Taboedoorbrekend, in een door mannen gedomineerde maatschappij

Regisseuse Kaouther Ben Hania. Beeld ©Abdel Belhad
Regisseuse Kaouther Ben Hania.Beeld ©Abdel Belhad

De Tunesische regisseuse Kaouther Ben Hania (40) herinnert het zich nog goed. Het was 2012, een jaar na de Tunesische revolutie en het hele land was in de ban van een jonge vrouw die achter haar verkrachters was aangegaan.

Ben Hania was erg geroerd door de moed van de 27-jarige studente. "Want haar verkrachters waren politieagenten die gewend waren straffeloos hun gang te kunnen gaan", zegt ze. "En opeens was daar een jonge vrouw die besloot om haar verkrachters aan te klagen. Het was een unieke situatie, en een krachtig bewijs dat er écht dingen aan het veranderen waren."

De twee agenten werden opgepakt en in 2014 veroordeeld tot zeven jaar gevangenisstraf. Nadat het slachtoffer in beroep was gegaan, werd de straf verdubbeld tot vijftien jaar. Meriem Ben Mohamed kreeg zelfs officiële excuses van de president. Volgens de regisseuse, die haar film 'Beauty and the Dogs' op de zaak baseerde, was het een belangrijke stap voorwaarts. "Vóór de revolutie was dit onmogelijk geweest. Tunesië was onder de dictatuur van Ben Ali een politiestaat. Je haalde het niet in je hoofd om aangifte te gaan doen, want agenten waren tot op het bot corrupt. Een verkrachte vrouw werd daarbij gezien als het slijk der aarde."

In 'Beauty and the Dogs', die vorig jaar de tongen losmaakte op het filmfestival van Cannes, zie je het corrupte systeem een jaar na de revolutie nog in volle werking. Het slachtoffer wordt van het kastje naar de muur gestuurd, uitgelachen, geschoffeerd en mishandeld. En het is niet de eerste film die Ben Hania maakte over geweld tegen vrouwen. De regisseuse liet zich voor haar speelfilmdebuut 'Le Challat de Tunis' al inspireren door een man op een motorfiets die met een scheermes de straten van Tunis onveilig maakte. De bizarre messentrekker (challat in het Tunesisch) had het speciaal voorzien op vrouwenbillen.

Wereldwijd

Ook 'Beauty and the Dogs' is een verhaal over het gebrek aan bewegingsvrijheid van vrouwen in een door mannen gedomineerde maatschappij, maar als feministische filmmaakster wil Ben Hania met haar film verder reiken, zegt ze stellig. "Het gaat om de behandeling van vrouwen wereldwijd. Er zijn veel patriarchale culturen waarin vrouwen lastig worden gevallen en bang zijn om aangifte te doen van aanranding of verkrachting. Ze zijn niet alleen bang voor de autoriteiten, maar ook bang om de eer van de familie te schenden en bang dat hun vriend of verloofde wegloopt."

"Met de rechtszaak tegen haar verkrachters brak Meriem Ben Mohamed in haar eentje een taboe. Inmiddels geldt ze als een rolmodel, maar dat wil niet zeggen dat we er al zijn", zegt Ben Hania, wijzend op het boek dat de Tunesische studente in 2013 publiceerde, 'Coupable d'avoir été violée' (vertaling: Schuldig omdat ik werd verkracht). Op het boekomslag staat een foto waarop ze onherkenbaar is gemaakt, het lange haar voor haar gezicht. Meriem Ben Mohamed is een pseudoniem, vertelt Ben Hania. "Omdat ze haar familie wil beschermen. Omdat ze bang is voor represailles van de familieleden van de agenten. Misschien dat ze haar identiteit op een dag kan onthullen, maar dat is nog een stap te ver."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden