Taal en Spelen

Aflevering 1: Acht acht acht

Het is maar goed dat de Olympische Spelen in augustus plaatsvinden, want nu kunnen ze mooi op de achtste van de achtste van 2008 beginnen, (om acht minuten over acht). 8 is een geluksgetal in China. Hoe meer achten (in je telefoonnummer, je nummerbord, je trouwdag) hoe beter.

Er is ook een ongeluksgetal. Dat is 4.

Nu hebben alle culturen geluks- en ongeluksgetallen, maar het aardige aan de Chinese 8 en 4 is dat er niks diepzinnigs achter zit. De reden waarom de 8 een geluksgetal is en de 4 een ongeluksgetal is een puur talige: het woord voor ’acht’ klinkt toevallig ongeveer als het woord voor ’succes hebben, rijk worden’. En het woord voor ’vier’ verschilt alleen in toon van het woord voor ’dood’.

Het blijft niet bij 8 en 4. De Chinese 9 klinkt als het woord voor ’langdurig’, dus de combinatie van 8 en 9 doet het ook goed: ’langdurig rijk worden’. En 1 klinkt soms als ’op het punt staan om’. Dus 18, ’op het punt staan om rijk te worden’, zien we ook graag. Daarentegen moet je 14, ’op het punt staan te sterven’, zien te vermijden: hotels, vooral die in het zuiden, hebben dan ook geen kamer 14, vaak ook geen veertiende verdieping.

Het verschijnsel beperkt zich niet tot cijfers. Zo zie je in China vaak vissen afgebeeld. Goed teken, want ’vis’ klinkt als ’voorspoed’. Bij Chinees nieuwjaar hangen winkels slakroppen boven de deur die de leeuwen van de leeuwendans openmaken en naar binnen gooien. ’Sla’ klinkt als ’geldelijke rijkdom’, dus wat ze geopend bij je naar binnengooien lijkt wel sla, maar het is rijkdom. Je ziet vaak strengen nep-pinda’s, ogenschijnlijk voor decoratie, maar ’pinda’ klinkt als ’promotie’. En op familiefeestjes moet je niet met peren aankomen, want ’peer’ klinkt als ’uit elkaar gaan’ en dat is geen goede binnenkomer.

Natuurlijk zit er iets cultureels achter dat je sommige dingen beter niet bij de naam noemt (je weet maar nooit wat je over je afroept), maar het is de aard van de taal die het de Chinees gemakkelijk maakt het stiekem toch te doen – of overal ongelukstekens waar te nemen. Het verschijnsel dat woorden hetzelfde klinken maar iets anders betekenen komt ook in het Nederlands voor (bank- bank; rouw-rauw; zij-zei), maar in het Chinees veel vaker. Dit komt doordat talloze Chinese woorden (oorspronkelijk) maar één lettergreep hebben, terwijl het aantal verschillende lettergrepen beperkt is (waarbij de verschillen die er zijn, vaak nog minimaal zijn). Dus heeft één enkele lettergreep vaak vele verschillende betekenissen. ’Vis’ en ’voorspoed’, bijvoorbeeld. En ’rijk worden’ en ’acht’.

We gaan kijken wat het oplevert in de Olympische context. Want zoals een oud-Hollands spreekwoord zegt: Acht is meer dan duizend.

Rint Sybesma is als sinoloog verbonden aan de Universiteit Leiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden