Taliban terug van nooit weggeweest

Taliban-strijders in Kunduz poseren trots bij een auto van de Verenigde Naties. Beeld ap
Taliban-strijders in Kunduz poseren trots bij een auto van de Verenigde Naties.Beeld ap

Het leek misschien een verrassing, dat de Taliban maandag voor het eerst sinds 2001 een grote Afghaanse stad innamen. Maar totaal onverwacht kwam het toch ook niet. De radicaal-islamitische opstandelingen zijn al geruime tijd zeer actief in de provincie Kunduz, en maakten eerder duidelijk dat ze hun oog op de provinciehoofdstad hadden laten vallen. In mei wist het Afghaanse leger een aanval op de stad met 300.000 inwoners maar ternauwernood af te slaan.

Iris Ludeker

De stad in Noord-Afghanistan is om allerlei redenen een aantrekkelijk doelwit voor de Taliban. Het is een centraal knooppunt, aan de hoofdweg naar Kaboel in het zuiden en Mazar-I-Sharif in het noordwesten. Het ligt ook niet ver van de grens met Tadzjikistan en speelt een voorname rol in de drugssmokkel naar dat land (en van daaruit richting Europa). Het is daarom een strategisch belangrijke plek - zowel militair als financieel.

Maar de recente geschiedenis wijst uit dat de Taliban niet kieskeurig zijn: zij zijn niet alleen actief in Kunduz, maar eigenlijk in elke provincie van Afghanistan, ook al ligt het zwaartepunt in het zuiden en in de grensgebieden met Centraal-Azië en Pakistan (zie kaart).

Sinds vorig jaar manifesteren de strijders zich bovendien steeds professioneler; waar ze eerst kleine aanvallen en terreuraanslagen uitvoerden, begonnen ze in de loop van het jaar met grote offensieven met soms wel duizend strijders. Met een dergelijke grootschalige aanval, waar honderden militanten aan deelnamen, wisten ze maandag ook Kunduz in te nemen.

Rechtbanken
Dat was misschien een primeur omdat het de eerste keer was dat de Taliban weer een stad in handen kregen, maar op het platteland zijn ze op veel plekken al langer de baas. Daar hebben ze rechtbanken, innen ze belasting en vormen ze feitelijk het gezag. Daar proberen ze ook de hearts and minds te winnen van de plaatselijke bevolking.

In Kunduz is in elk geval dat laatste ook het plan. De nieuwe Taliban-leider Mullah Akhtar Mansour, die met de aanval zijn moeizaam verworven gezag bestendigt, stelde na de inname dat de bevolking niets te vrezen heeft en gewoon door moet leven. Een lokale arts vertelde aan persbureau Reuters dat de Taliban-strijders zich keurig gedragen. "Als ze langer blijven kunnen ze aan populariteit winnen."

Een strijder met Taliban-vlag op de motor in het centrum van Kunduz. Beeld ap
Een strijder met Taliban-vlag op de motor in het centrum van Kunduz.Beeld ap
null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Zover zal het waarschijnlijk niet komen. De Afghaanse strijdkrachten probeerden Kunduz gisteren al te heroveren en namen naar eigen zeggen het centrale politiebureau en de gevangenis in - geholpen door luchtsteun van de Amerikanen. Onder normale omstandigheden zouden de troepen, alleen al door hun getalsmatige overmacht, in staat moeten zijn om de Taliban-strijders te verjagen.

Belofte
De wettige Afghaanse leider Ashraf Ghani is er in elk geval veel aan gelegen om de stad snel weer in handen te krijgen. Juist gisteren vierde hij de eerste verjaardag van zijn presidentschap, en hij had zich vast iets anders voorgesteld bij de viering van dat jubileum. Ghani kwam aan de macht met de belofte dat hij Afghanistan vrede zou brengen, maar daar is voorlopig nog niets van terechtgekomen.

Zijn belangrijkste wapenfeit tot nu is dat zijn regering in het voorjaar verkennende vredesgesprekken voerde met Taliban-vertegenwoordigers. De gevechten gingen intussen door, en na het aantreden van de nieuwe leider Mullah Akhtar Mansour belandde het overleg in het slop.

Het verlies van Kunduz is zo slechts een nieuwe bevestiging van het feit dat Ghani eerder aan de verliezende dan aan de winnende hand is.

Ooit zal de Navo vertrekken uit Afghanistan, maar wanneer precies weet niemand. Abonnees lezen vandaag in Trouw een analyse van de Navo-missie in Afghanistan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden