T-shirt

Sommige kledingstukken zijn ver verheven boven het wild gewemel van trends, grillen, merken en hypes. De laatste aflevering in de serie gaat over het simpele T-shirt.

Hulde aan de jubilaris! Het good old T-shirt bestaat precies honderd jaar. In 1913 werd het kledingstuk ingevoerd bij de Amerikaanse marine, waarna het zijn weg vond naar de rest van de wereld. De verjaardag van het handige truitje, dat zijn naam dankt aan zijn T-vorm, is een felicitatie waard. Bijna iedereen heeft er een flinke stapel van in de kast liggen.

Om te beginnen: de eenvoudige varianten in één kleur die altijd van pas komen. En misschien ook wel een paar speciale exemplaren die je nooit meer draagt, maar om nostalgische redenen bewaart. Daaronder valt in mijn geval een aantal van die typische toeristenshirtjes. Gekocht tijdens een geslaagde vakantie in een al te euforische stemming. Eenmaal thuis vraag je je af wat je moet met zo'n souvenir dat schreeuwt dat je ontzettend van Kreta houdt. Vooruit, nog één keer naar de sportschool ermee, en dan in een diepe donkere la.

T-shirts met prints zijn sowieso uit den boze voor iedereen die de 21 is gepasseerd, vinden strenge modemeesteressen. Te kinderachtig. Daar ben ik het niet helemaal mee eens. Bij de betere kledingmerken zijn soms exemplaren te vinden met mooie dessins die niet zijn voorbehouden aan de lagere leeftijdscategorieën. En ook een klassiek logo van een legendarische popband mag best. Zo bezit ik de befaamde tong en lippen van The Rolling Stones, die ik voor het contrast graag combineer met een braaf vestje. Niet dat ik een hardcore-fan ben; ik vind het uitdagende logo gewoon kek staan.

Ook het beeldmerk van de Amerikaanse punkrock-groep The Ramones wordt om die reden veel gedragen door mensen die weinig hebben met de band die zeventien jaar geleden ter ziele ging. Afgelopen juni overleed Arturo Vega, de ontwerper van het populaire logo, dat is geënt op het presidentiële wapen van de Verenigde Staten. Vega kon tevreden terugkijken op zijn werk. Het embleem met de adelaar heeft vandaag de dag grotere bekendheid dan de muziek van The Ramones; de shirtjes gaan nog altijd grif van de hand. Zo had H&M ze vorig jaar in de collectie.

Eenzelfde lot lijkt de in 1967 geëxecuteerde marxistische revolutionair Che Guevara beschoren. Zijn beroemde portret, dat werd geschoten door Alberto Korda, blikt vanaf menige T-shirt-webwinkel bevlogen omhoog. Het valt te betwijfelen of het kledingstuk - ooit bedoeld om sympathie te betuigen aan Che's gedachtegoed - tegenwoordig wordt besteld door consumenten die menen dat het de hoogste tijd is voor een revolutie. Dat zal Guevara zeker geen deugd hebben gedaan. Hij had vanzelfsprekend een broertje dood aan het kapitalisme.

Het effect van T-shirts met een boodschap is nogal beperkt, ondervond de geëngageerde Engelse modeontwerpster Katharine Hamnett. Ze verwierf in de jaren tachtig faam met haar T-shirts - formaat mini-jurk - met daarop in koeienletters maatschappijkritische leuzen. Nog op een kilometer afstand was te lezen: SAVE THE SEA, BAN THE BOMB en NO WAR. Hamnett meldde onlangs in een interview dat het tragisch is dat de slogans nog steeds actueel zijn. Ook jammer: haar bekendste shirt met CHOOSE LIFE - dat wereldberoemd werd door het jongensduo Wham! - is inmiddels geconfisqueerd door de Amerikaanse anti-abortusbeweging. Dat was nooit haar bedoeling.

En het begon allemaal zo eenvoudig. Het T-shirt stamt af van een soort wollen hansop met lange mouwen, die aan het eind van de negentiende eeuw dienstdeed als ondergoed. Onder invloed van minder puriteinse kledingnormen en met het oog op meer draagcomfort werd het pakje in tweeën geknipt, van korte mouwen voorzien en gemaakt van katoen, dat in steeds grotere hoeveelheden beschikbaar kwam. De mega-order van de Amerikaanse marine in 1913 geldt dus als zijn officiële introductie. Niet lang daarna volgde ook het leger. Hoewel de T-shirts voor de strijdkrachten aanvankelijk louter als onderkleding waren bedoeld, werden ze om praktische redenen (hitte en zwaar werk) vaak afzonderlijk gedragen, waarmee de weg werd geplaveid naar hun huidige allround status.

Zoals gebruikelijk bij iconische kledingstukken leverde Hollywood een belangrijke bijdrage aan de doorbraak naar het grote publiek. De zeer mannelijke acteur Marlon Brando maakte in een superstrak exemplaar in de film 'A Streetcar Named Desire'(1951) overduidelijk dat je er in het eenvoudige kledingstuk über-cool kon uitzien. Vier jaar later deed James Dean er in 'Rebel Without a Cause' nog een schepje bovenop.

Hoewel hij zijn opkomst beleefde in maagdelijk wit, ontdekten de Amerikanen al snel dat het T-shirt zich uitstekend leende voor opdrukken. In 1952 werd hij ingezet als marketing-instrument voor de presidentverkiezing van Dwight Eisenhower - koosnaam Ike - met de slogan: 'I like Ike' (nog altijd te koop). Voor niet-politieke exemplaren zorgde de firma Tropix Togs uit zonnig Florida, die ze voorzag van Disneyfiguren en namen van vakantieverblijven. Vervolgens verschenen in de jaren zestig de eerste popgroep-T-shirts op de markt, die meteen een commerciële hit bleken. Maar niet alleen de jongens met het grote geld beleefden in die tijd plezier aan het kledingstuk. Ook de hippies wisten er wel raad mee: ze creëerden een eigen look door middel van tie & dye: een verftechniek waarmee door het binden en knopen van de stof psychedelische patronen werden gemaakt. Een decennium later kwam de punkbeweging met T-shirts voorzien van scheuren en bossen veiligheidsspelden.

Doe-het-zelven is vandaag de dag weer een trend. Om tegenwicht te bieden aan de niet te stuiten massaproductie van kleding - waarvan het T-shirt het ultieme symbool is - worden shirtjes vermaakt, gepimpt of zelf ontworpen; legio webshops helpen daarbij een handje.

Zo wordt er nog eens wat gerecycled. Wie niet creatief is, maar wel duurzaam wil zijn: schaf een marinière aan, het shirt met de klassieke Bretonse streep dat nooit verveelt én iedereen staat. Dit modeseizoen is deze frisse jongen weer prominent van de partij. Met reden dus.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden