Tabu

Een rijke, gelaagde film die verrast als een wervelende koortsdroom
Tabu

Regie: Miguel Gomes. Met Laura Soveral, Ana Moreira, Henrique Espirito Santo en Carloto Cotta.

*****

Lange tijd was Manoel De Oliveira heer en meester van de Portugese cinema, maar naast de 104 jaar oude regisseur hebben we nu de 40-jarige Miguel Gomes die rustig een van de grootste talenten van de Europese film kan worden genoemd.

De kennismaking is even wennen. 'Tabu' begint als een theatraal drama over een oude, dementerende dame in Lissabon. Aurora blaast haar laatste adem uit in gezelschap van een zwarte huishoudster en een buurvrouw. In het aangezicht van de dood heeft ze het over Afrika en een zekere Gian Luca Ventura. De laatste wordt door de huishoudster en de buurvrouw opgespoord. En terwijl het drietal plaats neemt in de tropische tuin van een winkelcentrum (een prachtige brug naar het tweede deel van de film) begint de oude Gian Luca te vertellen over de grote onmogelijke liefde die hij lang geleden in een ver land beleefde met de getrouwde Aurora.

Vanaf dat moment zijn we in de jaren zestig, in het Portugese koloniale verleden, en in een onbenoemd land in Afrika dat zich niet in dialogen maar puur in geluiden en sixties-melodieën openbaart, en in het zangerige Portugees van de verteller, Gian Luca. Gomes slingert er de Spaanse versie van het sixitieshitje 'Be My Baby' in, terwijl krekels de warme savanne verklanken.

Voor wie dacht dat de Franse Oscarwinnaar 'The Artist' de ode aan de zwijgende zwart-wit film wel had vervolmaakt, heeft Gomes een geweldige verrassing in petto. Heerlijk om een filmmaker aan het werk te zien die denkt in beeld en geluid en via het thema van de herinnering (aan de cinema van weleer, en de koloniale tijd) een wervelende koortsdroom van een film tevoorschijn tovert. Daarin kan een melancholische krokodil figureren. En een berg die Tabu heet, zoals de Polynesië-film van F.W. Murnau uit 1931 waarnaar Gomes zijn drama, opgenomen in de voormalige Portugese kolonie Mozambique, vernoemde.

Aurora is een verwende rijkeluisdochter, omringd door privéleraren en zwarte bedienden. Ze is met een Portugese plantagehouder getrouwd, maar alles verandert als ze op een dag valt voor de Italiaanse avonturier die haar buurman wordt. Een tijd lang weten ze hun geheime liefdesnest verborgen te houden, maar uiteindelijk zullen de minnaars uit hun 'paraíso' (paradijs) worden verjaagd. Prachtig zoals Gomes, een voormalig filmcriticus uit Lissabon die met 'Tabu' toe is aan zijn derde bekroonde film, de liefdestragedie en de dramatische strijd om onafhankelijkheid van Mozambique laat samenvallen.

Tegelijkertijd krijgt door dit tweede deel van de film ('paraíso' getiteld) het eerste deel ('paraíso perdido', verloren paradijs) meer betekenis.

Aurora is het deerniswekkende restant van het Portugese koloniale verleden. Een oude, eenzame, gokverslaafde vrouw die foetert op haar zwarte huishoudster, en verstrikt tussen droom en dementie haar heil zoekt bij haar buurvrouw, in wie ze mogelijk een voormalige buurman ziet. Gomes trekt zijn rijke, gelaagde film door tijd en ruimte, als een geestige, hedendaagse versie van Franse sixties-klassiekers als 'l'Année Dernière à Marienbad' of beter nog 'Hiroshima, Mon Amour'.

Belinda van de Graaf

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden