Taalbarrière maakt politiecel soms tot een hel

AMSTERDAM - Allochtone gevangenen worden slechter behandeld dan autochtone. Dat zeggen de organisaties van gedetineerden.

BIJDRAGEN: JOOP BOUMA; RUUD VAN HAASTRECHT; WILMA KIESKAMP; HENNY DE LANGE; HANS SCHMIT; MEREL THIE

Voorzitter Eef Hoos van de stichting Themis spreekt van een “merkbaar verschil” in de omgang van het bewarend personeel met Marokkanen, Turken of zwarten enerzijds of met witte gedetineerden anderzijds. Themis stelt zich ten doel misstanden binnen de gevangenismuren aan de kaak te stellen. Vooral in de arrestantencellen op de politiebureaus zou de situatie voor allochtone gevangenen ronduit slecht zijn. Hoos: “De arrestantenkamers worden in de meeste gevallen bemand door beveiligingsbedrijven. Die beveiligingsbeambten hebben films op de televisie gezien over hoe het eraan toegaat in de gevangenis in het land van herkomst van zo'n verdachte. Dan denken ze dat ze zoiemand net zo moeten behandelen.”

Ook vormt de taalbarrière een voorname oorzaak bij de misstanden in de politiecel. Bijvoorbeeld als een verdachte zich moet wassen. Hoos: “Dus dan zegt zo'n bewaarder: je moet naar de badkamer. Als die gevangene daar niet op reageert, herhaalt hij het op schreeuwende toon. En als er dan nog geen reactie volgt, beginnen ze tegen die mensen te schelden, te trekken en te duwen. Als die allochtone gedetineerden na tien dagen in een huis van bewaring komen, is het voor hen of ze van de hel in de hemel komen.” Daardoor, relativeert Hoos, is de herinnering van die gevangenen aan het verblijf in de politiecel nogal eens té donker gekleurd. “Zulke mensen hebben achteraf het gevoel alsof ze naar de badkamer geslágen zijn.”

De beveiligingsbeambten kijken wel uit om Nederlandse arrestanten op die manier te behandelen. “Een Nederlander weet natuurlijk beter wat z'n rechten zijn, dus die gaan sneller in verweer. Maar allochtone gevangenen kennen die rechten niet.” En als zij al tegensputteren, krijgen ze lik op stuk van de gevangenisbewaarders: “Je moet maar eens kijken hoe die Nederlanders bij jullie zitten!”

Discriminerende teksten als “rot op naar je eigen land” of “als je hier komt om te stelen, kun je beter naar je eigen land teruggaan” liggen de beveiligingsbeambten voor in de mond bestorven, zegt Hoos. In de huizen van bewaring is het soms niet veel beter, weet hij uit eigen ervaring. In de Bijlmerbajes maakte hij een gevangenisbewaarder mee, “een rasechte racist met hoogblond haar en blauwe ogen”. Wanneer een allochtone gedetineerde om bruin brood vroeg, liet hij wit brood op de grond vallen, raapte het op en zei: 'je wilde toch bruin?'

Met eigenheden zoals dat moslimgevangenen geen varkensvlees eten, wordt al helemaal geen rekening gehouden volgens Hoos. De Bond van wetsovertreders bevestigt zijn verhaal.

Voor opgepakte illegalen is het verblijf in de politiecel evenmin een een pretje, meldt Rens den Hollander van het Autonoom informatie-aktiecentrum in Amsterdam. Het probleem is dat er geen extern toezicht is op het verblijf in arrestantencellen. “De gevangenen mogen geen bezoek ontvangen. Je kunt geen pakje afgeven met kleren en zo. En”, tenzij landgenoten het centrum tippen, “weten wij vaak niet dat iemand in een politiecel zit. Dus illegalen zitten een dag of tien geïsoleerd. Ze krijgen hooguit een piket-adocaat of een andere advocaat op bezoek. Je zit op je celletje, je wordt nauwelijks gelucht, je mag maar eens in de zoveel dagen douchen, je bent een ongewenst persoon, dus je wordt met niet al te veel respect behandeld.”

Voor illegalen is de overplaatsing naar een huis van bewaring niet altijd een verbetering. Organisaties voor illegalen als het Autonoom informatiecentrum komen alleen maar achter hun bestaan als illegale gedetineerden zelf contact zoeken via een bezoekersaanvraag. Er gaan echter vaak drie weken overheen eer zo'n formulier bij het centrum terecht komt, “terwijl het in twee dagen kan”. Vaak is de illegale gevangene dan alweer overgeplaatst naar een andere penitentiaire inrichting of is hij ontmoedigd geraakt en stelt geen prijs meer op een gesprek.

Justitie probeert alles te doen om het contact van illegalen met de buitenwereld te verhinderen, zegt Den Hollander. Het Autonoom centrum maakt het regelmatig mee dat een illegaal vanuit het Grenshospitium belt met een bewaker naast zich. Den Hollander: “Dan wordt het contact plotseling verbroken en belt zoiemand nooit meer terug. Dat is niet een incidentje. Het gebeurt zó vaak.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden