Taboe op pedofilie is ’onmenselijk groot’

Wat kunnen denkers zeggen over het nieuws, over wat krantenlezers schokt of juist koud laat. Tweewekelijks spreken de wijsgeren van het Filosofisch Elftal zich uit. Vandaag: er is ophef ontstaan over de komst van een politieke partij die de belangen van pedofielen verdedigt. Is er iets mis met pedofilie?

’Op de liefde tussen een volwassene en een kind of jongere rust in de westerse cultuur een onmenselijk groot taboe’’, zegt Marli Huijer.

De filosofe, als onderzoeker verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, vreest een samenleving waarin mensen die afwijken van de norm – zoals pedofielen – verketterd worden.

Huijer: „In haar boek ’Hiding from Humanity’ beschrijft de filosoof Martha Nussbaum schaamte als een emotie die voortkomt uit een gevoel van tekortschieten. We slagen er niet in ideaal te zijn. Walging helpt om die schaamte te projecteren op mensen die ’anders’ zijn: allochtonen, Joden, homoseksuelen, pedofielen, enzovoorts. De walging die pedofilie in het publieke domein oproept, leidt ertoe dat we er geen genoegen mee nemen dat diegene juridisch moet worden gestraft. Hij of zij moet uit de samenleving gestoten: de toegang tot maatschappelijke functies wordt hem of haar ontzegd. Het taboe op liefde of seksualiteit tussen volwassenen en kinderen is zo groot dat het voor het kind of de jongere die er deelgenoot van is geweest, onmogelijk is om het gebeurde licht op te vatten of om er vrij en openlijk over te praten. Dat maakt het verwerken van een dergelijke gebeurtenis er niet makkelijker op.’’

Huijer: „Terecht is seks verboden tussen een arts en een patiënt, en een docent en een leerling. De afhankelijkheidsrelatie zorgt ervoor dat mensen tegen hun wil tot seks gedwongen kunnen worden. Ook tussen volwassenen en kinderen is er sprake van een afhankelijkheidsrelatie, en daarom is het goed dat er een verbod op heerst. Tegelijkertijd denk ik dat de huidige leeftijdsgrens van zestien jaar te hoog is. Alsof een veertienjarige niet vrijwillig kan seksen met iemand van twintig.’’

Huib Schwab, vrijgevestigd filosoof in Spanje en in Nederland, maakt zich juist zorgen over het wegvallen van taboes. „Kleine kinderen van acht hebben het over kontneuken, jonge meisjes laten zich in ruil voor een drankje seksueel gebruiken, jongens van veertien doen mee aan groepsverkrachtingen. De succesvolle ontmanteling van de traditionele seksuele moraal heeft niet alleen veel mensen bevrijd, maar ook veel mensen tot slachtoffer gemaakt van de lusten van anderen – en die van henzelf. ’’

Schwab: „In onze cultuur staat vrijheid voorop. Daaronder wordt zowel het bevrijden van taboes verstaan als doen en laten wat ik wil.’’

Het is in deze context dat er volgens Schwab een politieke partij ter behartiging van de pedofilie kan opkomen. „Een cultuur dient om je gemeenschappelijke ideaal te verankeren. Het feit dat de rechter heeft moeten oordelen of deze partij verboden moet worden, bewijst dat het systeem van gemeenschappelijke waarden gefaald heeft. De rechtbank lost immers alleen die problemen op waar de samenleving zelf niet uitkomt. Als zelfs het gemeenschappelijke besef dat je kinderen dient te beschermen er niet meer is, dan is het zelfreinigend vermogen van je samenleving weg.’’

Huijers angst voor de sociale uitsluiting van pedofielen ziet Schwab als relativisme. „Als je niet mag walgen van volwassenen die kinderen verkrachten, dan wordt elk algemeen oordeel over schandelijke praktijken onmogelijk. Volgens dezelfde redenering mag je niet walgen van een moordenaar, omdat je zelf wilt moorden, en het dus eigenlijk projectie is.’’

Schwab over het ’sociaal aangepraat leed’ van een kind dat seks heeft gehad met een volwassene: ,,Je kunt kinderen ook drugs geven of ze op een sadomasochistische school neerzetten, en dan kun je zeggen dat de schade die ze daaraan oplopen, hun door de maatschappij is aangepraat. Maar dat is niet zo. Sommige dingen zijn simpelweg niet goed voor de menselijke ziel, zoals de common sense opvatting ons ook leert.’’

Huijer is het met hem eens dat je kinderen moet beschermen, maar vraagt zich af tot hoever je daarin wilt gaan. „Mag een volwassene een arm om een meisje van veertien heen slaan? Er zijn weinig gebieden waar de lijn tussen goed en fout, fijn of akelig, zo lastig te trekken is als bij seksualiteit. Hoe bepaal je het verschil tussen een vriendschappelijke aanraking en een ongewenste intimiteit? Vaak hangt dat af van wat je eerder hebt meegemaakt en ervaren, en welke relatie je met de ander hebt.’’

Meer verbodsbepalingen ten aanzien van pedofilie zijn volgens Huijer geen goede zaak. „De overheid doet er sowieso goed aan terughoudend te zijn ten aanzien van seksualiteit. Juist omdat de lijn tussen gewenst en ongewenst zo dun is, bestaat het gevaar dat elke intimiteit besmet raakt. Lichamelijk contact tussen mensen is een bron van liefde en waardering. Het is belangrijker om kinderen van jongs af aan te leren hoe ze kunnen omgaan met het plezier en de gevaren van seksualiteit, dan om met verbodsbepalingen elk gevaar uit de weg te willen ruimen.’’

Schwab: „Kinderen te vroeg met seksualiteit in aanraking brengen is onverstandig. Hersenonderzoeken tonen aan dat pornografische beelden een zeer heftig effect hebben. We worden als het ware verblind door deze beelden. Freud en anderen hebben laten zien dat seksualiteit een kracht is die ingebed dient te worden in een cultuur. Daar wordt deze gecultiveerd in dans, spel, regels, rituelen en taboes. In onze vrijheidscultuur heeft de seksualiteit zich grotendeels aan deze gemeenschappelijke elementen onttrokken. In een dergelijke context kan de seksdrang andere verlangens en ontplooiingsmogelijkheden gaan verdringen. Seksverslaving is onder homoseksuelen en andere ’vrij’-gevochten groepen een groter leed dan de vrijheid-geilheid idee doet vermoeden.’’

Huijer: „Ik ben optimistischer over onze samenleving, omdat ik denk dat de vrijheid om met elkaar over zaken als seksualiteit te praten ervoor zorgt dat jongeren van elkaar kunnen leren wat prettig en goed is, en wat onprettig en verkeerd.’’

Schwab: „Hét probleem is het ontbreken van een gemeenschappelijk opvoedingsideaal, waarin mensen zich aan elkaar verbinden. Niet wat ik lekker vind is belangrijk, maar onze gezamenlijke toekomst.’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden