Talmoediste loodste feminisme de joodse orthodoxie binnen

De talmoediste Chana Safrai ’heeft een hele generatie jonge theologen wakker geschud’, zegt een van haar Nederlandse oud-studenten, en vriendin van het eerste uur, Hannie van der Vegt.

In de voetsporen van Jehuda Aschkenasy, die haar naar Nederland haalde, wist Safrai het belang van het jodendom voor de uitleg van het Nieuwe Testament onder hun aandacht te brengen. En in feministische kring maakte zij duidelijk dat vrouwvriendelijkheid niet pas met Jezus is gekomen, maar al in het jodendom aanwezig was.

Na een kort ziekbed overleed Chana Safrai gisterenmorgen op 61-jarige leeftijd in Jeruzalem, waar zij nog dezelfde middag is begraven.

Hoewel tot ver in de vorige eeuw vrouwen in de orthodoxe gemeenschap werden ontmoedigd om te gaan studeren, kreeg Chana Safrai Tora en Talmoed met de paplepel ingegoten. Haar vader, de godsdiensthistoricus Shmuel Safrai, geloofde in de gelijkheidwaardigheid van mannen en vrouwen en voedde zijn kinderen dienovereenkomstig op. Chana Safrai ontwikkelde zich tot een scherpzinnig talmoediste. In haar Nederlandse jaren (1991-1998) leidde de Israëlische theologe vele leerhuizen, was zij zeven jaar wetenschappelijk medewerkster aan de Katholieke Theologische Universiteit, en nam zij deel aan het feministische debat, in gremia als de inmiddels opgeheven Annette Daum-groep van joodse en christelijke feministische theologen.

Haar emancipatoire ideeën ten spijt heeft Safrai nooit de joodse orthodoxie verlaten. Zij deed haar werk van binnenuit, maakte vrouwen bewust van hun macht en mogelijkheden invloed uit oefenen, ook al zitten ze niet in aan mannen voorbehouden leidinggevende posities.

Jaren achtereen haalde ze met Simchat Tora (Vreugde der Wet) een stunt uit. Zij nodigde de vrouwen en kinderen die er bij de Toralezingen en gebeden niet aan te pas komen, uit op haar flatje, waar zij alles mochten wat op hetzelfde moment de mannen en jongens in de synagoge deden. „Daar kwamen wel zeventig vrouwen op af”, zegt Van der Vegt. „Natuurlijk kreeg ze ruzie met de rabbijn, maar daar heeft ze zich nooit iets van aangetrokken.”

Kort geleden verzorgde Safrai, al ziek, een avond voor orthodoxe feministen. Kort daarop werd ze benaderd door enkele vrouwen uit de ultra-orthodoxe Jeruzalemse wijk Mea Sjeariem: ’Als u beter bent, moet u ook eens bij ons komen vertellen’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden