Taal

In de zeventiende eeuw kon je al zeggen: de winter is over

Taalvragen van lezers:

1245 Bezondigde de redactie zich aan een anglicisme toen ze onlangs kopte: 'Engels avontuur Van Gaal is over'?

Andere lezers menen zeker te weten dat dit gebruik van over ('voorbij') getuigt van vrij recente, laakbare Engelse invloed.

In feite is het eeuwenoud. Zo zegt in een 17de-eeuwse klucht een van de spelers tegen een andere: "Licht datse [bij een toneelgezelschap] jou wel ien rol geven, as de winter weer over is".

Het Engelse over als synoniem van past, gone by is nog wat ouder. Maar het idee, volstrekt onbewezen overigens, dat het Nederlands deze betekenis heeft overgenomen, kan geen reden zijn om het Nederlandse over ('voorbij') alsnog te verwerpen.

Doe je het wel, dan zou je in een zin als 'de bisschop kocht boter, kaas, eieren, peterselie en venkel' zowat alle woorden moeten afkeuren. Op eieren en de woordjes de en en na zijn ze allemaal lang geleden gevormd naar het voorbeeld van een vreemde taal, het Latijn.

1246 In Trouw stond in 2014 een rouwadvertentie waarin de overledene herdacht werd als 'lieve weelde' van zijn echtgenote en 'trouwe vader' van twee kinderen. Wat betekende hier het woord 'weelde'?

Ooit kon weelde verwijzen naar iets dat of iemand die geluk brengt. Het werd in het bijzonder gebruikt voor wat ons grootste woordenboek, het WNT, een 'geliefde, begeerenswaardige vrouw' noemt, 'die het geluk voor iemand vertegenwoordigt'.

Dat weelde met deze betekenis voortleeft, is opmerkelijk. Het WNT noemt het in deze zin verouderd en geeft als meest recente citaat een passage uit een erotisch gedicht van Hooft (anno 1621).

jdeberg@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden