van de grote liefde''. Was de tango al haar eerste impuls bij het denken over 'Romeo en Julia', in een tangosalon in Keulen, ,,in zo'n Duitse niksigkelder'', ontdekte ze de dynamische intimiteit van de echte Argentijnse tango. En wist ze het zeker.

Stad en land werd afgezocht, maar hier bleken bijna geen professionals te vinden, die ook nog eens affiniteit met het theater hadden. Via via kwam ze in contact met de Braziliaanse Christiane Palha, die jaren bij Het Nationale Ballet had gedanst, zich daarna op de tango had toegelegd en een vaste danspartner en choreograaf in Buenos Aires had. Met deze Ernesto Candal kon tevens het jonge, maar inmiddels wereldberoemde Argentijnse duo Los hermanos Macana worden geëngageerd, evenals de veel oudere Jorge Fatauros, die net als Palha ooit bij Het Nationale Ballet heeft gedanst en later de tango ontdekte.

Voor alle vijf is tango een manier van leven. Vrijwel dagelijks treden ze op in tangosalons in Buenos Aires en elders. Behalve hun professionaliteit was een belangrijk pluspunt voor Mafaalani: ,,Zij kenden elkaar, hoefden niet meer op elkaar ingespeeld te raken.'' Christiane Palha speelt nu de rol van Julia tegenover Pierre Bokma als Romeo.

De acteurs hebben, sommigen kort en anderen wat langer, les gehad van de Argentijnen. ,,Het zijn net jonge honden'', zegt Hans Kesting (Frater Lorenzo), ,,aldoor maar in beweging. Bij hen is alles licht, wij Nederlanders kunnen alleen maar hossen, krijg je dan het gevoel.'' Voor Janni Goslinga (Julia's voedster) was vooral het sensueel ingetogene van de tango een openbaring en dat de diepere betekenis van de tango ,,de onmogelijke liefde'' is. Dat past dus mooi bij 'Romeo en Julia'.

Heimwee is er ook. ,,Even een biertje drinken in een vreemde stad is niet leuk'', zegt Adelheid Roosen (Engel), ,,maar dinsdags bleek in een zaal van restaurant Moeders Mooiste op het Heinekenplein een tango-avond te zijn, waar veel Argentijnen komen, en daar gaan we elke week met de hele groep naar toe. Voor ons onbekend terrein en voor hen vertrouwd.''

Vlak voor het laatste weekeinde vóór de première is het (piepkleine) repetitielokaal waar spel en dans goeddeels in aparte ruimtes werden gerepeteerd verruild voor de grote zaal in de Amsterdamse Stadsschouwburg. ,,Het gaat héél goed'', zegt Ola Mafaalani als ze terugloopt van het podium, als om zichzelf en de anderen te bezweren. ,,Super'', klinkt het even later door de microfoon. Maar het valt niet mee om de verschillende disciplines tot een theatrale eenheid samen te smeden. Er ontstaat regematig discussie wanneer precies de dans in de tekst moet vallen, wanneer dans en muziek, met een opzwepende bandoneon, moeten inzetten.

Er moet nog veel gebeuren. ,,De helft van het licht is klaar'', zegt decor- en lichtontwerper André Joosten, ,,en als de andere helft klaar is, dan zal waarschijnlijk ook daar de helft weer anders van moeten. Het gaat met pieken en dalen. Nu en dan slaat het monster angst even toe.''

De voertaal is een mengeling van Engels en Nederlands, terwijl de dansers nu en dan dingen voor elkaar in het Spaans moeten vertalen. ,,Al die talen'', verzucht Mafaalani in het voorbijgaan, ,,drie door elkaar, ik word daar soms moe van.'' Prompt daarop klinkt haar microfoonstem: ,,Zeg tegen Christiane, dat ze zonder voeten over het rooster moet lopen.'' De slip of the tongue wordt automatisch vertaald: ,,Dat kun je niet maken Ola'', roept Pierre Bokma, ,,iemand met blote voeten over een rooster laten lopen.'' Na afloop van de repetitie worden de lange papieren stroken van het achterdecor opgerold. Per voorstelling zijn steeds nieuwe stroken nodig. Honderdzeventig vierkante meter per keer. Hoeveel meter dat voor de hele tournee is? ,,O jee'', lacht decor- en lichtontwerper André Joosten, ,,totaal iets van misschien zeven à acht kilometer?''

Zondag is de eerste doorloop (een repetitie van het hele stuk zonder onderbrekingen). Veel eerder was er eentje in Schiedam die, met alle probeersels en al, zo'n vier uur duurde. Deze duurt één uur en vijftig minuten. ,,Dat schiet lekker op'', constateert de regieassistent tevreden. Het script is ook al gereduceerd van vijfentachtig tot zestig pagina's. Er zijn goede en minder goede momenten. Die laatste bepalen, een kleine week voor de première, mede de sfeer van de repetitie's op maandag: stress, irritaties, aanvaringen. ,,Deze scène deed ik ooit goed, nu is het niks meer, Ola, mag jij me uitleggen hoe dat kan'', roept Hans Kesting en geeft in zijn boosheid in de opnieuw gerepeteerde scène Pierre Bokma per ongeluk een zo te harde duw, dat deze tegen de grond smakt. Kesting houdt er even mee op. Eerder liep Celia Nufaar (Vrouw van Capuletti) opeens weg.

De regisseuse blijft er ogenschijnlijk kalm onder, geplaagd ook door een lastige repetitieperiode, met een festival Tamtam dat extra tijd van spelers vergde, een virusepidemie die de een na de ander vloerde, een virale longontsteking die Titus Muizelaar helemaal uitschakelde: ,,Pas na vier weken kon ik zeggen: Hé, ik werk in een ensemble.''

Adelheid Roosen arriveert in een kakofonisch bont van alles-bij-en-over-elkaar-tenue met indianenveren op een omgekeerde kleppet en veroorzaakt een lichte schok bij Mafaalani: ,,Is dít je kostuum?!'' Het blijkt overigens een eerder afgesproken, extreem voorzetje van Roosen. Tijdens de repetitie van de Eerste Blik tussen Romeo en Julia raakt Pierre Bokma zwaar geïrriteerd: ,,Dit is zo'n belangrijk moment, maar met van alles vóór mij, een Engel, een bandoneonspeler, ziet de zaal die eerste blik helemaal niet. Het lijkt wel een rommelzolder. Ik snap niet, Ola, dat je dat niet ziet. Zoiets moet je toch duidelijk isoleren.''

Mafaalani wil Engel noch bandoneonspeler verplaatsen, maar gaat nadenken. Vindt hij dat zij te lang, als een schilder, bezig blijft met een vierkantje in plaats van het grote doek te bekijken, Mafaalani blijkt erg blij met Bokma's (kritische) inbreng: ,,Wij denken hetzelfde over het stuk. Ik wilde het niet over een puber-, maar over een rijpe, rijpe liefde hebben. Pierre is mijn ideale Romeo.''

Tijdens de doorloop die avond gaan de dansers, die bij de repetities voortdurend staaltjes van hun kunnen laten zien, voluit. De tango krijgt een intensiteit en een spanning die je op het puntje van je stoel doen belanden. Daar daagt iets van de opzet, van een gepassioneerde tegenspeler -en gelijke- van een liefde die niet mag zijn. Ola Mafaalani zet hoog in met haar ongewone benadering van het 'Romeo en Julia'-thema.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden