Syrische tak van Al-Qaida steekt zichzelf in een nieuw jasje

Ghassan Dahhan

Een van de jihadistenclubs in Syrië die momenteel het vaakst genoemd worden, is het onlangs gevormde Jabhat Fateh al-Sham. Strijders van deze groepering vormen de voorhoede in de strijd tegen het Syrische leger in en rondom Aleppo. Hoewel de organisatie amper een week oud is, is het in wezen niets anders dan Al-Nusra (de Syrische tak van Al-Qaida) in een nieuw jasje.

Het hoofd van Fateh al-Sham is Mohamed al-Jolani, de man die tot op de dag van de oprichting van deze groepering de leider was van Al-Nusra. Hij kondigde aan dat Al-Nusra alleen niet meer verdergaat als onderdeel van Al-Qaida, maar de strijd voor een islamitische staat zelfstandig voortzet. De naam wordt anders, maar de koers, de ideologie en het ledenbestand blijven ongewijzigd.

Landen als Turkije, Qatar en Saudi-Arabië drongen al langer bij Al-Nusra aan om afstand te nemen van Al-Qaida. Zij steunen een aantal jihadistische bewegingen in Syrië, maar die hulp werd bemoeilijkt door de banden die bestonden tussen Al-Nusra en Al-Qaida. Het steunen van Al-Nusra moest daarom in het geheim gebeuren, anders riskeerden zij een conflict met de Verenigde Staten. Door zichzelf zelfstandig te verklaren van Al-Qaida en de naamswijziging hoopt Jolani dat zijn groepering van haar besmette imago afkomt. Hij zei dat de nieuwe constructie noodzakelijk was, waarbij hij de woorden van Al-Qaida-oprichter Osama bin Laden citeerde: "De belangen van de oemma (de islamitische gemeenschap) gaan voor de belangen van iedere staat, de belangen van een staat gaan voor de belangen van een groep, de belangen van een groep gaan voor de belangen van iedere persoon".

Jolani gaat meer investeren in de banden met andere jihadistische organisaties in Syrië. Veel islamistische strijdbewegingen hebben Jolani's stap verwelkomd, en zijn nieuwe samenwerkingsverbanden aangegaan met Fateh al-Sham. Jolani hoopt dat de vermenging uiteindelijk leidt tot de oprichting van een verenigd jihadistenblok.

De 'onafhankelijkheidsverklaring' dreigt ook de Amerikaanse en Russische plannen te torpederen. De twee landen waren namelijk in gesprek over een gezamenlijke aanpak van Al-Nusra. Als ze daar nu alsnog toe overgaan, dan riskeren ze niet alleen een oorlog met Fateh al-Sham, maar ook met de jihadisten die zich zojuist met haar vermengd hebben.

Tegelijkertijd liet Jolani zijn achterban weten dat ze zich geen zorgen hoeven te maken over de jihadistische lijn: "We zullen geen compromissen maken noch onze diepgewortelde overtuigingen opgeven."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden