Syrische steun aan nieuwe 'spelregels' maakt weg vrij voor nieuw vredesoverleg met Israël

TEL AVIV - Na zestien dagen van onophoudelijke beschietingen over en weer en zeven dagen van pendeldiplomatie is de Amerikaanse minister Christopher erin geslaagd nieuwe 'spelregels' op te stellen die een einde moeten maken aan de beschietingen van burgerdoelen in Israël en Libanon.

Het was de bedoeling dat dit gedeeltelijke bestand afgelopen nacht om vier uur in zou gaan. Gisteravond zag nog een oplaaien van de strijd, maar ook in het verleden was het praktijk dat juist op het laatst beschietingen in hevigheid toenamen.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Warren Christopher maakte gisteren in Jeruzalem in aanwezigheid van premier Peres van Israël de nieuwe spelregels bekend, terwijl zijn Franse collega Hervé de Charette hetzelfde deed in Beiroet in aanwezigheid van de Libanese premier Hariri.

De nieuwe afspraken verbieden het beschieten van Israël met Katjoesja-raketten of andere wapens, terwijl Israël niet langer mag schieten op burgers of burgerdoelen in Libanon. In die formulering komt de Hezbollah niet met name voor, al is het duidelijk dat het gaat om de strijd tussen Israël en de pro-Iraanse Hezbollah. Uit de beperkingen, of liever gezegd uit wat niet in het akkoord vermeld wordt, blijkt dat de Hezbollah het recht behoudt het Israëlische leger in het zuiden van Libanon te bestrijden. Volgens alle partijen - zelfs Israël erkent dat - heeft Israël een strook 'bezet' en is gewapend verzet daartegen legitiem. Het probleem in het verleden was dat die strijd snel escaleerde en niet beperkt bleef tot 'militaire' doelen. Vandaar dat in de nieuwe afspraak, die dus absoluut geen alomvattend bestand is, de Hezbollah voortaan niet meer vanuit bevolkte gebieden mag opereren en Israël deze ook niet mag beschieten.

Het 'document', zegge en schrijve één velletje papier waarop Christopher de spelregels heeft opgeschreven, is niet door de partijen ondertekend. Syrië, de hoofdrolspeler in Libanon, wordt slechts zijdelings genoemd als partij “die is geraadpleegd”. Damascus maakt wel deel uit van de internationale waarnemersgroep die moet toezien op het naleven van de afspraken. In die groep zitten behalve Syrië ook de VS, Frankrijk, Libanon en Israël. De bevoegdheden van de waarnemersgroep moeten nog uitgewerkt.

Daarnaast komt er een adviesgroep met de Europese Unie, Rusland en andere landen om te helpen bij de wederopbouw van Libanon. Hoewel hervatting van het vredesproces geenonderdeel uitmaakt van het akkoord, noemde Christopher dit een logisch uitvloeisel daarvan.

Hij noemde ook het feit dat er nu een geschreven tekst is, een grote stap vooruit in vergelijking met het mondelinge (telefonische) akkoord van 1993 dat voor verschillende interpretaties vatbaar bleek. Israël toonde zich ingenomen met het feit dat Syrië bij de overeenkomst is betrokken. In de Israëlische visie zal Syrië ervoor moet zorgen dat de Hezbollah zich aan het akkoord houdt. Hoewel het akkoord vele gaten vertoont zit het voornaamste winstpunt voor Israël niet alleen in het verbod zijn noordgrens te beschieten, maar in het feit dat Syrië straks niet langer de Hezbollah kan inzetten als stok achter de deur bij eventuele vredesonderhandelingen.

Syrië heeft op zijn beurt de afgelopen weken bewezen dat het nog altijd een rol van betekenis speelt. Het heeft tegelijkertijd zijn band met Iran niet gecompromitteerd en in zekere zin als brug gefungeerd tussen Iran enerzijds en de VS anderzijds.

De geëvacueerde inwoners van het noorden van Israël waren gisteren zeer sceptisch. Premier Peres raadde ze aan vanavond naar hun huizen terug te keren, maar velen weigerden te geloven dat er geen Katjoesja's meer zullen vallen. De voornaamste kritiek van Israëlische commentatoren gold niet het akkoord, dat gezien de omstandigheden als redelijk werd bestempeld. De media staan echter vol kritiek op de militaire actie. Vooral de luchtmacht en inlichtingendienst worden foute inschattingen verweten. Zo had Israël gedacht met selectieve luchtaanvallen de Hezbollah binnen 4 dagen op de knieën te krijgen. In totaal voerde de luchtmacht meer dan twaalfhonderd vluchten uit. Maar in plaats van minder, vuurden de Hezbollah-strijders meer raketten af, in totaal 700. Militair, concludeerden waarnemers, heeft Israël aan afschrikkingskracht ingeboet.

- Meer nieuws op pagina 5

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden